Sàn HOSE: vai trò, điều kiện niêm yết và quy tắc giao dịch

HOSE là sàn giao dịch cổ phiếu của Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh, công ty con của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam. Bài học này nằm trong khoá Chứng khoán cơ bản, module What - Chứng khoán là gì. Bài mô tả HOSE do ai lập, giao dịch những gì, doanh nghiệp cần gì để lên sàn và lệnh được đặt theo quy tắc nào. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

HOSE là sàn giao dịch của ai

Quyết định 37/2020/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ thành lập Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, viết tắt VNX. VNX là công ty mẹ, nhà nước nắm 100% vốn điều lệ. Điều 1 nêu hai công ty con là Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội và Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. Cái tên HOSE là cách gọi quen của sở thứ hai.

Khoản 4 Điều 2 giao cho sở này nhiệm vụ tổ chức, vận hành thị trường giao dịch cổ phiếu và các loại chứng khoán khác. Sở cũng giám sát giao dịch và công bố thông tin. Sở có quyền đưa chứng khoán vào diện cảnh báo, kiểm soát, hạn chế giao dịch. Sở còn có thể tạm ngừng hoặc đình chỉ giao dịch khi có biến động bất thường.

Luật chơi do VNX ban hành. Quy chế Niêm yết và giao dịch chứng khoán niêm yết kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV ngày 16/03/2026 điều chỉnh việc niêm yết và giao dịch tại cả HOSE lẫn HNX. Quyết định có hiệu lực từ ngày ký và thay bản cùng số ban hành ngày 18/4/2025.

Những chứng khoán giao dịch trên sàn HOSE

Mục 1 Phụ lục III của quy chế liệt kê loại chứng khoán giao dịch tại HOSE. Đó là cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đóng, chứng chỉ quỹ ETF và chứng quyền có bảo đảm. Mọi giao dịch đi qua thành viên giao dịch của sở, thường là công ty chứng khoán (khoản 2 Điều 14). Nhà đầu tư không nối thẳng vào hệ thống của sở.

Về quy mô, Điều 109 Nghị định 155 chỉ đặt ngưỡng vốn tối thiểu, không đặt trần. Số công ty niêm yết và tổng vốn hóa thay đổi theo từng đợt niêm yết, hủy niêm yết và theo giá. Con số cập nhật nằm trên trang hsx.vn, nên bài không nêu số cố định.

Điều kiện niêm yết để lên sàn

Khoản 1 Điều 4 quy chế dẫn thẳng về Điều 109 Nghị định 155/2020/NĐ-CP, đã được sửa bởi khoản 36 Điều 1 Nghị định 245/2025/NĐ-CP. Điều kiện của HOSE và HNX hiện giống nhau. Các tiêu chí chính gồm:

• Công ty cổ phần có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên, kèm giá trị vốn hóa tối thiểu 30 tỷ đồng.
• Đại hội đồng cổ đông thông qua việc niêm yết, và đã giao dịch trên UPCoM tối thiểu 02 năm. Công ty đã chào bán cổ phiếu ra công chúng và doanh nghiệp cổ phần hóa được miễn thời gian này.
• ROE năm liền trước tối thiểu 5%, lãi hai năm liền trước, không có lỗ lũy kế.
• Tối thiểu 15% cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 cổ đông không phải cổ đông lớn nắm. Vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên thì mức tối thiểu là 10%.
• Người nội bộ và cổ đông lớn liên quan cam kết giữ 100% cổ phiếu trong 06 tháng đầu và 50% trong 06 tháng tiếp theo.

Khoản 2 Điều 109 (bản sửa) giao quy chế của VNX phân loại cổ phiếu niêm yết theo vốn điều lệ, vốn hóa, thời gian hoạt động, tình hình tài chính, cơ cấu cổ đông và quản trị công ty. Từng tiêu chí được phân tích kỹ hơn ở bài điều kiện niêm yết HOSE trong cùng loạt.

Quy tắc giao dịch trên sàn HOSE

Bảng nội dung giao dịch tại mục 1 Phụ lục III của quy chế đặt ba quy tắc nền. Đầu tiên là biên độ giá. Giá trong ngày chỉ dao động ±7% so với giá tham chiếu. Ngày giao dịch đầu tiên của cổ phiếu mới niêm yết, biên độ là ±20%.

Ví dụ giả định: một cổ phiếu có giá tham chiếu 30.000 đồng. Biên độ 7% tương đương 2.100 đồng. Giá trần là 32.100 đồng và giá sàn là 27.900 đồng. Cách tính giá trần, sàn nằm ở Điều 32 quy chế.

Quy tắc thứ hai là bước giá, tức đơn vị yết giá. Cổ phiếu và chứng chỉ quỹ đóng chia ba vùng. Giá dưới 10.000 đồng có bước 10 đồng. Giá từ 10.000 đến 49.950 đồng có bước 50 đồng. Giá từ 50.000 đồng trở lên có bước 100 đồng. Chứng chỉ quỹ ETF và chứng quyền có bảo đảm dùng bước 10 đồng cho mọi mức giá.

Quy tắc thứ ba là đơn vị giao dịch. Lô chẵn là 100 cổ phiếu, mỗi lệnh khớp tối đa 500.000. Lô lẻ từ 1 đến 99 cổ phiếu. Điều 34 quy chế điều chỉnh giao dịch lô lẻ, và lệnh lô lẻ không dùng để xác định giá tham chiếu.

Phiên giao dịch và ký hiệu trạng thái trên HOSE

HOSE giao dịch từ thứ Hai đến thứ Sáu, trừ ngày nghỉ theo Bộ luật Lao động. Buổi sáng mở bằng đợt khớp lệnh định kỳ từ 09h00 đến 09h15. Tiếp theo là khớp lệnh liên tục từ 09h15 đến 11h30. Buổi chiều khớp liên tục từ 13h00 đến 14h30, rồi định kỳ đóng cửa từ 14h30 đến 14h45. Chi tiết loại lệnh có trong bài giờ giao dịch chứng khoán Việt Nam.

Mục 1.5 Phụ lục III quy định ký hiệu trạng thái hiển thị trên bảng giá của sở. Ví dụ CTR là chứng khoán bị kiểm soát. RES là chứng khoán bị hạn chế giao dịch. SUS là chứng khoán bị tạm ngừng hoặc đình chỉ giao dịch. Ứng dụng của công ty chứng khoán có thể hiển thị khác.

Phần giải thích về biên độ nằm ở bài biên độ giá chứng khoán Việt Nam. Bước giá được tổng hợp ở bài quy định bước giá chứng khoán. Hai bài học cũ có thể theo quy chế trước, nên hãy lấy con số theo quy chế đang hiệu lực. Các văn bản trên có thể được sửa đổi. Khi cần áp dụng, hãy đọc bản mới nhất trên trang hsx.vn.