BVPS trong định giá cổ phiếu ngân hàng

Độ khó: Trung cấp

Ngân hàng là nhóm cổ phiếu mà BVPS được dùng nhiều nhất khi định giá. BVPS là gì đã được giải thích ở trang thuật ngữ, bài này giải thích vì sao ngân hàng gắn với nó, kèm số liệu bảy ngân hàng lớn. Nội dung chỉ nhằm giải thích kiến thức và số liệu đã công bố, không phải khuyến nghị đầu tư.

Vì sao ngân hàng gắn với BVPS

Bảng cân đối của ngân hàng chủ yếu gồm tài sản và nợ tài chính: tiền cho vay, tiền gửi, chứng khoán đầu tư.

Khác với doanh nghiệp sản xuất có nhà xưởng và máy móc ghi theo giá gốc, tài sản của ngân hàng chủ yếu là các khoản tiền và công cụ tài chính. Vì vậy vốn chủ sở hữu trên sổ thường được xem là mốc tham chiếu hợp lý cho phần vốn đứng sau mỗi cổ phiếu.

Vốn chủ còn là nền để ngân hàng mở rộng cho vay. Lợi nhuận giữ lại cộng vào vốn chủ, và vốn chủ sở hữu lớn hơn nghĩa là BVPS tăng. Cách tiếp cận chung cho cả nhóm được tóm tắt ở bài định giá cổ phiếu ngân hàng.

Giá bằng P/B nhân BVPS

P/B là giá cổ phiếu chia BVPS. Đảo lại, giá bằng P/B nhân BVPS. Hai thành phần này cho biết giá thay đổi vì sổ sách hay vì cách thị trường trả cho mỗi đồng sổ sách.

Bảng dưới lấy BVPS tại 30/09/2026 và giá đóng cửa ngày 06/11/2026 của bảy ngân hàng lớn. Cột cuối là EPS 4 quý chia BVPS, một tỷ số gần với hiệu quả sinh lời trên vốn chủ nhưng không phải ROE chuẩn.

Nguồn: HODL.VN, chuỗi BVPS và EPS 4 quý theo quý (API biểu đồ hodl.vn).

Hai kỳ dữ liệu khác nhau (BVPS cuối quý, giá sau đó vài tuần) nên P/B này mang tính minh hoạ. Ví dụ VCB: 53.600 chia 30.358,85 ra 1,77 lần.

BVPS của các ngân hàng qua các năm

Chuỗi BVPS cuối năm cho thấy phần vốn trên mỗi cổ phiếu tích luỹ thế nào. Bảng dưới lấy mốc 31/12/2020, 31/12/2025 và 30/09/2026, kèm mức tăng gộp bình quân hằng năm trong 5 năm.

Nguồn: HODL.VN, chuỗi BVPS theo quý (API biểu đồ hodl.vn). Đơn vị đồng mỗi cổ phiếu.

BVPS tăng nhờ lợi nhuận giữ lại và cả vốn mới từ phát hành cổ phiếu, chuỗi dữ liệu không tách hai phần này. Muốn đo tăng trưởng nhiều năm một cách chặt chẽ hơn, xem bài tăng trưởng BVPS nhiều năm.

Cách đọc bảng P/B

Trong bảng, VCB có P/B cao nhất và VPB thấp nhất, trong khi EPS 4 quý chia BVPS của cả hai chênh nhau không nhiều (16,4% và 16,7%). CTG và MBB có tỷ số này gần 21%, nhưng P/B chỉ 1,20 và 1,23 lần. Vậy P/B không đi tỷ lệ với một tỷ số duy nhất.

Thị trường còn cân nhắc nhiều yếu tố ngoài bảng, như chất lượng tài sản và kỳ vọng tăng trưởng. Vì thế P/B thấp không có nghĩa rẻ, và P/B cao không có nghĩa đắt. Đây là chỗ để đặt câu hỏi tiếp, không phải để kết luận.

BVPS tuyệt đối cũng không so được. BVPS của VCB 30.358,85 đồng cao hơn TCB 17.600,96 đồng, nhưng mỗi ngân hàng có số cổ phiếu lưu hành khác nhau, nên con số này chỉ có nghĩa khi so chính ngân hàng đó qua các kỳ.

Giới hạn khi dùng BVPS

Cổ phiếu thưởng và phát hành thêm làm số cổ phiếu tăng, kéo BVPS giảm dù vốn chủ không mất. Vì vậy chuỗi nhiều năm phải đọc cùng thông tin về số cổ phiếu, xem thêm pha loãng cổ phiếu là gì và bài BVPS sau cổ phiếu thưởng, chia tách và phát hành thêm.

BVPS chỉ cho biết vốn trên sổ, không thể hiện chất lượng khoản cho vay, nợ xấu hay mức dự phòng. Các chỉ số đó nằm ở báo cáo tài chính của từng ngân hàng, và cần đọc cạnh EPS là gì.

Với người mới, bài BVPS cao hay thấp thì tốt hơn tổng hợp các hiểu lầm hay gặp.

Câu hỏi thường gặp