Bài 21/24 · Cổ tứcHọc thử miễn phí
Giá tham chiếu điều chỉnh sau chia cổ tức, chia tách, phát hành quyền: công thức và ví dụ
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 02/10/2026
Giá điều chỉnh sau chia cổ tức là giá tham chiếu mới mà sở giao dịch áp cho cổ phiếu vào ngày giao dịch không hưởng quyền. Sáng hôm đó, nhiều người mở bảng giá và thấy cổ phiếu "giảm" 10% dù chưa có lệnh nào khớp. Thực ra giá không giảm. Phần giá trị đó đã chuyển sang tay cổ đông dưới dạng tiền hoặc cổ phiếu mới.
Bài này dựa trên Quy chế Niêm yết và giao dịch chứng khoán niêm yết ban hành kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV ngày 16/03/2026, áp dụng cho HOSE và HNX. Phần UPCoM dựa trên quy chế kèm Quyết định 23/QĐ-HĐTV ngày 18/03/2026. Ví dụ dùng giá đến ngày 02/10/2026.
Giá điều chỉnh sau chia cổ tức
Khoản 2 Điều 33 quy chế kèm Quyết định 22 quy định giá tham chiếu thông thường là giá đóng cửa của ngày giao dịch gần nhất trước đó.
Khoản 4 cùng điều xử lý ngày không hưởng quyền. Giá tham chiếu khi đó lấy giá đóng cửa của ngày giao dịch gần nhất, điều chỉnh theo giá trị cổ tức được nhận hoặc giá trị của các quyền kèm theo. Khoản 5 áp nguyên tắc tương tự cho tách hoặc gộp cổ phiếu, điều chỉnh theo tỷ lệ tách, gộp. Khoản 8 yêu cầu giá tham chiếu được làm tròn theo đơn vị yết giá.
Trên UPCoM, khoản 5 Điều 20 quy chế kèm Quyết định 23 dùng cùng nguyên tắc. Điểm khác là mốc gốc. UPCoM lấy giá bình quân gia quyền của ngày giao dịch gần nhất, không lấy giá đóng cửa.
Quy chế chỉ nêu nguyên tắc, không in công thức. Các công thức dưới đây là phép tính theo đúng nguyên tắc đó: tổng giá trị trong tay cổ đông trước và sau ngày không hưởng quyền phải bằng nhau. Con số chính thức cho từng trường hợp do sở giao dịch công bố.
Giá điều chỉnh sau chia: công thức
Gọi P là giá đóng cửa phiên liền trước ngày không hưởng quyền. Ba trường hợp thường gặp như sau.
Sự kiện | Giá tham chiếu ngày không hưởng quyền |
|---|---|
Cổ tức tiền D đồng mỗi cổ phiếu | P − D |
Cổ tức cổ phiếu hoặc thưởng, tỷ lệ a | P ÷ (1 + a) |
Quyền mua tỷ lệ b, giá mua Pr | (P + b × Pr) ÷ (1 + b) |
Trong đó: P_tc là giá tham chiếu ngày không hưởng quyền, P là giá đóng cửa phiên liền trước, D là cổ tức tiền mỗi cổ phiếu, a là tỷ lệ cổ tức cổ phiếu hoặc thưởng, b là tỷ lệ quyền mua, P_r là giá mua của quyền.
Khi nhiều sự kiện rơi vào cùng một ngày, có thể gộp lại thành một phép tính: (P − D + b × Pr) ÷ (1 + a + b). Tách cổ phiếu tỷ lệ 1 thành n là trường hợp riêng của dòng thứ hai, giá chia cho n.
Lưu ý tỷ lệ a, b tính trên mỗi cổ phiếu đang có. Tỷ lệ 10% hay 10:1 nghĩa là a bằng 0,1. Cổ tức tiền mặt 5% tính trên mệnh giá 10.000 đồng, tức D bằng 500 đồng.
Giá điều chỉnh sau cổ tức: HPG
Hòa Phát trả cổ tức tiền mặt tỷ lệ 5%, tức 500 đồng mỗi cổ phiếu. Ngày đăng ký cuối cùng là 12/05/2026. Ngày giao dịch không hưởng quyền là 11/05/2026.
Giá đóng cửa phiên 08/05/2026, theo chuỗi giá Yahoo Finance quy đổi về giá gốc, là 27.850 đồng. Giá tham chiếu theo nguyên tắc là 27.850 − 500 = 27.350 đồng. Bước giá HOSE ở vùng 10.000 đến 49.950 đồng là 50 đồng, nên không cần làm tròn.
Người cầm 1.000 cổ phiếu trước ngày này có tài sản 27.850.000 đồng. Sau đó có 27.350.000 đồng giá trị cổ phiếu cộng 500.000 đồng tiền cổ tức chờ nhận. Tổng không đổi.
Ví dụ cổ tức cổ phiếu: HPG và FPT
Hòa Phát chia cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 10%, phát hành hơn 767,5 triệu cổ phiếu. Ngày đăng ký cuối cùng là 26/05/2026, nên ngày không hưởng quyền là 25/05/2026.
Giá đóng cửa phiên 22/05/2026 là 26.350 đồng. Giá tham chiếu theo nguyên tắc là 26.350 ÷ 1,1, bằng 23.954,5 đồng. Làm tròn theo bước giá 50 đồng, giá tham chiếu là 23.950 đồng.
FPT phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 10:1, ngày đăng ký cuối cùng là 22/09/2026. Giá đóng cửa phiên 18/09/2026 là 71.700 đồng. Ngày không hưởng quyền 21/09/2026, giá tham chiếu theo nguyên tắc là 71.700 ÷ 1,1, khoảng 65.181,8 đồng. Với cổ phiếu từ 50.000 đồng trở lên, bước giá HOSE là 100 đồng, nên giá làm tròn là 65.200 đồng.
Đây cũng là lý do biểu đồ giá của các trang dữ liệu thường "điều chỉnh ngược". Họ chia toàn bộ giá trước ngày không hưởng quyền cho 1,1, để đường giá không có cú rơi giả.
Ví dụ quyền mua
Giả sử một cổ phiếu đóng cửa 30.000 đồng trước ngày không hưởng quyền. Doanh nghiệp chào bán cho cổ đông hiện hữu tỷ lệ 5:1, tức b bằng 0,2, giá mua 10.000 đồng.
Giá tham chiếu theo nguyên tắc là (30.000 + 0,2 × 10.000) ÷ 1,2, bằng khoảng 26.666,7 đồng. Làm tròn theo bước giá 50 đồng, giá tham chiếu là 26.650 đồng. Đây là ví dụ giả định để minh hoạ phép tính, không phải mã cụ thể.
Người không thực hiện quyền mua sẽ chịu thiệt nếu không bán quyền. Giá cổ phiếu đã giảm, nhưng họ không bỏ tiền ra mua phần cổ phiếu giá rẻ đi kèm.
Khi nào giá tham chiếu không đổi
Khoản 4 Điều 33 nêu ba ngoại lệ. Giá không điều chỉnh khi giá phát hành thêm cao hơn hoặc bằng giá đóng cửa phiên liền trước, sau khi đã điều chỉnh các quyền khác. Giá cũng không điều chỉnh khi cổ tức tiền lớn hơn hoặc bằng giá đóng cửa phiên liền trước. Ngoại lệ thứ ba là trả cổ tức hoặc thưởng bằng cổ phiếu quỹ.
Khoản 6 liệt kê thêm các trường hợp không điều chỉnh. Đó là phát hành trái phiếu chuyển đổi, phát hành riêng lẻ, phát hành cho người lao động, phát hành để hoán đổi khi sáp nhập, giảm vốn điều lệ và chào bán cổ phiếu quỹ cho cổ đông hiện hữu.
Với các trường hợp đặc biệt như trả cổ tức bằng cổ phiếu quỹ hay cổ tức tiền lớn hơn giá đóng cửa, Phụ lục III cho biên độ ngày không hưởng quyền trên HOSE là ±20% thay cho ±7%. Bảng giá đánh dấu ngày không hưởng quyền bằng ký hiệu, ví dụ 01 là không hưởng cổ tức cổ phiếu, 02 là không hưởng cổ tức tiền, 04 là không hưởng quyền mua. Muốn đọc thông báo chia cổ tức của doanh nghiệp, xem đọc hiểu thông báo chi trả cổ tức và cách tính cổ tức tiền mặt và cổ phiếu. Bước giá chi tiết nằm ở bài quy định bước giá chứng khoán.
Nội dung để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
