Cổ phiếu thủy sản xuất khẩu: cá tra, tôm, giá nguyên liệu và thuế của nước nhập khẩu

Cổ phiếu thủy sản xuất khẩu là cổ phiếu của các doanh nghiệp nuôi hoặc thu mua cá tra, tôm và các loại thủy sản khác, chế biến thành phi lê hoặc tôm đông lạnh rồi bán ra nước ngoài. Vì xuất khẩu là nguồn doanh thu chính, kết quả của nhóm này phụ thuộc vào ba thứ nằm ngoài tầm kiểm soát của một công ty: giá cá hoặc tôm nguyên liệu, thuế của nước nhập khẩu và thời tiết ở vùng nuôi.

Trong chỉ số HX-STAP của HODL.VN có 13 mã thuộc nhóm này, tổng tỷ trọng 3,49%. Bài này đọc nhóm đó bằng số liệu từ tài liệu họp ĐHĐCĐ 2026, báo cáo thường niên 2025 và nghị quyết do chính doanh nghiệp công bố: giá cá tra năm 2025 đi thế nào, thuế đối ứng và thuế chống bán phá giá của Mỹ nằm ở đâu trong báo cáo, mỗi công ty bán cho thị trường nào, và cách đọc kế hoạch 2026. Bài là phần đi sâu của cổ phiếu thực phẩm và đồ uống. Bài không dự báo giá và không khuyến nghị mua bán.

Thủy sản trong HX-STAP

Nhóm thủy sản chiếm 3,49% chỉ số, trong đó Vĩnh Hoàn (VHC) một mã đã 1,61%, tức 46% cả nhóm. Ba mã đầu VHC, ANV (0,66%) và FMC (0,34%) cộng lại 2,61%, khoảng 75% nhóm; mười mã còn lại mỗi mã dưới 0,21%. Vì chỉ số gia quyền vốn hóa đầy đủ, một biến động của VHC làm chỉ số nhích nhiều hơn mười mã nhỏ cộng lại.

Chỉ số không cho biết giá cá nguyên liệu, thuế của nước nhập khẩu, mã nào có vùng nuôi riêng, và không cộng cổ tức tiền mặt (chỉ số giá, theo phương pháp tính). Tính đến phiên 04/11/2026, HX-STAP giảm 17,26% từ đầu năm so với VN-Index giảm 2,88%; chỉ số không tách riêng hiệu suất của nhóm thủy sản.

Rổ còn có PAN và Sao Mai (ASM) liên quan thủy sản nhưng không thuần thủy sản. Báo cáo 2025 của PAN ghi mảng thủy sản doanh thu 8.892 tỷ đồng (+18,6%), lợi nhuận trước thuế 589 tỷ đồng, tăng nhờ cá tra. ASM là công ty mẹ của I.D.I, theo báo cáo của IDI.

Các mã thủy sản theo vốn hóa

Vốn hóa tính theo giá đóng cửa gần nhất tính đến 04/11/2026 và số cổ phiếu lưu hành trong dữ liệu HODL.VN, đơn vị tỷ đồng. Con số đổi theo giá, xem số mới nhất ở trang từng mã.

Bảng gồm 13 mã thủy sản của rổ HX-STAP, sắp theo vốn hóa giảm dần. Cột hoạt động chính ghi điều xác nhận được từ tài liệu doanh nghiệp, còn mã chưa đọc tài liệu ghi ngành nghề đăng ký.

Nguồn: danh mục niêm yết, phân ngành và vốn hóa · HODL.VN · đến 04/11/2026; số liệu doanh nghiệp theo báo cáo thường niên 2025 và tài liệu ĐHĐCĐ 2026. Dữ liệu HODL.VN ghi nhận FMC có PAN và ABT là công ty mẹ hoặc cổ đông tổ chức lớn, vì vậy ba mã này không phải ba doanh nghiệp độc lập.

Hai sản phẩm: cá tra và tôm

Cá tra là cá nước ngọt nuôi ở đồng bằng sông Cửu Long, chế biến thành phi lê (miếng thịt cá bỏ xương, bỏ da) đông lạnh. Vĩnh Hoàn, Nam Việt và I.D.I đều xuất phát từ cá tra. Doanh thu từ thành phẩm đông lạnh chiếm 84,18% doanh thu Nam Việt năm 2025, tăng từ 78,85% năm 2024. Các mã này còn có sản phẩm phụ: Nam Việt có chả cá (4,97%), phụ phẩm (6,11%), thức ăn (0,72%), điện mặt trời (1,44%); Vĩnh Hoàn có collagen và gelatin (xuất khẩu 30 triệu USD năm 2025), rau quả (11,1 triệu USD) và bánh phồng tôm.

Tôm do Sao Ta (FMC) và Camimex (CMX) làm là chính. Sao Ta nêu cạnh tranh của tôm Ấn Độ (khoảng 35-40% thị phần tôm tại Mỹ) và tôm Ecuador (bán chủ yếu cho Trung Quốc, khoảng 60%, và Mỹ, khoảng 20%). Cá tra và tôm đi theo hai bộ giá và hai bộ thuế khác nhau, nên không so lợi nhuận hai nhóm như cùng một loại.

Giá cá tra năm 2025

Báo cáo thường niên 2025 của I.D.I ghi đường giá cá tra ngoài thị trường: 31.500 đồng/kg đầu năm, xuống 29.850 đồng/kg trong các tháng 9, 10, 11/2025, rồi về 30.937 đồng/kg vào tháng 12/2025. Công ty cho biết đã chủ động xây dựng giá nuôi liên kết từ trước, ở mức 24.400-26.553 đồng/kg, thấp hơn năm 2024 gần 2.000 đồng/kg. Nuôi liên kết là hình thức doanh nghiệp làm việc với vùng nuôi theo giá đã thỏa thuận từ trước. Nhờ vậy giá vốn hàng bán của I.D.I năm 2025 giảm 222 tỷ đồng (-3,37%) so với 2024, và lợi nhuận sau thuế tăng từ 73 tỷ lên 143 tỷ đồng. Doanh thu xuất khẩu của công ty đạt hơn 105,7 triệu USD (+3,7%), bằng 88% kế hoạch.

Từ hai số công bố có thể tính một khoảng chênh minh họa: giá cá tháng 12/2025 là 30.937 đồng/kg, giá nuôi liên kết 24.400-26.553 đồng/kg, chênh khoảng 4.400-6.500 đồng/kg. Đây là số học, không phải biên lợi nhuận của công ty; nó cho thấy công ty chốt được giá thu mua thấp trước thì hưởng chênh lệch, công ty phải mua cá ngoài thị trường thì chịu giá cao.

Cuối năm 2025 thị trường đảo chiều. I.D.I nêu giá cá nguyên liệu và giá cá giống tăng cao vì khan hiếm, và nợ phải trả tăng 122 tỷ đồng chủ yếu do mở thêm vùng nuôi và mua cá ngoài thị trường. Vĩnh Hoàn nêu xuất khẩu cá tra năm 2025 đạt 240 triệu USD, giảm 11%, nguyên nhân chính là thiếu nguyên liệu do thời tiết bất lợi, một phần là hệ quả kéo dài của biến động thị trường sau Covid từ năm 2023. Nam Việt cũng ghi rủi ro: thị trường thiếu cá giống sẽ đẩy giá cá lên cao, và tự chủ vùng nuôi giúp kiểm soát chi phí nguyên liệu.

Giống, hao hụt và thiên tai

Nguồn cung cá tra phụ thuộc vào cá giống và vùng nuôi nhiều hơn vào nhà máy. Báo cáo I.D.I nêu cá tra giống chất lượng rất thấp, sức đề kháng yếu, hao hụt trung bình khoảng 40-50%, có ao tới 60-70% do dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nước. Vĩnh Hoàn ghi năm 2025 có 21 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, nhiều nhất từ năm 1961, kèm lũ lịch sử 16-22/11/2025 ở hạ lưu sông Tiền, sông Hậu làm nguyên liệu khan hơn. Công ty nêu năm 2026 vẫn khó nguồn cá tra do thiếu cá giống nghiêm trọng năm 2025, nên ưu tiên trại giống, mở rộng diện tích nuôi, đồng thời đẩy cá rô phi và cá biển dùng nguyên liệu nhập.

Với tôm, Camimex nêu nguồn cung nội địa suy giảm đã đẩy giá thu mua lên cao năm 2025, khi xuất khẩu tôm cả nước đạt hơn 4,6 tỷ USD (+20%). Sao Ta nêu tự chủ con giống là hướng chiến lược 2026-2030: trại giống thử nghiệm, nhu cầu khoảng 1 tỷ post mỗi năm, vốn đầu tư khoảng 20 tỷ đồng; mở rộng vùng nuôi tốn khoảng 3 tỷ đồng mỗi ha và khó tìm quỹ đất. Camimex đặt mục tiêu mở rộng vùng nuôi tôm sinh thái lên 15.000 ha.

Thị trường xuất khẩu từng công ty

Mỗi công ty nêu cơ cấu thị trường theo một cách riêng, nên không có bảng chung. Bảng dưới gom những gì từng tài liệu nêu rõ. Ở cấp ngành, báo cáo của I.D.I dẫn số xuất khẩu cá tra cả nước năm 2025 gần 2,2 tỷ USD (+8%): Trung Quốc 560 triệu USD (+2%), Brazil 176 triệu USD (+36%), nhóm CPTPP 367 triệu USD (+34%) với Mexico 77 triệu USD, Anh 60 triệu USD và Colombia 56 triệu USD.

Nguồn: báo cáo thường niên 2025 và nghị quyết ĐHĐCĐ 2026 của từng công ty.

Số 42% và 54% của Vĩnh Hoàn cùng nói về thị trường Mỹ nhưng ở hai mục khác nhau trong báo cáo (toàn tập đoàn và cá tra); bài giữ cả hai để đối chiếu với báo cáo gốc. Trung Quốc xuất hiện theo hai hướng: Vĩnh Hoàn nêu đây là thị trường giảm mạnh nhất vì giá nguyên liệu tăng và thiếu cỡ cá phù hợp, còn I.D.I nêu Trung Quốc nhạy giá, biên thấp nên đang giảm phụ thuộc.

Thuế đối ứng của Mỹ

Thuế đối ứng là mức thuế Mỹ áp lên hàng nhập khẩu từ từng nước để cân bằng cán cân thương mại. Báo cáo của Vĩnh Hoàn ghi diễn biến 2025: ngày 13/02 Tổng thống Mỹ ký sắc lệnh về thuế đối ứng; ngày 02/04 Mỹ công bố mức 46% với Việt Nam; ngày 09/04 hoãn 90 ngày, áp mức cơ sở 10% trong thời gian đàm phán; ngày 01/08 hạ mức với Việt Nam từ 46% xuống 20%. Theo công ty, sau mức 20% thị trường Mỹ điều chỉnh giảm ngắn hạn, và công ty kỳ vọng năm 2026 thuế ổn định dần. Camimex nêu cùng mức 20% làm tôm, cá Việt Nam kém hấp dẫn hơn hàng của Thái Lan, Indonesia hay Ecuador, và biên lợi nhuận có nguy cơ thu hẹp khi chi phí xuất khẩu tăng mà giá bán khó giữ ở mức cao.

Tài liệu họp của Sao Ta nêu một hệ quả cụ thể: quý I/2026, mỗi container xuất sang Mỹ phải đặt cọc 25%, gây kẹt vốn nên công ty tạm chỉ bán mặt hàng không chịu thuế, doanh thu quý giảm nhưng lợi nhuận không giảm. I.D.I nêu chi phí xuất nhập khẩu tăng cao do thuế đối ứng nhưng không nêu mức thuế riêng; phần báo cáo và nghị quyết của Nam Việt đọc cho bài này không nêu thuế đối ứng.

Thuế chống bán phá giá

Thuế chống bán phá giá khác thuế đối ứng ở chỗ áp riêng cho từng doanh nghiệp xuất khẩu, và được Bộ Thương mại Mỹ (DOC) xét lại hằng năm trong các kỳ rà soát hành chính, gọi là POR. Tài liệu họp của Sao Ta nêu rõ: mức thuế của kỳ nào áp dụng cho kỳ đó, không hồi tố.

Với cá tra, báo cáo của Vĩnh Hoàn nêu ngày 17/01/2025 Bộ Công Thương ký thỏa thuận song phương với Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) về thuế chống bán phá giá phi lê cá tra Việt Nam; Vĩnh Hoàn là doanh nghiệp Việt Nam duy nhất đáp ứng điều kiện của Mỹ và được rút khỏi phạm vi lệnh thuế cá tra xuất sang Mỹ. Báo cáo không nêu mức thuế của doanh nghiệp khác.

Với tôm, Sao Ta nêu ở kỳ POR20 công ty đang trích lập dự phòng thuế tới 10,18%, và nếu kết quả sơ bộ thấp (ví dụ 0%) thì khoản dự phòng được chuyển vào lợi nhuận. DOC dự kiến công bố thuế sơ bộ ngày 08/05/2026 và thuế chính thức khoảng sáu tháng sau, tức tháng 11/2026. Công ty không còn là bị đơn bắt buộc (doanh nghiệp bị DOC chọn điều tra trực tiếp) năm 2026 vì sản lượng xuất sang Mỹ đã giảm, và đối thủ Stapimex chịu thuế kỳ POR19 là 25%. Báo cáo 2025 của PAN cho biết ngày 17/02/2026 DOC công bố thuế cuối cùng kỳ POR19 (01/02/2023 đến 31/01/2024) là 4,58% với nhóm hưởng mức "separate rate", sau khi mức sơ bộ từng lên tới 35,29%, so với 25,76% với nhóm bất lợi hơn; PAN dự kiến kết quả POR20 công bố cuối năm 2026. Camimex dẫn kết quả cuối cùng của vụ thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp tôm từ Việt Nam, Ecuador, Ấn Độ, Indonesia: tôm Việt Nam không bị đánh giá là thấp giá thành một cách bất công. Bài không có kết quả POR20 nên không nêu mức thuế kỳ này.

Kết quả 2025 và kế hoạch 2026

Bảng dưới đặt kết quả 2025 cạnh kế hoạch 2026 do công ty đặt, theo tài liệu từng công ty. Kế hoạch là mục tiêu, không phải kết quả.

Nguồn: báo cáo thường niên 2025, nghị quyết và tờ trình ĐHĐCĐ 2026 của từng công ty.

Vài phép tính từ bảng (số tự tính): kế hoạch doanh thu của Nam Việt cao hơn thực hiện 2025 khoảng 10,8%, của Camimex khoảng 36%, của ABT khoảng 8,9%; lợi nhuận sau thuế kế hoạch của Camimex cao hơn 2025 khoảng 56%, của Nam Việt khoảng 7%. Camimex đặt kế hoạch cao nhất theo tỷ lệ nhưng từ nền lợi nhuận nhỏ nhất. Kế hoạch xuất khẩu năm 2026 của I.D.I cao hơn thực hiện 2025 khoảng 30%, trong khi năm 2025 công ty mới đạt 88% kế hoạch. Tài liệu họp của Sao Ta nêu doanh thu kế hoạch 2026 nhưng phần đọc cho bài này không có doanh thu thực hiện 2025 để so, nên bảng không tính mức tăng. Vĩnh Hoàn thực hiện 2025 đạt 97,3% kế hoạch doanh thu mức cao và 109,1% kế hoạch lợi nhuận mức cao theo nghị quyết dự thảo.

Cách đọc báo cáo thủy sản

Năm điều nên kiểm tra khi đọc một mã trong nhóm.

• Giá vốn và đòn bẩy của nó: biên lợi nhuận gộp của I.D.I năm 2025 là 8,48% (lợi nhuận gộp 589 tỷ đồng trên doanh thu thuần 6.945 tỷ đồng). Ví dụ tính: nếu giá vốn 6.356 tỷ đồng tăng 1%, tức khoảng 64 tỷ đồng, lợi nhuận gộp giảm khoảng 10,8%. Biên mỏng khiến lợi nhuận rất nhạy với giá cá.
• Tự chủ hay mua ngoài: công ty có vùng nuôi, trại giống, nhà máy thức ăn ít chịu giá thị trường hơn. Vĩnh Hoàn nêu công suất thiết kế nhà máy thức ăn Feed One lên 550.000 tấn mỗi năm, dự kiến vận hành quý IV/2026; I.D.I dự kiến bán 117.876 tấn thức ăn năm 2026, tỷ lệ nuôi liên kết 80%.
• Thị trường nào, thuế nào: xem cơ cấu thị trường và kỳ thuế công ty đang ở, vì thuế chống bán phá giá áp riêng từng công ty.
• Kế hoạch so với thực hiện: I.D.I thực hiện 2025 chỉ đạt 86,2% kế hoạch doanh thu (6.945 trên 8.055 tỷ đồng, số tự tính), Nam Việt đạt 115%.
• Quan hệ công ty mẹ, con: FMC, ABT và PAN, IDI và ASM không độc lập; cần biết mã nào đã nằm trong số liệu của mã nào.

Rủi ro riêng của ngành

Rủi ro nguyên liệu: thiếu cá giống, hao hụt cao. Rủi ro thiên tai: bão, lũ, hạn mặn ở đồng bằng sông Cửu Long. Rủi ro thuế: thuế đối ứng đổi theo đàm phán, thuế chống bán phá giá đổi theo từng kỳ rà soát. Rủi ro thị trường: Trung Quốc nhạy giá, biên thấp; Sao Ta nêu cước tàu biển tăng khoảng 10% do căng thẳng Trung Đông. Rủi ro kế hoạch: mục tiêu đặt trước khi biết giá cá và thuế cả năm.

Đọc tiếp theo thứ tự nào

Để xem thủy sản nằm ở đâu trong cả ngành tiêu dùng thiết yếu, đọc cổ phiếu thực phẩm và đồ uống. Để đọc nhóm hàng tiêu dùng có thương hiệu như sữa, bia và mì gói, đọc cổ phiếu sữa, bia, mì gói và thương hiệu tiêu dùng. Trang chỉ số là HX-STAP.

Câu hỏi thường gặp