Quỹ mở và quỹ đóng khác nhau ở chỗ nào: mua lại, niêm yết, định giá

Quỹ mở quỹ đóng là hai dạng quỹ đại chúng theo khoản 2 Điều 99 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14. Khác biệt gốc nằm ở một câu: quỹ có phải mua lại chứng chỉ quỹ khi nhà đầu tư yêu cầu hay không. Từ khác biệt đó kéo theo cách mua bán, cách định giá, cách tăng vốn và danh mục được phép đầu tư. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

Định nghĩa quỹ mở quỹ đóng trong luật

Khoản 39 Điều 4 định nghĩa quỹ mở. Đó là quỹ đại chúng mà chứng chỉ quỹ phải được mua lại theo yêu cầu của nhà đầu tư. Khoản 40 Điều 4 định nghĩa quỹ đóng là quỹ đại chúng mà chứng chỉ quỹ không được mua lại theo yêu cầu.

Với quỹ mở, muốn rút tiền thì bạn bán lại chứng chỉ quỹ cho chính quỹ. Với quỹ đóng, bạn phải tìm người mua khác trên sàn. Quỹ đóng giữ nguyên số vốn huy động, trừ khi tăng vốn theo thủ tục riêng.

Quỹ ETF, theo khoản 42 Điều 4, là một dạng quỹ mở đặc biệt. Chứng chỉ quỹ ETF được niêm yết như quỹ đóng nhưng có cơ chế hoán đổi danh mục với quỹ. Bài này chỉ so quỹ mở thông thường với quỹ đóng.

Mua bán chứng chỉ quỹ mở

Khoản 1 Điều 111 giao công ty quản lý quỹ thay mặt quỹ mở mua lại chứng chỉ quỹ và phát hành thêm. Việc này theo tần suất ghi trong điều lệ quỹ. Khoản 1 Điều 30 Thông tư 98/2020/TT-BTC đặt tần suất giao dịch tối thiểu 02 lần trong 01 tháng. Bạn đặt lệnh qua đại lý phân phối được công bố trong bản cáo bạch.

Giá giao dịch gắn với giá trị tài sản ròng. Điều 34 Thông tư 98/2020/TT-BTC quy định cách tính. Giá bán bằng giá trị tài sản ròng trên một đơn vị quỹ tại ngày giao dịch. Giá dịch vụ phát hành, nếu có, được cộng thêm. Giá mua lại bằng giá trị tài sản ròng trên một đơn vị quỹ trừ giá dịch vụ mua lại nếu có. Không có chuyện mua cao bán thấp so với giá trị thật do cung cầu trên sàn.

Quyền bán lại có giới hạn. Khoản 2 Điều 111 Luật Chứng khoán cho phép tạm ngừng mua lại khi có bất khả kháng. Việc mua lại cũng tạm ngừng khi không xác định được giá trị tài sản ròng. Ví dụ là khi chứng khoán trong danh mục bị đình chỉ giao dịch.

Công cụ quản lý thanh khoản của quỹ mở

Thông tư 136/2025/TT-BTC, hiệu lực từ 12/02/2026, sửa Điều 33 Thông tư 98/2020/TT-BTC. Công ty quản lý quỹ có ba công cụ nếu điều lệ và bản cáo bạch cho phép.

1. Chỉ đáp ứng một phần lệnh. Ngưỡng mới là khi tổng lệnh bán trừ tổng lệnh mua trong ngày bằng hoặc vượt 5% giá trị tài sản ròng của quỹ.
2. Tạm dừng giao dịch chứng chỉ quỹ. Thời hạn tối đa 90 ngày với các trường hợp chính.
3. Áp dụng mức phòng vệ thanh khoản khi thanh khoản sụt giảm do bất khả kháng.

Mức phòng vệ thanh khoản là công cụ mới. Mức này tính bằng phần trăm giá trị tài sản ròng trên một chứng chỉ quỹ. Nó bị trừ thêm vào số tiền bạn nhận khi bán. Toàn bộ số tiền thu từ mức phòng vệ được tính vào thu nhập của quỹ. Mức tối đa phải ghi trong điều lệ quỹ và bản cáo bạch. Chính sách áp dụng phải được đại hội nhà đầu tư phê duyệt.

Mua bán chứng chỉ quỹ đóng

Điểm d khoản 5 Điều 15 Luật Chứng khoán yêu cầu chứng chỉ quỹ đại chúng niêm yết sau đợt chào bán, trừ quỹ mở. Khoản 4 Điều 233 Nghị định 155/2020/NĐ-CP cho công ty quản lý quỹ 30 ngày để niêm yết quỹ đóng. Mốc tính là ngày giấy chứng nhận đăng ký lập quỹ có hiệu lực.

Sau khi niêm yết, chứng chỉ quỹ đóng được mua bán qua tài khoản chứng khoán như cổ phiếu. Giá do cung cầu quyết định, nên có thể cao hơn hoặc thấp hơn giá trị tài sản ròng. Khi muốn rút vốn, bạn bán cho nhà đầu tư khác. Quỹ không có nghĩa vụ mua lại.

Quỹ đóng tăng vốn theo thủ tục chặt hơn. Khoản 1 Điều 112 yêu cầu điều lệ cho phép tăng vốn và lợi nhuận năm liền trước là số dương. Công ty quản lý quỹ không bị xử phạt hành chính về chứng khoán trong 02 năm. Phương án phát hành thêm phải qua đại hội nhà đầu tư. Việc tăng vốn còn cần Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận. Khoản 2 Điều 112 ưu tiên nhà đầu tư hiện hữu qua quyền mua được chuyển nhượng.

Định giá và danh mục của quỹ mở quỹ đóng

Điều 20 Thông tư 98/2020/TT-BTC đặt tần suất xác định giá trị tài sản ròng. Quỹ đóng định giá tối thiểu một lần mỗi tuần. Quỹ mở định giá theo ngày giao dịch, tối thiểu một lần mỗi tuần. Giá trị tài sản ròng phải được ngân hàng giám sát xác nhận. Kết quả được công bố chậm nhất vào ngày làm việc tiếp theo ngày định giá.

Danh mục cũng khác nhau. Điểm d khoản 1 Điều 110 Luật Chứng khoán cấm quỹ mở đầu tư vào bất động sản. Quỹ đóng được đầu tư tối đa 10% tổng giá trị tài sản vào bất động sản, trừ quỹ đầu tư bất động sản. Lý do dễ hiểu: quỹ mở phải sẵn tiền trả cho người bán lại, nên cần tài sản dễ bán.

Bảng dưới tóm tắt các điểm khác nhau.

Các thuật ngữ cơ bản có ở bài 100 thuật ngữ chứng khoán quan trọng. Với vốn nhỏ, bài số tiền tối thiểu đầu tư chứng khoán có thêm gợi ý. Văn bản có thể được sửa đổi, bổ sung. Bạn nên đọc bản mới nhất trên cổng văn bản của Chính phủ.

Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.