Nhật ký giao dịch Bitcoin: ghi gì, đọc thế nào

Nhật ký giao dịch là bảng ghi lại mỗi lệnh bạn mở: lý do vào, mức rủi ro, kết quả và cảm xúc lúc đó. Nó nhàm chán, và đó cũng là lý do rất ít người giữ được.

Nhưng khi giao dịch Bitcoin, nơi một lệnh sai có thể mất vài nghìn USD trên mỗi lot trong một buổi tối, nhật ký là thứ phân biệt người đang học với người đang đánh bạc có kế hoạch.

Bài này đi qua ba việc:

• ghi gì
• tính R thế nào
• đọc lại ra sao

Các lệnh trong ví dụ là lệnh giả định để minh hoạ cách ghi, không phải lệnh thật hay gợi ý vào lệnh.

Vì sao trí nhớ không đủ

Con người nhớ có chọn lọc. Lệnh Long chốt lời 6.000 USD trên giá in vào trí nhớ rất sâu. Năm lệnh dính cắt lỗ nhỏ trước đó thì mờ đi. Cuối tháng, bạn cảm thấy mình đang làm tốt, trong khi số dư đi ngang hoặc giảm. Nhật ký không có thiên kiến đó: nó chỉ có số.

Bitcoin làm vấn đề tệ hơn vì thị trường chạy 24/7. Bạn mở lệnh lúc 2 giờ sáng sau một đêm không ngủ ngon, hoặc đuổi giá sau một nến lớn buổi tối. Những lệnh như vậy hiếm khi được nhớ là lệnh xấu, trừ khi có dòng ghi "vào lệnh vì sợ lỡ" nằm ngay đó.

Các cột cần ghi

Nhật ký nên chia thành hai nhóm. Nhóm trước lệnh ghi trước khi bấm nút, không sửa lại sau đó. Nhóm sau lệnh ghi khi đóng lệnh. Bảng nên gọn, vì bảng quá dài sẽ bị bỏ.

Cột "Tuân thủ kế hoạch" là cột giá trị nhất. Một lệnh thắng nhưng vi phạm kế hoạch, ví dụ dời cắt lỗ ra xa, là lệnh xấu may mắn. Một lệnh thua đúng kế hoạch là lệnh tốt. Chỉ nhìn lãi lỗ, bạn sẽ học sai bài.

R: đơn vị đo chung

R là số tiền bạn định mất ở lệnh đó. Nếu tài khoản 4.000 USD, rủi ro 1%, cắt lỗ 10.000 pip, thì 1R là 40 USD và khối lượng là 0,04 lot (1 pip bằng 0,1 USD, nên 10.000 pip trên 0,04 lot là 40 USD). Kết quả lệnh tính bằng R bằng lãi lỗ chia cho 40.

Lợi ích của R là so sánh được các lệnh ở khối lượng và cắt lỗ khác nhau. Lệnh chốt 20.000 pip trên 0,04 lot lời 80 USD, tức +2R.

Lệnh khác cắt lỗ 20.000 pip, khối lượng 0,02 lot (rủi ro vẫn 40 USD), chốt 24.000 pip lời 48 USD, tức +1,2R. Nhờ vậy bạn đo được chất lượng ra quyết định, không bị lẫn với việc hôm đó trade lot to hay nhỏ.

R cũng cho biết bạn cần gì để hoà vốn. Gọi tỷ lệ thắng là p, lãi trung bình mỗi lệnh thắng là W (tính bằng R), mỗi lệnh thua mất 1R. Hoà vốn khi W bằng (1 - p) chia p, chưa tính spread và phí.

Ví dụ sáu lệnh giả định

Giả sử tài khoản 4.000 USD, rủi ro 1% (40 USD), cắt lỗ chuẩn của bài này (10.000 pip cho BTC), 0,04 lot. Sáu lệnh dưới đây là dữ liệu tưởng tượng để thấy cách ghi và tính.

Cộng lại: +2,00 - 1,00 - 1,00 + 0,80 + 2,00 - 1,10 = +1,70R, tương đương +68 USD. Ba lệnh thắng, ba lệnh thua.

Lệnh 4 thắng nhưng không đúng kế hoạch: nếu giữ tới TP 2R, nó đáng +80 USD. Lệnh 6 thua hơn 1R vì trượt giá, một chi tiết chỉ bắt được khi bạn ghi giá thoát thật thay vì giá cắt lỗ dự định.

Mẫu sáu lệnh chẳng chứng minh được gì. Tỷ lệ thắng 50% và +0,28R mỗi lệnh có thể hoàn toàn do may rủi. Với tỷ lệ thắng 50%, khả năng gặp ít nhất một chuỗi 6 lệnh thua liền trong 100 lệnh là 54,6%, theo phép tính ở bài Tính khối lượng lệnh Bitcoin. Bạn cần vài chục lệnh trước khi tin vào con số nào.

Đọc nhật ký mỗi tuần

Cuối tuần, chỉ cần tính vài con số.

• Tổng R của tuần.
• Tỷ lệ thắng và R trung bình mỗi lệnh.
• Chuỗi thua dài nhất.
• Tỷ lệ lệnh tuân thủ kế hoạch.
• Cuối cùng là lệnh nào vào ở giờ nào.

Với BTCUSD, giờ có ý nghĩa thật: nến H4 mở lúc 19:00 giờ Việt Nam có biên độ trung vị gần gấp đôi nến 15:00, theo bài Giờ giao dịch Bitcoin.

Nếu tỷ lệ tuân thủ thấp, vấn đề nằm ở kỷ luật, không ở chiến lược. Đừng đổi chiến lược khi chưa sửa được việc làm đúng điều mình đã viết. Nếu tuân thủ cao mà R trung bình âm sau 30 lệnh trở lên, lúc đó mới đáng nghi ngờ chiến lược, hoặc chi phí spread và phí qua đêm đang ăn hết lợi thế.

Lỗi hay gặp

Lỗi thứ nhất là chỉ ghi lệnh thắng, hoặc ghi sau khi đã biết kết quả. Hãy ghi lý do và rủi ro trước khi bấm nút.

Lỗi thứ hai là sửa dòng cũ. Sai thì ghi thêm dòng chú thích, đừng xoá.

Lỗi thứ ba là bỏ qua cột cảm xúc vì thấy "mềm". Hầu hết lệnh xấu có chung một cảm xúc: vội, sợ lỡ, muốn gỡ.

Lỗi thứ tư là bảng quá nhiều cột. Mười cột ghi đủ mỗi ngày đáng giá hơn ba mươi cột bỏ dở sau tuần đầu.

Tự kiểm tra

Bài tiếp theo

Bài cuối của module ghép cắt lỗ, khối lượng và đòn bẩy thành một phép tính duy nhất cho mỗi lệnh: Từ cắt lỗ chuẩn đến đòn bẩy thực tế. Sau đó là Module 10, nơi bạn dùng nhật ký này trên một lệnh trọn vẹn.

Giao dịch CFD dùng đòn bẩy nên bạn có thể mất nhanh hơn số tiền dự tính. Bài viết mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Ví dụ trong bài là giả định.