Nguồn cung Bitcoin: 21 triệu và lượng đã đào đến nay

Nguồn cung Bitcoin có một con số ai cũng nhớ: 21 triệu. Ít người hỏi tiếp con số đó đến từ đâu, đã đào được bao nhiêu và bao giờ thì hết. Bài này trả lời ba câu đó bằng phép tính, không dựa vào lời đồn.

Bài nối tiếp đào Bitcoin và mempool và Bitcoin halving. Chiều cao khối lấy từ API công khai của mempool.space; giá là giá đóng cửa nến ngày BTCUSD, nguồn dữ liệu giá HODL.VN, chốt hết ngày 23/10/2026 theo giờ UTC.

Trần cung nằm ở đâu trong mã

Bitcoin không có ngân hàng phát hành. Coin mới chỉ ra đời trong giao dịch đầu tiên của mỗi khối, gọi là phần thưởng khối. Luật mạng quy định mức thưởng tối đa cho từng khối; khối nào ghi thưởng cao hơn sẽ bị mọi node từ chối.

Mức thưởng ban đầu là 50 BTC. Cứ sau 210.000 khối, mức này chia đôi. Phần mềm tính thưởng bằng satoshi, đơn vị nhỏ nhất: một BTC bằng 100 triệu satoshi. Khi chia đôi ra số lẻ, phần lẻ dưới một satoshi bị bỏ đi.

Hai luật đơn giản này tạo ra trần cung. Không có dòng lệnh nào ghi sẵn chữ "21 triệu"; con số đó là tổng của một dãy chia đôi.

Tính lượng đã đào từ chiều cao khối

Chiều cao khối là số thứ tự của khối, bắt đầu từ khối 0. Khối cuối cùng của ngày 23/10/2026 là khối 972.848, ghi lúc 23:37 UTC. Từ khối 0 đến khối này có 972.849 khối.

Các khối được chia theo kỷ thưởng. Bốn kỷ đầu, mỗi kỷ đủ 210.000 khối.

Kỷ thứ năm mới chạy được 132.849 khối. Nhân với 3,125 BTC ra 415.153,13 BTC. Cộng cả năm kỷ, lượng đã phát hành là 20.102.653,13 BTC.

Để đối chiếu, bộ dữ liệu on-chain của khoá ghi nguồn cung 20.101.994,87 BTC cho ngày 22/10/2026, trong khi công thức cho khoảng 20.102.109 BTC tại khối cuối ngày đó. Chênh khoảng 114 BTC, cỡ vài chục khối, chưa truy ra nguyên nhân và không đổi kết luận nào của bài.

Có một mốc dễ nhớ: Bitcoin thứ 20 triệu ra đời ở khối 939.999, ghi ngày 09/03/2026. Từ đó đến khối 972.848, mạng chỉ thêm khoảng 102.653 BTC.

21 triệu thật ra thiếu một chút

Cộng đủ mọi kỷ thưởng, ta được 2.099.999.997.690.000 satoshi, tức 20.999.999,9769 BTC. Phần thiếu so với 21 triệu là 0,0231 BTC, sinh ra từ việc bỏ phần lẻ satoshi mỗi lần chia đôi. Kỷ cuối có thưởng là kỷ thứ 33, khi mỗi khối chỉ còn 1 satoshi.

Trần trên giấy còn cao hơn lượng dùng được. Theo trang Genesis block của Bitcoin Wiki, 50 BTC trong khối 0 không thể tiêu. Ngoài ra có coin mất khoá riêng hoặc nằm im từ thời đầu. Phần này có thật nhưng không đo chính xác được, nên bài không đưa con số nào.

Điều chắc chắn: lượng đang lưu thông thực tế chỉ có thể bằng hoặc thấp hơn con số theo công thức. Về cách khoá riêng quyết định quyền sở hữu, xem bài chữ ký số Bitcoin.

Lịch phát hành đến năm 2140

Phần chưa đào còn khoảng 897.347 BTC, bằng 4,3% tổng trần, và sẽ ra rất chậm. Thời điểm dưới đây ước tính theo giả định mười phút mỗi khối, tính từ khối 972.848. Ngày thật có thể lệch nhiều tháng vì tốc độ ra khối đổi theo sức đào (xem bài hashrate Bitcoin).

Bảng cho thấy điều ít người để ý: gần như toàn bộ nguồn cung sẽ ra xong trước năm 2035. Hơn một trăm năm sau đó chỉ thêm chưa tới 1% tổng trần. Câu "đến năm 2140 mới đào hết" vì thế đúng nhưng dễ gây hiểu lầm.

Sau khối 6.929.999, thợ đào chỉ còn thu phí giao dịch và mạng phải tự nuôi bằng phí. Đây là câu hỏi dài hạn mà cộng đồng vẫn tranh luận.

Tốc độ tăng cung thực tế

Thay vì giả định, ta đếm khối thật. Từ khối 920.464 (cuối ngày 23/10/2025) đến khối 972.848, mạng thêm 52.384 khối. Nhân với 3,125 BTC, lượng mới là 163.700 BTC trong 12 tháng, bằng khoảng 0,82% lượng đầu kỳ.

Theo thiết kế, mỗi ngày có 144 khối và 450 BTC mới. Thực tế khối ra nhanh hơn mười phút một chút, trung bình khoảng 150 khối mỗi ngày, tức khoảng 471 BTC. Sau halving kế tiếp ở khối 1.050.000, con số này giảm một nửa.

Cung cố định không có nghĩa là giá phải tăng. Trong 12 tháng đến 23/10/2026, đỉnh của BTCUSD là 116.400 USD (27/10/2025) và đáy là 57.800 USD (01/07/2026). Cung chỉ tăng chưa tới 1%, nhưng giá có lúc rơi về khoảng một nửa đỉnh. Giá do cầu quyết định, cung chỉ là phần nền. Chi tiết ở bài cung cầu và giá Bitcoin.

Ở giá đóng cửa 81.189 USD ngày 23/10/2026, giá trị lượng Bitcoin đã phát hành khoảng 1.632 tỷ USD. Hãy coi đây là phép nhân để hình dung quy mô, không phải số tiền thật đã đổ vào Bitcoin.

Hiểu lầm hay gặp

• Hiểu lầm thứ nhất: "còn rất nhiều Bitcoin chưa đào". Thực tế đã phát hành hơn 95% tổng trần.
• Hiểu lầm thứ hai: "21 triệu là con số chính xác". Trần thật là 20.999.999,9769 BTC.
• Hiểu lầm thứ ba: "mọi Bitcoin đã phát hành đều đang lưu thông". Một phần đã mất khoá hoặc không thể tiêu.
• Hiểu lầm thứ tư: "cung cố định thì giá chắc chắn tăng". Cầu mới quyết định giá.

Tự kiểm tra

Bài tiếp theo

Bạn đã đi hết Module 2: sổ cái, blockchain, node, hàm băm, đào, halving và nguồn cung. Module 3 chuyển sang phần thực hành đầu tiên của người dùng: ví và an toàn, bắt đầu với ví tiền mã hoá là gì.

Bài viết mang tính giáo dục, không phải khuyến nghị đầu tư. Chiều cao khối lấy từ mempool.space; giá theo dữ liệu giá HODL.VN, chốt 23/10/2026. Mốc thời gian phát hành là ước tính. Bitcoin biến động rất mạnh, chỉ dùng số tiền bạn chấp nhận mất.