Kiến thức
Pha loãng cổ phiếu là gì
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 15/10/2026
Pha loãng cổ phiếu là gì, vì sao EPS và tỷ lệ sở hữu giảm khi phát hành thêm, kèm ví dụ số thật của cổ phiếu CTG với đợt cổ tức bằng cổ phiếu 44,6%.
Nội dung bài6 phần
Pha loãng cổ phiếu là gì? Đó là hiện tượng số cổ phiếu lưu hành tăng lên, khiến lợi nhuận, giá trị sổ sách và tỷ lệ sở hữu tính trên mỗi cổ phiếu giảm đi.
Trước khi có pha loãng cổ phiếu
Pha loãng xảy ra khi doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu: thưởng, cổ tức bằng cổ phiếu, quyền mua, phát hành riêng lẻ, ESOP hoặc chuyển đổi trái phiếu. Pha loãng chỉ số trên mỗi cổ phiếu (EPS, BVPS) xảy ra ở mọi hình thức. Pha loãng tỷ lệ sở hữu chỉ xảy ra khi cổ đông không được nhận hoặc không mua phần mới.
Trong đó: N trước là số cổ phiếu lưu hành trước khi phát hành, N sau là số cổ phiếu sau khi phát hành. Giữ nguyên lợi nhuận, EPS giảm đúng theo tỷ lệ này.
Tỷ lệ sở hữu của một cổ đông cũng đổi theo:
Nếu cổ đông nhận thêm cổ phiếu theo đúng tỷ lệ phát hành thì tử số tăng cùng mẫu số, tỷ lệ sở hữu không đổi. Chỉ khi tử số đứng yên, tỷ lệ mới giảm.
Số của CTG sau sự kiện
Cổ phiếu CTG có ngày giao dịch không hưởng quyền 17/12/2025 cho cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 44,6%. Vốn góp tăng từ 53.699,9 tỷ đồng cuối Q3/2025 lên 77.669,4 tỷ đồng cuối Q4/2025. Báo cáo hợp nhất năm 2025, dữ liệu đến phiên 15/10/2026.
Bước | Số liệu |
|---|---|
Số cổ phiếu trước = 53.699,9 tỷ / 10.000 | 5.369,99 triệu |
Số cổ phiếu sau = 77.669,4 tỷ / 10.000 | 7.766,94 triệu |
Số cổ phiếu tăng | 44,6% |
Lợi nhuận cổ đông công ty mẹ năm 2025 | 34.604,5 tỷ đồng |
EPS 2025 nếu chia cho số cổ phiếu trước | 6.444 đồng |
EPS 2025 chia cho số cổ phiếu sau | 4.455 đồng |
Mức pha loãng EPS = 1 − 5.369,99 / 7.766,94 | 30,9% |
Lợi nhuận không đổi mà EPS rơi gần một phần ba, vì cùng khoản lợi nhuận chia cho nhiều cổ phiếu hơn. Một cổ đông giữ 1.000 cổ phiếu có 1.446 cổ phiếu sau đợt chia, tỷ lệ sở hữu giữ nguyên.
Bài liên quan
Cách tính chia cổ tức bằng cổ phiếu có trong cách tính cổ tức tiền mặt và cổ phiếu, còn cổ phiếu doanh nghiệp mua lại, tác động ngược lại pha loãng, nằm ở cổ phiếu quỹ. Nền tảng về cổ phần xem cổ phiếu là gì, cổ phần là gì.
Mốc thời gian cần nhớ
Điểm quan trọng nằm ở năm so sánh. Lợi nhuận năm 2024 là 25.348,2 tỷ đồng. Trên số cổ phiếu cũ, EPS 2024 là 4.720 đồng. Điều chỉnh theo số cổ phiếu mới thì EPS 2024 còn 3.264 đồng. EPS 2025 là 4.455 đồng, nên tăng trưởng đúng là 36,5%. Con số này khớp mức tăng lợi nhuận 36,5%. Nếu lấy 4.720 đồng đặt cạnh 4.455 đồng, EPS giống như giảm 5,6% dù lợi nhuận tăng.
Số cổ phiếu cuối kỳ khác số bình quân gia quyền trong kỳ. Cách chia lợi nhuận cho số cổ phiếu cuối kỳ như bài này đơn giản hơn báo cáo, nhưng có thể lệch khi phát hành vào cuối năm.
Cổ đông được và mất gì
Cần tách hai loại. Với thưởng và cổ tức bằng cổ phiếu, không có tiền vào hay ra, giá trị tổng phần sở hữu giữ nguyên. Pha loãng chỉ là chia lại, như ví dụ CTG.
Với phát hành thu tiền, kết quả phụ thuộc giá phát hành so với giá trị sổ sách và giá thị trường. Phát hành dưới giá trị sổ sách làm giá trị sổ sách mỗi cổ phiếu giảm thật. Phát hành trên giá trị sổ sách làm tăng chỉ số này.
Ví dụ giả định, không thuộc một doanh nghiệp cụ thể: công ty có 100 triệu cổ phiếu, một cổ đông giữ 1 triệu cổ phiếu, tức 1%. Công ty phát hành thêm 10 triệu cổ phiếu cho nhà đầu tư bên ngoài. Cổ đông kia có 1 triệu trên 110 triệu, tức 0,909%, tỷ lệ giảm 9,1%.
EPS pha loãng (diluted EPS) là số trong báo cáo tính thêm các công cụ có thể chuyển thành cổ phiếu như trái phiếu chuyển đổi hay quyền chọn. Số này thấp hơn EPS cơ bản, cho thấy mức pha loãng tiềm năng.
Pha loãng không tự xấu. Phát hành thêm để mở rộng với ROE cao hơn chi phí vốn có thể tạo giá trị, dù EPS ngắn hạn giảm. Ngược lại, huy động chỉ để bù lỗ thì hại cổ đông.
Ngân hàng cần vốn để tăng tín dụng nên pha loãng bằng cổ tức cổ phiếu thường gặp. Nên đọc cùng ROE và hệ số an toàn vốn, không chỉ EPS. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.
Điểm chính
- Pha loãng xảy ra khi doanh nghiệp phát hành thêm cổ phiếu: thưởng, cổ tức bằng cổ phiếu, quyền mua, phát hành riêng lẻ, ESOP hoặc chuyển đổi trái phiếu.
- Pha loãng chỉ số trên mỗi cổ phiếu (EPS, BVPS) xảy ra ở mọi hình thức. Pha loãng tỷ lệ sở hữu chỉ xảy ra khi cổ đông không được nhận hoặc không mua phần mới.
- Đọc EPS qua nhiều năm phải dùng số đã điều chỉnh cho số cổ phiếu mới, nếu không tốc độ tăng trưởng bị đọc sai.
Hỏi đáp pha loãng cổ phiếu
Cổ phiếu thưởng có làm pha loãng không?
Có pha loãng EPS và giá, nhưng không pha loãng tỷ lệ sở hữu nếu cổ đông nhận đủ. Tổng giá trị phần sở hữu giữ nguyên.
Làm sao tránh bị pha loãng tỷ lệ sở hữu?
Tham gia mua theo quyền mua khi doanh nghiệp phát hành cho cổ đông hiện hữu, hoặc bán quyền nếu phương án cho phép. Phát hành riêng lẻ cho bên ngoài thì cổ đông hiện hữu không có quyền ưu tiên mua.
Pha loãng có làm giá cổ phiếu giảm?
Giá tham chiếu được điều chỉnh khi thưởng hoặc chia cổ tức cổ phiếu. Với phát hành thu tiền, giá chịu tác động của giá phát hành và kỳ vọng về dùng vốn.
Bắt đầu đầu tư
Mở tài khoản chứng khoán
Đặt lệnh, theo dõi danh mục và nhận cổ tức trên một ứng dụng. Mở trực tuyến, không cần ra quầy.