Dự trữ ngoại hối là gì

Dự trữ ngoại hối là gì? Đó là khối tài sản bằng ngoại tệ do ngân hàng trung ương nắm giữ, gồm tiền gửi và trái phiếu nước ngoài, vàng và quyền rút vốn đặc biệt SDR. Khối tài sản này là lực đỡ cho tỷ giá và khả năng thanh toán quốc tế của một nền kinh tế.

Dự trữ ngoại hối là gì và để làm gì

Ở Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước. Quy định chi tiết xin xem văn bản hiện hành.

Dự trữ ngoại hối có ba vai trò chính. Một là can thiệp thị trường ngoại hối khi tỷ giá biến động mạnh, bằng cách bán ngoại tệ ra. Hai là bảo đảm thanh toán nhập khẩu và nợ nước ngoài khi nguồn thu ngoại tệ thiếu. Ba là tạo niềm tin cho nhà đầu tư và tổ chức xếp hạng.

Dự trữ tăng khi quốc gia có thặng dư thương mại, thu hút vốn nước ngoài hoặc ngân hàng trung ương mua vào ngoại tệ. Dự trữ giảm khi can thiệp bán ra hoặc trả nợ.

Công thức mức đủ của dự trữ

Hai thước đo phổ biến nhất:

Quy ước tham khảo thường nêu là dự trữ đủ chi cho khoảng ba tháng nhập khẩu, và tỷ lệ bao phủ nợ ngắn hạn từ 1 lần trở lên. Đây là quy ước phổ biến, không phải quy định bắt buộc.

Giả định minh hoạ, không phải số của Việt Nam: một nền kinh tế có dự trữ 90 tỷ USD, nhập khẩu bình quân 20 tỷ USD mỗi tháng và nợ nước ngoài ngắn hạn 60 tỷ USD.

Nhập khẩu tăng 10% làm số tháng bao phủ giảm từ 4,5 xuống 4,1 mà dự trữ không đổi. Dự trữ luôn cần so với quy mô thương mại.

Số liệu thương mại Việt Nam

Cán cân thương mại là một nguồn tăng hoặc giảm dự trữ. Số liệu Hải quan theo tháng, đến tháng 9/2026:

Nhập khẩu bình quân quý III/2026 là 56,60 tỷ USD mỗi tháng. Cứ 10 tỷ USD dự trữ tương đương khoảng 0,18 tháng nhập khẩu ở mức này. Cán cân âm 15,31 tỷ USD trong sáu tháng đầu rồi âm 2,38 tỷ USD trong quý III.

Cán cân thương mại chỉ là một phần của cán cân thanh toán. Dự trữ còn chịu tác động từ vốn đầu tư nước ngoài, kiều hối, thu nhập du lịch và dòng vốn danh mục.

Đọc dự trữ ngoại hối là gì

Dự trữ cao cho nhà điều hành dư địa giữ tỷ giá ổn định khi có cú sốc. Dự trữ thấp làm đồng nội tệ dễ chịu áp lực khi USD mạnh lên.

Nhà đầu tư chứng khoán theo dõi dự trữ như một chỉ báo về áp lực tỷ giá. Tỷ giá ổn định hỗ trợ dòng vốn ngoại. Ngược lại, khi tỷ giá chịu áp lực, Ngân hàng Nhà nước có thể thắt chặt thanh khoản và lãi suất liên ngân hàng tăng.

Dự trữ không phải mục tiêu tự thân. Giữ quá nhiều dự trữ tốn chi phí cơ hội vì tiền không được dùng cho đầu tư trong nước.

Giới hạn khi đọc dự trữ

Số dư dự trữ ngoại hối không có trong nguồn dữ liệu của bài, nên bài không nêu số cụ thể của Việt Nam.

Quy ước ba tháng nhập khẩu bỏ qua cơ cấu dự trữ. Một phần dự trữ có thể nằm ở tài sản kém thanh khoản.

Cán cân thương mại một tháng biến động theo mùa, nhất là tháng có Tết.

Bài chỉ giải thích khái niệm. Ví dụ chỉ để minh hoạ, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Hiểu giá của đồng USD qua tỷ giá USD/VND và chỉ số DXY. Hiểu dòng hàng hoá qua cán cân thương mại. Vai trò ngân hàng trung ương Mỹ xem ở Fed là gì.