NFT là gì: token độc nhất, cách mua bán và rủi ro

NFT là viết tắt của non-fungible token, tạm dịch là token không thể thay thế. Mỗi NFT là một bản ghi trên blockchain gắn với một mã định danh riêng, thường trỏ tới một hình ảnh, bản nhạc, vật phẩm trong game hoặc một quyền nào đó. Bài này nêu bản chất, cách tạo và mua bán, rủi ro và khung pháp lý.

Bài không nêu doanh số hay giá từng bộ sưu tập, vì HODL.VN không có nguồn dữ liệu kiểm chứng cho các con số đó.

NFT khác ETH ở đâu

ETH là tài sản fungible, tức có thể hoán đổi: một ETH của bạn và một ETH của người khác hoàn toàn như nhau. NFT thì ngược lại: mỗi NFT có mã riêng, và hai NFT trong cùng bộ sưu tập vẫn có thể có giá rất khác nhau.

NFT chạy trên hợp đồng thông minh, nên phần lớn vấn đề an toàn của smart contract và dApp cũng áp dụng cho NFT.

Chuẩn token trên Ethereum

Để ví và sàn đọc được mọi NFT theo cùng một cách, Ethereum có các chuẩn chung, ghi trên kho ERC của cộng đồng.

Ba chuẩn dưới đây là nền của phần lớn NFT hiện nay.

• ERC-721: chuẩn NFT gốc, mỗi mã token là một mục độc nhất; đề xuất ngày 24/01/2018.
• ERC-1155: một hợp đồng quản lý nhiều loại token, trộn được loại hoán đổi và loại độc nhất, thường dùng cho vật phẩm game; đề xuất ngày 17/06/2018.
• ERC-2981: chuẩn khai báo tiền bản quyền cho người sáng tạo mỗi lần bán lại; đề xuất ngày 15/09/2020. Chính chuẩn này nêu việc trả tiền bản quyền là tự nguyện, tuỳ sàn có thực hiện hay không.

NFT không phải một công nghệ riêng mà là cách dùng hợp đồng thông minh theo quy ước chung. Mạng Ethereum được giới thiệu ở bài Ethereum là gì.

Bạn thực sự sở hữu gì

Đây là điểm nhiều người hiểu sai nhất. Theo đặc tả ERC-721, hợp đồng NFT có thể trả về một địa chỉ (URI) trỏ tới tệp mô tả, trong đó có đường dẫn tới hình ảnh. Blockchain thường chỉ lưu mã token và địa chỉ đó, không lưu cả tệp hình.

Vì vậy bạn nên phân biệt ba lớp.

• Bản ghi sở hữu: ví của bạn là chủ của mã token trong hợp đồng.
• Tệp tác phẩm: nằm ở chỗ khác. Nếu địa chỉ đó chết hoặc bị đổi, NFT có thể hiện ảnh lỗi.
• Quyền với tác phẩm: bản quyền hay quyền thương mại phụ thuộc điều khoản của người bán và pháp luật về sở hữu trí tuệ, không tự đi kèm khi bạn mua token.

Trước khi mua, hãy đọc kỹ điều khoản của dự án: bạn được dùng hình thế nào, có được in ra hay bán sản phẩm phái sinh không.

Cách tạo và mua bán NFT

Quy trình tạo và mua bán NFT khá giống nhau giữa các nền tảng, khác nhau chủ yếu ở giao diện và mạng blockchain được dùng.

Quy trình chung gồm các bước sau.

1. Chuẩn bị ví hỗ trợ mạng Ethereum và giữ an toàn seed phrase; xem ví tiền mã hoá và seed phrase.
2. Nạp một ít ETH để trả phí gas. Mỗi lần tạo, mua, bán hay chuyển NFT đều tốn phí.
3. Chọn nền tảng tạo hoặc giao dịch. Kiểm tra địa chỉ trang kỹ, vì trang giả rất phổ biến.
4. Tạo (mint) bằng cách gọi hợp đồng để sinh token, hoặc mua từ người bán trên sàn NFT.
5. Ký giao dịch và kiểm lại quyền bạn cấp cho hợp đồng trước khi xác nhận.

Bài gửi và nhận coin giải thích vì sao phải chọn đúng mạng khi chuyển NFT hoặc ETH.

Giá NFT và ETH

NFT trên Ethereum thường được niêm yết bằng ETH, nên giá quy ra USD hay đồng chịu hai lớp biến động: biến động của chính tác phẩm và biến động của ETH. Theo dữ liệu giá HODL.VN, trong 365 phiên đến 23/10/2026 ETH có đỉnh trong ngày 4.253,72 USD và đáy 1.505,68 USD; giá đóng cửa 23/10/2026 là 2.387,60 USD.

Thanh khoản là rủi ro riêng của NFT. Một ETH bán được ngay ở mọi sàn lớn, còn một NFT chỉ bán được khi có người cụ thể muốn đúng mục đó. Giá niêm yết cao không có nghĩa là bạn bán được ở giá đó.

Rủi ro cần biết

• Lừa đảo và trang giả: liên kết mời "mint miễn phí" dẫn tới trang đánh cắp khoá; xem các kiểu lừa đảo tiền mã hoá.
• Quyền chi tiêu: ký nhầm một yêu cầu cho phép hợp đồng lạ chuyển toàn bộ NFT của bạn.
• Giá ảo: giao dịch tự mua tự bán giữa các ví của cùng một người có thể tạo cảm giác tác phẩm đang "hot".
• Hàng nhái: người khác có thể phát hành NFT từ hình ảnh không phải của họ.

Khung pháp lý tại Việt Nam

Phần này chỉ ở mức tài sản số, tính đến 24/10/2026, không phải tư vấn pháp lý.

Các điểm chính theo văn bản, kèm chỗ chưa có văn bản rõ, như sau.

• Luật Công nghiệp công nghệ số số 71/2025/QH15 (hiệu lực 01/01/2026): Điều 46 định nghĩa tài sản số là tài sản theo Bộ luật Dân sự, thể hiện dưới dạng dữ liệu số. Điều 47 chia thành tài sản ảo, tài sản mã hoá và tài sản số khác; hai nhóm đầu không bao gồm chứng khoán, tiền pháp định dạng số và các tài sản tài chính khác.
• NFT thuộc nhóm nào: theo nội dung Điều 46 và 47 đã rà, luật không nêu tên NFT. Chưa có văn bản rõ xếp một NFT cụ thể vào tài sản ảo, tài sản mã hoá hay tài sản số khác. Một NFT gắn với quyền tài chính kiểu chứng khoán càng chưa có hướng dẫn riêng.
• Thị trường thí điểm: Nghị quyết 05/2025/NQ-CP (09/09/2025) quy định thí điểm thị trường tài sản mã hoá. Chỉ tổ chức được Bộ Tài chính cấp phép mới được cung cấp dịch vụ và quảng cáo liên quan. Tính đến 24/10/2026, theo báo chí, chưa có tổ chức nào được cấp phép. NFT có thuộc phạm vi này hay không: chưa có văn bản rõ.
• Thuế: Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (hiệu lực 01/07/2026) liệt kê thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số là thu nhập chịu thuế, mức 0,1% giá chuyển nhượng mỗi lần. NFT có được tính là tài sản số theo mức này, và cách kê khai với sàn NFT nước ngoài: chưa có hướng dẫn rõ.
• Không phải phương tiện thanh toán: dùng NFT hay tiền mã hoá để trả tiền hàng hoá, dịch vụ không được thừa nhận; Nghị định 340/2025/NĐ-CP có mức phạt 150 đến 200 triệu đồng với cá nhân cho hành vi dùng phương tiện thanh toán không hợp pháp.

Nếu bạn định tạo, bán hoặc quảng bá NFT cho người khác, hãy hỏi luật sư trước, vì nhiều điểm chưa có văn bản rõ. Xem thêm rủi ro pháp lý crypto tại Việt Nam và khung pháp lý Bitcoin.

Lỗi hay gặp

• Nghĩ mua NFT là mua bản quyền. Quyền với tác phẩm tuỳ điều khoản và pháp luật, không đi kèm token.
• Tin giá niêm yết là giá bán được. NFT thường khó bán.
• Ký mọi yêu cầu từ trang "mint miễn phí". Hãy kiểm tra quyền bạn cấp.
• Bỏ qua phí gas và thuế khi tính lãi lỗ.

Tự kiểm tra

Bài tiếp theo

Bạn đã đi hết các tài sản chạy trên Ethereum. Module kế tiếp chuyển sang yếu tố đẩy giá, bắt đầu từ bản chất của cung và cầu: Cung cầu và giá Bitcoin.

Bài này chỉ nhằm mục đích giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý. NFT có thể mất toàn bộ giá trị và khó bán lại; chỉ dùng số tiền bạn chấp nhận mất.