Bảo hiểm là gì

Bảo hiểm là gì? Đó là thoả thuận trong đó người mua bảo hiểm đóng phí để doanh nghiệp bảo hiểm cam kết chi trả một khoản tiền khi sự kiện rủi ro được ghi trong hợp đồng xảy ra. Tiếng Anh gọi là insurance. Nhiều người chia sẻ cùng một quỹ để mỗi người không phải gánh trọn tổn thất lớn của riêng mình.

Bảo hiểm hoạt động thế nào

Nguyên tắc nền là luật số lớn: một người khó đoán mình có gặp rủi ro hay không, nhưng với hàng chục nghìn người, tỷ lệ gặp rủi ro khá ổn định. Doanh nghiệp bảo hiểm ước tính tỷ lệ này rồi định phí sao cho tổng phí thu về đủ chi trả bồi thường và chi phí vận hành.

Ví dụ giả định minh hoạ: 10.000 người cùng mua bảo hiểm cho một rủi ro có xác suất xảy ra 1% mỗi năm, mức chi trả mỗi vụ 100 triệu đồng. Số vụ kỳ vọng là 100, tổng chi trả kỳ vọng 10 tỷ đồng. Chia đều, phí thuần mỗi người khoảng 1 triệu đồng một năm, chưa tính chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp.

Các thành phần của hợp đồng

Phí bảo hiểm là khoản người mua đóng, một lần hoặc định kỳ. Quyền lợi bảo hiểm là số tiền doanh nghiệp cam kết chi trả khi rủi ro xảy ra. Hợp đồng cũng ghi loại trừ, tức những tình huống không được chi trả, và thời gian chờ. Đọc kỹ phần loại trừ quan trọng không kém đọc mức quyền lợi.

Hai nhóm lớn là bảo hiểm nhân thọ, gắn với tính mạng và sức khoẻ con người, và bảo hiểm phi nhân thọ, gắn với tài sản, trách nhiệm hoặc sức khoẻ ngắn hạn. Bài bảo hiểm nhân thọ và phi nhân thọ trình bày chi tiết sự khác nhau, nên bài này chỉ giữ khái niệm gốc.

Bảo hiểm và cổ phiếu

Doanh nghiệp bảo hiểm niêm yết có doanh thu từ phí bảo hiểm gốc và chi phí lớn nhất là bồi thường bảo hiểm. Khoản phí thu trước, chi trả sau tạo ra nguồn vốn để đầu tư vào trái phiếu, tiền gửi và cổ phiếu. Vì vậy lợi nhuận của nhóm này chịu tác động của cả tỷ lệ bồi thường lẫn lãi suất thị trường.

Giới hạn cần nhớ

Bảo hiểm không phải kênh đầu tư sinh lời nhanh. Mục đích chính là bù đắp tổn thất. Sản phẩm kết hợp bảo vệ và tích luỹ có cấu trúc phức tạp hơn, nên cần đọc điều khoản về phí, thời gian đóng và giá trị hoàn lại. Ví dụ trong bài là giả định để minh hoạ, không phải biểu phí thật của sản phẩm nào.

Câu hỏi thường gặp