BVPS có thể âm không? Ví dụ HVN và TTF

Độ khó: Người mới

BVPS có thể âm, và điều đó đã xảy ra với doanh nghiệp đang niêm yết trên HoSE. Khi BVPS là gì được tính bằng vốn chủ sở hữu thuộc công ty mẹ chia cho số cổ phiếu, vốn chủ nhỏ hơn 0 thì BVPS âm theo. Nội dung chỉ nhằm giải thích kiến thức và số liệu đã công bố, không phải khuyến nghị đầu tư.

Vì sao BVPS có thể âm

Vốn chủ sở hữu gồm phần vốn cổ đông đã góp (vốn cổ phần, thặng dư và các khoản tương tự) cộng lợi nhuận sau thuế chưa phân phối. Doanh nghiệp lỗ thì lợi nhuận chưa phân phối trở thành số âm, gọi là lỗ lũy kế.

Khi số âm đó lớn hơn phần vốn đã góp, vốn chủ rơi xuống dưới 0. Chia cho số cổ phiếu, BVPS âm.

Công thức BVPS còn trừ lợi ích cổ đông thiểu số. Vì vậy không thể suy BVPS bằng cách lấy vốn chủ hợp nhất chia số cổ phiếu, mà phải đối chiếu từng dòng trên bảng cân đối kế toán hợp nhất.

Ví dụ HVN: Vietnam Airlines

Bảng dưới lấy từ báo cáo tài chính hợp nhất theo quý của HVN trong cơ sở dữ liệu HODL.VN. Đơn vị tiền là tỷ đồng, BVPS tính bằng đồng.

Nguồn: HODL.VN, báo cáo tài chính hợp nhất theo quý.

Lợi nhuận sau thuế cả năm giải thích vì sao lỗ lũy kế tăng nhanh:

Bốn năm 2020 đến 2023 cộng lại lỗ khoảng 41.063 tỷ đồng, bằng đúng mức lỗ lũy kế tăng từ khoảng −9.260 tỷ lên −40.957 tỷ.

BVPS âm liên tục 14 quý, từ 31/03/2022 đến 30/06/2025. Hai quý dương xen giữa là 30/09/2021 (474 đồng) và 31/12/2021 (163 đồng).

HVN quay lại dương thế nào

Từ 30/06/2025 đến 30/09/2025, vốn chủ của HVN tăng khoảng 9.468 tỷ đồng, từ −3.099 tỷ lên 6.369 tỷ. Trong cùng quý, lỗ lũy kế chỉ thu hẹp khoảng 376 tỷ đồng.

Tức là phần lớn mức tăng đến từ phần vốn chủ ngoài lợi nhuận chưa phân phối, tăng khoảng 9.092 tỷ đồng, cho thấy phần vốn góp tăng thêm. Lỗ lũy kế vẫn còn gần 27.013 tỷ đồng tại 30/09/2025 và 23.264 tỷ đồng tại 30/09/2026.

Vì vậy BVPS dương trở lại không có nghĩa khoản lỗ đã được xoá. Nó cho thấy phần vốn góp đã lớn hơn lỗ lũy kế.

Ví dụ TTF: Gỗ Trường Thành

BVPS của TTF âm chín quý liên tiếp, từ −308 đồng tại 30/09/2019 đến −1.343 đồng tại 30/09/2021, và chạm đáy −1.518 đồng tại 31/03/2021.

Nguồn: HODL.VN, báo cáo tài chính hợp nhất theo quý.

Từ 30/09/2021 đến 31/12/2021, vốn chủ tăng khoảng 1.010 tỷ đồng trong khi lỗ lũy kế gần như không đổi. Phần vốn chủ ngoài lợi nhuận chưa phân phối tăng khoảng 1.003 tỷ đồng, nên vốn chủ dương trở lại.

Sau đó lỗ lũy kế lại rộng ra: lợi nhuận sau thuế quý II/2026 âm khoảng 210 tỷ đồng, và vốn chủ chỉ còn 20 tỷ đồng tại 30/09/2026. BVPS còn 10 đồng. Bài không nêu nguyên nhân từng khoản lỗ vì cơ sở dữ liệu không ghi lý do, chỉ ghi số.

Khi BVPS âm hoặc gần 0

Giá thị trường vẫn dương dù BVPS âm. Giá đóng cửa ngày 06/11/2026 của HVN là 21.850 đồng, của TTF là 1.040 đồng. Giá phản ánh kỳ vọng của thị trường, còn BVPS là số trên sổ sách.

Khi BVPS âm, P/B mang dấu âm và không có ý nghĩa để so sánh. BVPS gần 0 cũng gây méo. Với TTF, giá 1.040 đồng chia BVPS 10 đồng ra P/B khoảng 101 lần, một con số phản ánh vốn chủ sắp cạn chứ không phải cổ phiếu đắt.

Trong trường hợp này, nên dựa vào chỉ tiêu khác như dòng tiền, khả năng trả nợ và lộ trình xử lý lỗ lũy kế. Muốn hiểu thêm về phần vốn, xem vốn chủ sở hữu là gì, và về EPS đi cùng, xem EPS là gì.

BVPS âm ảnh hưởng gì đến cổ đông

BVPS âm không có nghĩa cổ đông phải bù khoản âm đó. Nó cho thấy trên sổ sách, nợ phải trả lớn hơn tài sản, nên phần vốn cổ đông đã góp không còn.

Nếu doanh nghiệp bổ sung vốn bằng phát hành thêm cổ phiếu, số cổ phiếu tăng và cổ đông cũ bị pha loãng. Xem pha loãng cổ phiếu là gì. Các yếu tố làm BVPS đổi chiều được trình bày ở bài điều gì làm BVPS tăng giảm.

Câu hỏi thường gặp