Bài 16/31 · What - Chứng khoán là gì?Học thử miễn phí
HOSE, HNX và UPCoM khác nhau thế nào: mua cổ phiếu sàn nào
HOSE, HNX và UPCoM khác nhau ở hai lớp: tư cách pháp lý của cổ phiếu và luật chơi trong phiên giao dịch. Người mới thường chỉ thấy ba chữ viết tắt trên bảng giá, rồi mua như nhau. Thực ra cùng một lệnh mua 100 cổ phiếu, mỗi sàn cho giá dao động khác, giờ khớp khác và loại lệnh khác. Bài này so sánh ba sàn theo quy chế đang hiệu lực, dữ liệu đến 02/10/2026.
HOSE và HNX là thị trường niêm yết, cùng chịu Quy chế ban hành kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV ngày 16/03/2026.
UPCoM là nơi giao dịch cổ phiếu chưa niêm yết, theo Quy chế ban hành kèm Quyết định 23/QĐ-HĐTV ngày 18/03/2026.
Biên độ ngày thường: HOSE ±7%, HNX ±10%, UPCoM ±15%.
UPCoM chỉ khớp lệnh liên tục và chỉ nhận lệnh LO.
HOSE, HNX và UPCoM khác nhau ở tư cách pháp lý
HOSE là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh. HNX là Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội. Cả hai là công ty con của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và cùng tổ chức giao dịch cổ phiếu đã niêm yết.
Quy chế Niêm yết và giao dịch chứng khoán niêm yết hiện hành được ban hành kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV ngày 16/03/2026. Quyết định này có hiệu lực từ ngày ký và thay thế quy chế cùng số ban hành ngày 18/4/2025. Một văn bản dùng chung cho hai sở, nhưng phụ lục tách riêng giờ giao dịch, loại lệnh và bước giá của từng sở.
Để niêm yết, công ty phải qua điều kiện tại Điều 109 Nghị định 155/2020/NĐ-CP. Nghị định 245/2025/NĐ-CP ngày 11/9/2025 đã sửa điều này. Theo bản sửa, ROE năm liền trước năm đăng ký niêm yết tối thiểu là 5%. Hoạt động kinh doanh hai năm liền trước phải có lãi và không có lỗ lũy kế. Nghị định cũng dẫn điều kiện vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên khi niêm yết.
UPCoM thì khác hẳn. Đây là hệ thống giao dịch cho chứng khoán chưa niêm yết, do Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội vận hành. Văn bản điều chỉnh là Quy chế Đăng ký và quản lý giao dịch chứng khoán chưa niêm yết, ban hành kèm Quyết định 23/QĐ-HĐTV ngày 18/03/2026. Công ty lên UPCoM không phải qua bộ điều kiện lợi nhuận như sàn niêm yết.
Hệ quả thực tế: mã trên UPCoM có độ lọc đầu vào thấp hơn. Điều đó không có nghĩa mã nào trên UPCoM cũng kém. Nó chỉ có nghĩa bạn phải tự đọc báo cáo tài chính kỹ hơn, vì sàn không thay bạn sàng lọc.
Biên độ và giá tham chiếu: điểm khác dễ thấy nhất
Biên độ ngày thường của cổ phiếu là ±7% trên HOSE và ±10% trên HNX, theo phụ lục của Quy chế kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV. Trên UPCoM, khoản 1 Điều 19 Quy chế kèm Quyết định 23/QĐ-HĐTV quy định ±15%.
Ví dụ một cổ phiếu UPCoM có giá tham chiếu 20.000 đồng. Biên độ 15% tương đương 3.000 đồng. Giá trần là 23.000 đồng, giá sàn là 17.000 đồng. Cùng mức tham chiếu đó, một mã HOSE chỉ được đi trong khoảng 18.600 đến 21.400 đồng.
Cách tính giá tham chiếu cũng khác. Với HOSE và HNX, khoản 2 Điều 33 quy chế niêm yết lấy giá đóng cửa của ngày giao dịch gần nhất. Với UPCoM, khoản 4 Điều 20 lấy bình quân gia quyền các giá khớp lệnh liên tục lô chẵn của ngày gần nhất. Vì vậy, một lệnh khớp lẻ tẻ cuối phiên không kéo được giá tham chiếu UPCoM như trên sàn niêm yết.
Ngày giao dịch đầu tiên, biên độ nới rộng: ±20% trên HOSE, ±30% trên HNX và ±40% trên UPCoM. Bài biên độ giá chứng khoán Việt Nam giải thích thêm các trường hợp đặc biệt.
Giờ và loại lệnh: HOSE, HNX, UPCoM khác nhau ra sao
Cả ba sàn giao dịch từ thứ Hai đến thứ Sáu và cùng dùng lô chẵn 100 cổ phiếu. Khác biệt nằm ở cách chia phiên.
HOSE | HNX | UPCoM | |
|---|---|---|---|
Mở cửa | Khớp định kỳ 9h00 đến 9h15 | Khớp liên tục từ 9h00 | Khớp liên tục từ 9h00 |
Chiều | Khớp liên tục 13h00 đến 14h30 | Khớp liên tục 13h00 đến 14h30 | Khớp liên tục 13h00 đến 15h00 |
Đóng cửa | Khớp định kỳ 14h30 đến 14h45 | Khớp định kỳ 14h30 đến 14h45 | Không có phiên định kỳ |
Loại lệnh khớp lệnh | LO, ATO, MTL, ATC | LO, MTL, MOK, MAK, ATC | Chỉ LO |
Văn bản | QĐ 22/QĐ-HĐTV | QĐ 22/QĐ-HĐTV | QĐ 23/QĐ-HĐTV, Điều 12 và 21 |
HOSE là sàn duy nhất có phiên khớp định kỳ mở cửa, nên chỉ HOSE có lệnh ATO. HNX có thêm phiên khớp lệnh sau giờ từ 14h45 đến 15h00, giá khớp là giá khớp cuối cùng của phiên lô chẵn. UPCoM đơn giản nhất: suốt phiên chỉ khớp liên tục, chỉ một loại lệnh LO.
Mỗi lệnh lô chẵn trên HOSE tối đa 500.000 cổ phiếu. Giờ cụ thể từng đợt có trong bài giờ giao dịch chứng khoán Việt Nam.
So sánh HNX và UPCoM khi cùng ở Hà Nội
HNX và UPCoM cùng do Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội vận hành, nên nhiều người nghĩ chúng giống nhau. Bảng giá hai thị trường cũng nằm cạnh nhau. Tuy vậy, luật chơi khác ở ba chỗ.
Thứ nhất là biên độ: ±10% so với ±15%. Thứ hai là giá tham chiếu: giá đóng cửa so với bình quân gia quyền. Thứ ba là lệnh: HNX có LO, MTL, MOK, MAK và ATC, còn UPCoM chỉ có LO.
Bước giá thì giống nhau. Điều 18 Quy chế kèm Quyết định 23/QĐ-HĐTV quy định đơn vị yết giá khớp lệnh trên UPCoM là 100 đồng, bằng HNX. HOSE chia bước giá theo mức giá, từ 10 đồng đến 100 đồng.
Nên mua cổ phiếu sàn nào
Câu hỏi "sàn nào tốt" không có đáp án chung. Sàn chỉ là nơi giao dịch, còn rủi ro đến từ doanh nghiệp và thanh khoản của từng mã. Tuy vậy, có vài nguyên tắc giúp chọn đúng luật chơi.
Người mới nên bắt đầu với mã đã niêm yết trên HOSE hoặc HNX. Điều kiện lợi nhuận khi niêm yết lọc bớt doanh nghiệp yếu. Biên độ ±7% trên HOSE cũng làm một phiên xấu bớt đau hơn.
Khi mua mã UPCoM, hãy tính trước kịch bản xấu với biên độ ±15%. Hai phiên giảm sàn liên tiếp có thể lấy đi gần 28% giá trị. Đặt lệnh LO với giá cụ thể, vì UPCoM không có lệnh thị trường.
Ở cả ba sàn, nhìn thanh khoản trước khi nhìn giá. Một mã có dư mua, dư bán mỏng thì đặt lệnh lớn sẽ khó khớp. Nếu chưa quen cách đặt lệnh, bài cách bắt đầu giao dịch cổ phiếu là điểm khởi đầu hợp lý. Bài đọc bảng giá trong cùng loạt này giải thích từng cột dư mua, dư bán.
Nội dung để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.