Phân bổ danh mục: bao nhiêu % large cap, bao nhiêu % small cap

Phân bổ large cap small cap là quyết định chia vốn giữa nhóm cổ phiếu lớn và nhóm cổ phiếu nhỏ trong cùng một danh mục. Không có tỷ lệ nào đúng cho mọi người. Bài này không đưa ra một con số, mà thử năm tỷ lệ trên số liệu 3 năm để bạn thấy mỗi tỷ lệ đã đưa lại điều gì. Bài nằm trong khoá Xây dựng danh mục đầu tư, mô-đun Cơ cấu danh mục.

Dữ liệu đến 02/10/2026. Cách chia nhóm theo thứ hạng vốn hoá được giải thích trong bài về cỡ vốn hoá, và rủi ro riêng của small cap nằm ở bài đầu tư small cap. Mọi kết quả là thử nghiệm quá khứ, chưa trừ phí và thuế, do HODL.VN tính từ giá đã điều chỉnh đầy đủ.

Thử phân bổ large cap small cap

Phép thử như sau. Ngày 02/10/2023, ta xếp các cổ phiếu HOSE theo vốn hoá ước tính. 30 mã đầu là large cap. Nhóm small cap gồm các mã từ thứ 101 trở đi. Trong nhóm small cap, ta chỉ lấy 97 mã có giá trị giao dịch trung bình từ 1 tỷ đồng mỗi ngày trở lên trong 60 phiên gần nhất. Lý do là phần lớn mã small cap giao dịch quá ít để đưa vào danh mục thực tế.

Mỗi nhóm được giữ với tỷ trọng bằng nhau giữa các mã. Ta mua vào ngày 02/10/2023 và giữ đến 02/10/2026, không tái cân bằng. Sau đó ta trộn hai nhóm theo năm tỷ lệ.

Có hai hạn chế cần biết. Nhóm được xếp theo vốn hoá lúc đầu, nhưng danh sách mã chỉ gồm các mã còn niêm yết đến nay, nên số liệu có thiên lệch sống sót. Số cổ phiếu dùng để ước tính vốn hoá là số mới nhất, nên có chút thiên lệch nhìn trước.

Kết quả phân bổ large cap small cap

Lợi suất trung bình của nhóm large cap trong 3 năm là 77,7%. Của nhóm small cap có thanh khoản là 26,2%. VN-Index cùng kỳ tăng 50,4%.

Trong 3 năm này, thêm small cap luôn làm lợi suất giảm. Cứ mỗi 20 điểm % chuyển từ large sang small, lợi suất giảm khoảng 10 điểm %. Danh mục 50/50 gần bằng VN-Index.

Nếu thay nhóm small cap có thanh khoản bằng cả 286 mã small cap, kết quả còn thấp hơn. Lợi suất 3 năm của tỷ lệ 70/30 là 57,6%, của tỷ lệ 50/50 là 44,2%, và của 100% small cap là 10,6%.

Bỏ VIC ra thì kết quả đổi thế nào

Con số 77,7% của large cap không đều. Mã VIC tăng khoảng 855% trong 3 năm, và kéo trung bình cả nhóm lên mạnh. Nếu bỏ VIC, lợi suất trung bình của 29 mã còn lại là 50,9%.

Làm lại bảng với nhóm large cap bỏ VIC cho kết quả sau.

Hướng không đổi nhưng khoảng cách thu hẹp. Large cap vẫn nhỉnh hơn small cap có thanh khoản, với 50,9% so với 26,2%. Một mã đơn lẻ có thể quyết định phần lớn kết quả của một nhóm. Đây là bài học riêng: khi so hai nhóm, hãy xem kết quả có bị chi phối bởi vài mã hay không.

Chặng 2024 đến 2025

Chia 3 năm thành 3 chặng một năm cho thấy hai nhóm không đi một chiều cố định, và ở chặng 2024 đến 2025 small cap bắt kịp.

Ở chặng giữa, small cap có thanh khoản tăng 31,6%, gần bằng large cap với 34,7%. Ở chặng cuối, large cap vẫn dương còn small cap âm. Vậy small cap không phải lúc nào cũng thua, nhưng cũng không đền bù rủi ro một cách đều đặn.

Điều này giải thích vì sao tỷ lệ phân bổ không thể chốt bằng một lần tính. Nó phụ thuộc vào giai đoạn, và bạn không biết trước giai đoạn sắp tới.

Ngân sách rủi ro cho small cap

Thay vì hỏi nên dành bao nhiêu phần trăm cho small cap, có thể hỏi ngược lại: bạn chịu mất bao nhiêu nếu phần small cap xấu đi.

Số học đơn giản. Giả sử phần small cap chiếm 20% danh mục và giảm 30%. Danh mục mất 6 điểm % từ phần này. Nếu phần small cap chiếm 50% và giảm 30%, danh mục mất 15 điểm %. Bạn hãy đặt tỷ lệ sao cho mức mất này nằm trong khả năng chịu đựng.

Về số mã, phân tán giúp giảm rủi ro từng mã nhưng không loại bỏ nó. Với giả định đơn giản là các mã độc lập, nếu chọn ngẫu nhiên 10 mã small cap, xác suất có ít nhất 3 mã mất trên 30% là khoảng 47%. Xác suất có ít nhất 1 mã tăng trên 50% là khoảng 86%. Hai con số này cho thấy chọn đủ nhiều mã mới có cơ hội gặp mã tăng mạnh, nhưng cũng chắc chắn gặp mã mất nhiều. Trên thực tế các mã không độc lập, nên đây chỉ là ước lượng thô.

Về quy mô lệnh, hãy chia khoản mua nhỏ ra nhiều phiên với mã thanh khoản thấp, thay vì mua một lần. Hãy nhớ là mã small cap trung vị giao dịch chừng 0,4 tỷ đồng mỗi ngày.

Bạn có thể dùng bài chiến lược đầu tư phòng thủ để nghĩ về phần an toàn trong danh mục. Bài học số tiền tối thiểu đầu tư chứng khoán giúp bạn tính xem vốn của mình chia được cho bao nhiêu mã.

Nội dung để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Kết quả quá khứ không bảo đảm kết quả tương lai.