Công ty chứng khoán là gì: định nghĩa, bốn nghiệp vụ được cấp phép

Công ty chứng khoán định nghĩa theo Luật Chứng khoán 2019 là doanh nghiệp được cấp phép kinh doanh chứng khoán. Bài học này thuộc khoá Chứng khoán cơ bản, module Who - Ai đang giao dịch Chứng khoán? Bài chỉ nói về một chủ đề: công ty chứng khoán là ai và được làm những nghiệp vụ nào. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

Công ty chứng khoán định nghĩa

Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 không có khoản riêng để giải nghĩa cụm từ này. Định nghĩa được ghép từ ba điều. Điều 70 giao Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cấp giấy phép thành lập và hoạt động kinh doanh chứng khoán. Điều 71 cho phép công ty chứng khoán tổ chức dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn hoặc công ty cổ phần theo Luật Doanh nghiệp. Điều 72 liệt kê các nghiệp vụ được cấp phép.

Nói gọn, công ty chứng khoán là doanh nghiệp có giấy phép của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để làm một, một số hoặc toàn bộ bốn nghiệp vụ. Có giấy phép chưa đủ. Theo khoản 1 Điều 71, công ty còn phải đăng ký doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp.

Bốn nghiệp vụ công ty chứng khoán

Khoản 1 Điều 72 nêu bốn nghiệp vụ. Các khoản 29 đến 32 Điều 4 giải thích từng nghiệp vụ:

• Môi giới chứng khoán là việc làm trung gian thực hiện mua, bán chứng khoán cho khách hàng.
• Tự doanh chứng khoán là việc công ty mua, bán chứng khoán cho chính mình.
• Bảo lãnh phát hành chứng khoán là việc cam kết nhận mua một phần hoặc toàn bộ chứng khoán của tổ chức phát hành để bán lại. Công ty cũng có thể cam kết mua số còn lại chưa phân phối hết.
• Tư vấn đầu tư chứng khoán là việc cung cấp cho khách hàng kết quả phân tích, báo cáo phân tích và khuyến nghị mua, bán, nắm giữ chứng khoán.

Với nhà đầu tư cá nhân, nghiệp vụ gặp nhiều nhất là môi giới. Khi bạn đặt lệnh qua tài khoản, công ty chứng khoán đang làm trung gian đưa lệnh vào hệ thống của sở. Cách thị trường vận hành được giải thích ở bài học thị trường chứng khoán là gì.

Ràng buộc giữa các nghiệp vụ

Các nghiệp vụ không được cấp tự do. Khoản 2 Điều 72 viết rằng tự doanh chỉ được cấp khi đã có môi giới. Khoản 3 viết rằng bảo lãnh phát hành chỉ được cấp khi đã có tự doanh. Tư vấn đầu tư không bị ràng buộc này.

Hệ quả là công ty muốn bảo lãnh phát hành phải có đủ ba nghiệp vụ: môi giới, tự doanh và bảo lãnh. Mức vốn điều lệ tối thiểu cho từng nghiệp vụ do Chính phủ quy định, theo khoản 1 Điều 74.

Khác công ty quản lý quỹ ở đâu

Nhiều người gộp công ty chứng khoán với công ty quản lý quỹ. Hai loại này có nghiệp vụ khác nhau. Điều 73 giao công ty quản lý quỹ ba nghiệp vụ. Đó là quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, quản lý danh mục đầu tư chứng khoán và tư vấn đầu tư chứng khoán. Ba nghiệp vụ này được cấp chung trong một giấy phép.

Như vậy quản lý danh mục là nghiệp vụ của công ty quản lý quỹ. Nó không nằm trong bốn nghiệp vụ của công ty chứng khoán. Khoản 35 Điều 4 định nghĩa quản lý danh mục là hoạt động quản lý theo ủy thác của từng nhà đầu tư, trong việc mua, bán, nắm giữ chứng khoán và các tài sản khác.

Đọc giấy phép công ty

Khoản 1 Điều 81 liệt kê năm nội dung của giấy phép: tên công ty, địa chỉ trụ sở chính, nghiệp vụ kinh doanh, vốn điều lệ và người đại diện theo pháp luật. Công ty chỉ được làm đúng nghiệp vụ ghi trong giấy phép. Hoạt động sai mục đích hoặc không đúng nội dung giấy phép là căn cứ để Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đình chỉ (điểm c khoản 1 Điều 94).

Thông tin giấy phép có thể tra công khai. Khoản 2 Điều 174 Nghị định 155/2020/NĐ-CP giao Ủy ban Chứng khoán Nhà nước công bố thông tin về giấy phép trên trang thông tin điện tử của mình. Công ty mới cấp phép phải chính thức hoạt động trong 12 tháng và không được kinh doanh trước ngày chính thức (Điều 84). Họ cũng phải công bố giấy phép cùng ngày chính thức hoạt động ít nhất 30 ngày trước đó (Điều 83).

Luật và nghị định có thể được sửa đổi. Khi tra cứu, hãy đọc văn bản hợp nhất mới nhất trên cổng văn bản của Chính phủ. Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.