Quyền của chủ sở hữu khi lưu ký: nhận cổ tức, cổ phiếu thưởng, họp cổ đông

Quyền chủ sở hữu lưu ký vẫn thuộc về bạn, dù cổ phiếu nằm trên tài khoản lưu ký chứ không nằm trong tay bạn. Đó gồm quyền nhận cổ tức, quyền mua cổ phiếu mới và quyền dự họp cổ đông. Bài học này nằm trong khoá Chứng khoán cơ bản, module How - Cách giao dịch Chứng khoán. Bài mô tả quyền được chia như thế nào và ai chịu trách nhiệm nếu làm sai. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

Quyền chủ sở hữu lưu ký từ đâu

Khoản 1 Điều 65 Luật Chứng khoán 54/2019/QH14 quy định rõ. Chứng khoán và tài sản khác của khách hàng, do VSDC hoặc thành viên quản lý, là tài sản của chủ sở hữu. Chúng không phải tài sản của VSDC, của thành viên hay của ngân hàng thanh toán. Khoản 2 cấm dùng số tài sản đó để thanh toán nợ của các tổ chức này.

Điều 18 Thông tư 119/2020/TT-BTC (bản hợp nhất) hạn chế thêm quyền của thành viên lưu ký. Thành viên chỉ được dùng chứng khoán trong tài khoản của bạn trong một số trường hợp. Đó là xử lý tài sản trong giao dịch ký quỹ theo pháp luật, hoặc theo cam kết, thỏa thuận của bạn. Cũng được dùng khi có chỉ định hay ủy quyền bằng văn bản của bạn.

VSDC có nghĩa vụ giữ bí mật. Điểm g khoản 2 Điều 55 Luật Chứng khoán buộc VSDC từ chối phong tỏa, cầm giữ hay trích chuyển tài sản của khách hàng khi chưa có sự đồng ý. Ngoại lệ gồm yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Cách chia quyền chủ sở hữu lưu ký

Khoản 5 Điều 61 Luật Chứng khoán đặt nguyên tắc chung. Chỉ người có tên trên Sổ đăng ký người sở hữu chứng khoán, lập tại ngày đăng ký cuối cùng, mới được nhận quyền. Ngày này do công ty đại chúng hoặc tổ chức phát hành thông báo.

Điều 8 Thông tư 119 mô tả quy trình. VSDC lập danh sách người sở hữu tại ngày đăng ký cuối cùng. VSDC tính toán và phân bổ quyền theo tỷ lệ mà tổ chức phát hành thông báo. Căn cứ là văn bản thông báo của tổ chức phát hành và hợp đồng dịch vụ giữa hai bên.

Với chứng khoán đã lưu ký, VSDC hạch toán và phân bổ quyền vào tài khoản của thành viên lưu ký. Thành viên lưu ký ghi tiếp vào tài khoản của bạn. Đây là mô tả trên trang dịch vụ thực hiện quyền của VSDC. Khâu hạch toán này do VSDC tự động thực hiện.

Các loại quyền được nhận

Trang dịch vụ thực hiện quyền của VSDC liệt kê các loại quyền với cổ phiếu. Những quyền chính gồm:

• Quyền nhận cổ tức bằng tiền.
• Quyền nhận cổ tức bằng cổ phiếu và cổ phiếu phát hành tăng vốn từ nguồn vốn chủ sở hữu.
• Quyền mua cổ phiếu khi công ty chào bán cho cổ đông hiện hữu.
• Quyền hoán đổi cổ phiếu.
• Quyền tham dự Đại hội đồng cổ đông và quyền biểu quyết khi lấy ý kiến bằng văn bản.
• Quyền nhận tiền khi công ty hoàn trả một phần vốn góp để giảm vốn điều lệ.
• Quyền nhận tiền khi doanh nghiệp giải thể.

Cách tính và ngày nhận từng loại quyền nằm trong thông báo của công ty. Hai bài học trên HODL.VN giúp bạn đọc thông báo. Bài cổ tức là gì giải thích khái niệm. Bài đọc hiểu thông báo chi trả cổ tức hướng dẫn xem ngày chốt và tỷ lệ.

Đã lưu ký và chưa lưu ký

Khoản 3 Điều 8 Thông tư 119 chia hai trường hợp. Người sở hữu đã lưu ký nhận quyền qua VSDC và thành viên lưu ký nơi mở tài khoản. Người sở hữu chưa lưu ký nhận quyền tại tổ chức phát hành, hoặc tổ chức được tổ chức phát hành ủy quyền.

Phần lẻ cổ phần là ngoại lệ nhỏ. Ví dụ bạn nhận cổ phiếu thưởng theo tỷ lệ và còn dư một phần lẻ. Phần lẻ đó (nếu có) nhận tại tổ chức phát hành hoặc tổ chức được ủy quyền, kể cả khi bạn đã lưu ký.

Vì vậy, cổ phiếu chưa lưu ký cần theo dõi sát hơn. Bạn phải biết thời hạn thực hiện quyền của công ty. Bạn cũng phải liên hệ đúng nơi thực hiện quyền.

Ai chịu trách nhiệm khi chia sai

Khoản 4 Điều 8 Thông tư 119 nêu trách nhiệm. VSDC và thành viên lưu ký chịu trách nhiệm thực hiện quyền cho người sở hữu chứng khoán đã lưu ký. Họ chịu trách nhiệm về thiệt hại nếu không tuân thủ đúng quy định, trong phạm vi trách nhiệm của mình. Điểm d khoản 1 Điều 18 buộc thành viên lưu ký thông báo kịp thời và đầy đủ các quyền lợi phát sinh cho khách hàng.

Nghị định 156/2020/NĐ-CP (bản hợp nhất) có chế tài hành chính. Điều 39 phạt từ 50 triệu đến 70 triệu đồng với VSDC hoặc thành viên lưu ký không thông báo đúng hạn, hoặc thông báo không đầy đủ các quyền lợi. Khoản tiền phạt nộp vào ngân sách, không phải khoản bồi thường cho nhà đầu tư.

Việc nhà đầu tư nên làm

Đọc kỹ thông báo của công ty để biết ngày đăng ký cuối cùng. Chỉ người có tên trên sổ tại ngày đó mới nhận quyền. Khi quyền được thực hiện, hãy đối chiếu số dư và sao kê với tỷ lệ công bố. Nếu thấy lệch, hãy hỏi thành viên lưu ký ngay.

Các văn bản trên có thể được sửa đổi. Khi cần áp dụng, hãy đọc văn bản hợp nhất mới nhất trên cổng văn bản của Chính phủ.