Ngành thép là gì

Ngành thép là gì? Đó là nhóm doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh thép, từ luyện gang, phôi thép đến thép xây dựng, thép cuộn cán nóng, tôn mạ và ống thép. Thép là nguyên liệu nền của xây dựng, hạ tầng, cơ khí và sản xuất công nghiệp.

Ngành thép là gì

Thép được làm từ quặng sắt qua lò cao hoặc từ phế liệu qua lò điện hồ quang. Doanh nghiệp tích hợp sản xuất từ khâu quặng đến thành phẩm. Doanh nghiệp chuyên cán thép mua phôi hoặc thép cuộn về gia công.

Sản phẩm chia hai nhóm lớn. Thép dài, như thép thanh và thép cuộn xây dựng, phục vụ công trình nhà ở và hạ tầng. Thép dẹt, như thép cuộn cán nóng và tôn mạ, phục vụ cơ khí, ô tô, đồ gia dụng và xây dựng công nghiệp.

Giá thép chịu ảnh hưởng của ba yếu tố. Thứ nhất là nhu cầu trong nước từ xây dựng và đầu tư công. Thứ hai là giá nguyên liệu như quặng sắt và than cốc. Thứ ba là lượng thép nhập khẩu, đặc biệt từ các nước có công suất dư, và các biện pháp phòng vệ thương mại như thuế chống bán phá giá.

Hai chỉ số quen thuộc để đo sức khoẻ ngành:

Biên gộp cho thấy chênh lệch giá bán và chi phí. Số ngày tồn kho cho thấy doanh nghiệp giữ hàng bao lâu, quan trọng vì giá thép biến động nhanh.

Ví dụ ngành thép qua HPG

Cổ phiếu HPG là doanh nghiệp thép tích hợp lớn nhất niêm yết. Dữ liệu BCTC hợp nhất đến Q2/2026, giá đóng cửa phiên 27/10/2026.

Từ 2021 đến 2023, doanh thu giảm 20,5% còn lợi nhuận sau thuế giảm 80,2%. Biên gộp mất 16,6 điểm %. Đây là chu kỳ rõ nhất: chi phí cố định như khấu hao lò cao không giảm theo doanh thu, nên mỗi điểm % biên gộp mất đi đều thành lợi nhuận mất đi. Từ 2023 đến 2025, lợi nhuận sau thuế tăng 126,1% khi biên gộp hồi phục.

Biên gộp theo quý gần nhất cũng không đều: 14,4% quý I/2025, 18,4% quý II, 16,7% quý III, 13,9% quý IV, rồi 15,8% quý I/2026 và 19,0% quý II/2026.

Về tồn kho, số ngày tồn kho là 142 ngày năm 2021, 105 ngày năm 2022, 119 ngày năm 2023 và 147 ngày năm 2025. Số ngày này thường đổi theo kỳ vọng giá: giữ ít hàng khi giá giảm, giữ nhiều khi kỳ vọng giá lên. Hàng tồn kho cuối quý II/2026 là 55.683 tỷ đồng.

Phép tính định giá nhanh theo giá phiên 27/10/2026:

P/E thấp ở đây không phải tín hiệu rẻ tự động. Cổ phiếu chu kỳ thường có P/E thấp khi lợi nhuận ở vùng cao và P/E cao khi lợi nhuận ở đáy. Phép tính chưa trừ cổ phiếu quỹ vì dữ liệu không có khoản này.

Đọc chỉ số thế nào

Nên theo dõi chênh lệch giữa giá thép và chi phí nguyên liệu, tức biên gộp, thay vì chỉ nhìn doanh thu. Doanh thu có thể tăng do giá thép tăng, nhưng nếu giá quặng tăng nhanh hơn thì biên vẫn thu hẹp.

Sản lượng tiêu thụ là chỉ số thứ hai. Công suất lò cao và lò cán lớn nên doanh nghiệp muốn chạy gần công suất để chia đều chi phí cố định. Sản lượng giảm làm biên giảm theo.

Nên đọc cùng chu kỳ ngành, vốn lưu động và nợ vay. Doanh nghiệp đầu tư lớn vào nhà máy mới có chi phí lãi vay và khấu hao tăng. Lợi nhuận sẽ nhạy hơn với biến động giá.

Giới hạn khi dùng chỉ số

Thứ nhất, bài chưa có số liệu giá thép, giá quặng và sản lượng tiêu thụ vì các chỉ số này không có trong dữ liệu báo cáo tài chính. Cần tra riêng từ nguồn của hiệp hội và doanh nghiệp.

Thứ hai, HPG là doanh nghiệp tích hợp có quy mô lớn. Doanh nghiệp cán thép hay sản xuất tôn mạ có cấu trúc chi phí khác nên biên gộp không so trực tiếp được.

Thứ ba, P/E tính theo lợi nhuận bốn quý gần nhất không phản ánh vị trí trong chu kỳ. Nên so P/E với giá trị sổ sách và lịch sử biên lợi nhuận.

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Chu kỳ lên xuống của ngành nằm ở bài chu kỳ ngành thép. Biên lợi nhuận từng khâu nằm ở bài biên lợi nhuận ngành thép. Cách đọc báo cáo của doanh nghiệp thép nằm ở bài đọc báo cáo doanh nghiệp thép. Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.