Gửi và nhận coin: địa chỉ, phí mạng và chọn đúng mạng

Để nhận coin, bạn đưa địa chỉ của mình cho người gửi, và chọn đúng mạng (network) mà coin chạy trên đó.

Để gửi coin, bạn dán địa chỉ người nhận, nhập số lượng, chọn mức phí, xác nhận bằng cách ký trong ví, rồi chờ thợ đào đưa giao dịch vào một khối. Không có nút huỷ sau khi giao dịch đã được xác nhận, và không có tổng đài đòi lại.

Vì giao dịch không đảo ngược, phần lớn thiệt hại của người mới không đến từ tin tặc mà từ chính tay mình bấm sai. Bài này đi qua các bước và những chỗ dễ sai nhất.

Nhận coin: ba việc phải khớp

1. Đúng coin. Địa chỉ nhận Bitcoin không dùng để nhận ether, và ngược lại.
2. Đúng mạng. Cùng một loại coin có khi chạy trên nhiều mạng khác nhau. Ví dụ một đồng stablecoin có thể có phiên bản trên nhiều blockchain, mỗi bản có địa chỉ và phí riêng. Người gửi chọn mạng nào thì ví của bạn phải hỗ trợ mạng đó.
3. Đúng địa chỉ. Sao chép nguyên địa chỉ từ màn hình ví của bạn, không gõ tay, không lấy từ tin nhắn cũ.

Các bước: mở ví, chọn "Nhận", chọn đúng coin và mạng, sao chép địa chỉ (hoặc đưa mã QR), gửi cho người kia. Nếu bạn dùng ví cứng, hãy bấm kiểm tra địa chỉ trên màn hình của chính thiết bị. Địa chỉ Bitcoin hiện nay thường bắt đầu bằng bc1; địa chỉ bắt đầu bằng 1 hay 3 là kiểu cũ hơn nhưng vẫn dùng được.

Một số loại coin khi nạp vào sàn còn đòi thêm memo hoặc tag (một mã định danh kèm theo). Quên mã này, coin đến sàn nhưng sàn không biết cộng cho tài khoản nào.

Gửi coin: đi từng bước

1. Dán địa chỉ người nhận.
2. Đọc lại địa chỉ: ít nhất sáu ký tự đầu và sáu ký tự cuối. Có phần mềm độc hại thay địa chỉ trong bộ nhớ tạm bằng địa chỉ của kẻ gian ngay lúc bạn dán, nhìn giống ở đầu và cuối.
3. Nhập số lượng. Nhớ rằng một phần số dư sẽ dành trả phí.
4. Chọn mức phí.
5. Xem màn hình xác nhận: địa chỉ, số tiền, mạng, phí.
6. Xác nhận. Ví ký giao dịch bằng khoá riêng (bài chữ ký số giải thích phần này).
7. Lưu mã giao dịch (txid) để theo dõi trên một trình khám phá blockchain công khai.

Phí mạng tính thế nào

Phí không tính theo số tiền bạn gửi mà theo dung lượng dữ liệu của giao dịch (đo bằng vByte, vB trên Bitcoin) nhân với mức phí bạn trả cho mỗi vB. Thợ đào chọn giao dịch trả phí cao trước, nên khi mạng đông, giao dịch phí thấp phải chờ lâu.

Số thật: ngày 24/10/2026, theo mempool.space, mức phí được khuyến nghị thấp, quanh 1 đến 2 satoshi/vB. Một giao dịch Bitcoin thông thường (một đầu vào, hai đầu ra) nặng khoảng 140 vB.

Ở 2 sat/vB, phí khoảng 280 satoshi, tức 0,0000028 BTC. Với giá BTCUSD đóng cửa D1 ngày 23/10/2026 là 81.189,4 USD (dữ liệu giá HODL.VN), phí này chỉ khoảng 0,23 USD. Gửi 100 USD hay 100.000 USD, phí vẫn xấp xỉ vậy.

Con số này đổi từng giờ. Lúc thị trường sôi động, phí có thể gấp nhiều lần. Ví thường hiện cho bạn ba mức: nhanh, vừa, tiết kiệm. Người không vội có thể chọn mức thấp và chấp nhận chờ lâu hơn.

Còn rút coin từ sàn về ví thì khác: sàn thường tính một phí rút cố định cho mỗi loại coin và mạng, không phụ thuộc phí mạng đúng lúc đó. Hãy đọc phí này trước khi bấm rút.

Xác nhận: bao lâu thì yên tâm

Khoảng 10 phút Bitcoin có một khối mới. Khi giao dịch của bạn vào khối đầu tiên, nó có 1 xác nhận. Mỗi khối tiếp theo cộng thêm một xác nhận.

Thói quen phổ biến là chờ khoảng 6 xác nhận (thường quanh một tiếng) với khoản lớn. Số xác nhận càng nhiều, khả năng giao dịch bị đảo càng thấp. Các mạng khác có thời gian khối và quy tắc khác, hãy đọc hướng dẫn của đúng mạng đó.

Thử số nhỏ trước

Quy tắc đơn giản nhất: lần đầu gửi tới một địa chỉ mới, gửi thử một số nhỏ. Khi người nhận xác nhận đã nhận đủ, gửi phần còn lại. Phí của hai lần gửi tốn thêm vài xu đến vài đô, nhưng rẻ hơn rất nhiều so với mất cả khoản.

Lỗi hay gặp

1. Gửi sai mạng. Gửi coin qua mạng mà địa chỉ nhận không hỗ trợ thì coin có thể không thấy đâu nữa. Một số sàn có dịch vụ gỡ lỗi, thường tốn phí và không bảo đảm.
2. Dán địa chỉ đã bị thay. Luôn đọc lại đầu và cuối.
3. Lấy địa chỉ từ lịch sử chat hoặc email cũ. Người kia có thể đã đổi ví.
4. Ngại trả phí nên đặt mức quá thấp, giao dịch kẹt hàng giờ.
5. Quên memo/tag khi nạp vào sàn.
6. Gửi toàn bộ số dư mà không chừa phí (với coin dùng chính nó trả phí).

Tự kiểm tra

Bài tiếp theo

Mỗi lần bạn bấm "xác nhận", ví đang làm một việc ở phía sau: ký bằng khoá riêng mà không để lộ khoá đó. Đó là bài Chữ ký số trong Bitcoin.

Bài viết mang tính giáo dục, không phải lời khuyên đầu tư. Nắm giữ và giao dịch tiền mã hoá có rủi ro, bạn có thể mất một phần hoặc toàn bộ số tiền.