Nhập khẩu là gì

!Nhập khẩu là gì

Nhập khẩu là gì? Đó là việc một nước mua hàng hóa hoặc dịch vụ từ nước ngoài về dùng trong nước. Hàng hóa đi qua cửa khẩu vào lãnh thổ hải quan, còn tiền trả ra thường là ngoại tệ. Nhập khẩu là chiều ngược của xuất khẩu và là vế trừ trong cán cân thương mại.

Nhập khẩu là gì trong thống kê

Thống kê hải quan ghi nhập khẩu hàng hóa hữu hình qua cửa khẩu. Nhập khẩu dịch vụ như vận tải, bảo hiểm, du lịch ở nước ngoài nằm riêng trong cán cân thanh toán.

Giá trị nhập khẩu tính theo giá CIF (Cost, Insurance and Freight). Giá này đã gồm cước vận tải và bảo hiểm quốc tế, nên cao hơn giá FOB mà bên bán ghi nhận. Do đó khi lấy xuất khẩu trừ nhập khẩu, một phần nhập siêu chỉ là chi phí vận chuyển và bảo hiểm.

Hàng nhập về dùng cho ba mục đích: làm nguyên liệu và linh kiện cho sản xuất, làm máy móc thiết bị đầu tư, hoặc làm hàng tiêu dùng bán lẻ. Chuỗi hải quan đang dùng ở HODL.VN chưa tách ba nhóm này.

Nhập khẩu là gì với nền kinh tế

Nhập khẩu giúp doanh nghiệp tiếp cận nguyên liệu, công nghệ và hàng hóa trong nước chưa sản xuất được. Nhiều ngành xuất khẩu của Việt Nam nhập linh kiện về lắp ráp rồi xuất đi, nên nhập khẩu tăng thường đi trước xuất khẩu tăng.

Đổi lại, nhập khẩu làm tăng cầu ngoại tệ. Nếu nhập khẩu vượt xa xuất khẩu kéo dài, áp lực lên tỷ giá và dự trữ ngoại hối có thể tăng, trừ khi có nguồn ngoại tệ bù từ vốn đầu tư nước ngoài hay kiều hối.

Ví dụ nhập khẩu hàng hóa Việt Nam

Bảng dưới lấy chuỗi nhập khẩu hàng hóa theo tháng của hải quan Việt Nam, cộng 12 tháng mỗi năm, đơn vị tỷ USD. Dữ liệu đến tháng 09/2026.

Nhập khẩu 9 tháng 2026 đã bằng 99,52% cả năm 2025 (451,52 chia 453,68). Nhịp tăng 36,18% nhanh hơn hẳn xuất khẩu cùng kỳ là 24,78%.

Hệ quả nằm ở cán cân. Xuất khẩu 9 tháng 2026 là 433,83 tỷ USD, thấp hơn nhập khẩu 17,69 tỷ USD. Từ tháng 01 đến tháng 08/2026 cán cân tháng đều âm, riêng tháng 09/2026 dương 1,30 tỷ USD khi xuất khẩu 59,51 tỷ USD so với nhập khẩu 58,21 tỷ USD. Hai năm trước đó cán cân cả năm dương 23,95 tỷ USD và 19,21 tỷ USD. Cách đọc đầy đủ nằm ở bài cán cân thương mại.

Công thức tăng trưởng:

Ví dụ 9 tháng: 451,52 chia 331,56 trừ 1 bằng 36,18%.

Nhập khẩu là gì với doanh nghiệp

Với doanh nghiệp, nhập khẩu là chi phí đầu vào. Doanh nghiệp mua nguyên liệu bằng USD chịu rủi ro tỷ giá trực tiếp: tỷ giá tăng thì giá vốn quy ra đồng tăng.

Ví dụ giả định, không phải số của một doanh nghiệp cụ thể. Doanh nghiệp nhập nguyên liệu 10 triệu USD mỗi năm. Tỷ giá giả định 25.000 đồng thì chi phí là 250 tỷ đồng. Nếu tỷ giá tăng 2% lên 25.500 thì chi phí thành 255 tỷ đồng, tăng 5 tỷ đồng. Doanh nghiệp có thể chuyển phần này sang giá bán hoặc chốt tỷ giá bằng hợp đồng kỳ hạn.

Liên hệ với cổ phiếu

Nhà đầu tư nên xem tỷ trọng nguyên liệu nhập khẩu trong giá vốn hàng bán của doanh nghiệp. Tỷ trọng cao nghĩa là biên lợi nhuận nhạy với tỷ giá và giá hàng hóa thế giới. Doanh nghiệp vừa nhập vừa xuất có thể bù trừ nhau, phần chênh còn lại gọi là vị thế ngoại tệ ròng.

Nhập khẩu tăng mạnh cũng có thể là tín hiệu đơn hàng sản xuất đang mở rộng. Vì vậy hãy đọc cơ cấu hàng nhập, không chỉ tổng kim ngạch.

Giới hạn của số liệu nhập khẩu

Số hải quan là số sơ bộ và có thể điều chỉnh. Giá dầu và giá hàng hóa làm kim ngạch USD đổi dù khối lượng không đổi. Giá CIF gồm cước phí nên cũng đổi theo giá vận tải. Con số tổng hợp che cơ cấu hàng nhập, trong khi nhập tư liệu sản xuất khác nhập hàng tiêu dùng về ý nghĩa kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Đọc thêm về xuất khẩu, cán cân thương mại, tỷ giá USD/VND và dự trữ ngoại hối. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.