Tín dụng là gì

Tín dụng là gì? Đó là quan hệ vay mượn trong đó bên cho vay trao tiền hoặc tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời gian, với điều kiện hoàn trả cả gốc lẫn lãi. Trong ngân hàng, tín dụng thường được hiểu là dư nợ cho vay và các khoản cam kết tương tự.

Tín dụng là gì và gồm những gì

Gốc của chữ tín dụng là sự tin tưởng. Bên cho vay đồng ý đưa vốn đi trước vì tin bên vay sẽ trả. Niềm tin đó được củng cố bằng lịch sử trả nợ, dòng tiền của người vay và khi cần là tài sản đảm bảo.

Tín dụng được chia theo nhiều cách. Theo thời hạn có tín dụng ngắn hạn, trung hạn và dài hạn. Theo đối tượng có tín dụng doanh nghiệp, tín dụng tiêu dùng và tín dụng nhà nước. Theo hình thức bảo đảm có tín dụng có tài sản đảm bảo và tín dụng tín chấp, tức dựa vào uy tín của người vay.

Ngoài cho vay trực tiếp, tín dụng còn gồm bảo lãnh, mở thư tín dụng, chiết khấu giấy tờ có giá và mua trái phiếu doanh nghiệp. Mỗi hình thức đều tạo ra một nghĩa vụ trả nợ trong tương lai.

Tín dụng là gì với nền kinh tế

Khi ngân hàng cho vay, khoản tiền vay thường được ghi vào tài khoản của người vay. Số tiền đó có thể được chi tiêu, rồi quay lại hệ thống ngân hàng dưới dạng tiền gửi mới. Ngân hàng lại cho vay tiếp một phần. Chu trình này làm tổng lượng tiền tăng nhanh hơn lượng tiền gốc mà ngân hàng trung ương phát hành.

Mức nhân rộng tối đa phụ thuộc vào phần tiền ngân hàng phải giữ lại. Công thức đơn giản nhất là:

Trong đó k là hệ số nhân và r là tỷ lệ dự trữ giữ lại. Với giả định minh hoạ r = 10%, mỗi 100 đồng tiền gốc có thể sinh ra tối đa 1.000 đồng tiền gửi. Thực tế k nhỏ hơn nhiều, vì dân cư giữ tiền mặt và ngân hàng giữ thêm vốn dự phòng.

Vì tín dụng nở ra thì cung tiền nở theo, Ngân hàng Nhà nước theo dõi sát tốc độ tăng tín dụng. Công cụ điều hành gồm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, lãi suất điều hành và mức tăng trưởng tín dụng định hướng cho từng ngân hàng.

Tín dụng là gì trong ngân hàng

Dư nợ tín dụng là chỉ tiêu cốt lõi trên bảng cân đối của ngân hàng. Bảng dưới lấy dư nợ cho vay khách hàng gộp cuối năm của cổ phiếu ACB, trước khi trừ dự phòng.

Công thức tăng trưởng là dư nợ cuối kỳ chia dư nợ đầu kỳ rồi trừ 1:

Năm 2025: 686.777,4 chia 580.686,2 bằng 1,1827, nên g bằng 18,3%. Trong cùng năm, tiền gửi của khách hàng tăng 8,9%, từ 537.304,6 tỷ đồng lên 585.180,2 tỷ đồng. Dư nợ tăng nhanh hơn tiền gửi khách, nên ngân hàng cần thêm nguồn vốn khác như giấy tờ có giá.

Chi tiết về hạn mức tăng trưởng nằm ở tăng trưởng tín dụng và room tín dụng.

Đọc tín dụng thế nào

Tín dụng tăng nhanh trong nhiều năm thường đi cùng tăng trưởng kinh tế và lợi nhuận ngân hàng. Tuy vậy, tăng quá nhanh là dấu hiệu cần cẩn thận, vì chất lượng khoản vay có thể giảm. Nên đặt tốc độ tăng cạnh ba chỉ tiêu: nợ xấu, tỷ lệ bao phủ nợ xấu và chi phí dự phòng.

Cổ phiếu ACB cuối năm 2025 có nợ xấu 0,97% dư nợ, tương đương khoảng 6.671,4 tỷ đồng. Dự phòng rủi ro cho vay khách hàng là 7.624,7 tỷ đồng, bằng 114,3% số nợ xấu. Dự phòng cũng bằng 1,11% tổng dư nợ.

Với nhà đầu tư cổ phiếu, tín dụng là động lực doanh thu của nhóm ngân hàng. Với nền kinh tế, tín dụng đi vào bất động sản, sản xuất, tiêu dùng và chứng khoán. Dòng tín dụng chảy vào đâu ảnh hưởng đến chu kỳ của các ngành đó, cũng như nguy cơ bong bóng tài sản.

Giới hạn khi dùng số tín dụng

Thứ nhất, dư nợ ngân hàng không phải toàn bộ tín dụng của nền kinh tế. Vốn còn đến từ trái phiếu doanh nghiệp, tín dụng thương mại giữa doanh nghiệp và các tổ chức tài chính khác.

Thứ hai, tốc độ tăng của một ngân hàng chịu ảnh hưởng của hạn mức được giao và chiến lược riêng. So sánh hai ngân hàng chỉ có ý nghĩa khi cùng mô hình khách hàng.

Thứ ba, dư nợ gộp chưa nói gì về chất lượng. Hai ngân hàng cùng tăng 18,3% nhưng nợ xấu khác nhau thì lợi nhuận sau dự phòng sẽ khác xa.

Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Rủi ro khi khoản vay không được trả nằm ở rủi ro tín dụng. Cách tính tổn thất nằm ở nợ xấu. Giá của khoản vay nằm ở lãi suất cho vay.