BVPS, mệnh giá và giá thị trường khác nhau thế nào?
Nội dung bài7 phần
Độ khó: Người mới
Một cổ phiếu cùng lúc có ba con số dễ nhầm: mệnh giá, BVPS là gì và giá thị trường. Chúng trả lời ba câu hỏi khác nhau và hầu như không bao giờ bằng nhau. Nội dung chỉ nhằm giải thích kiến thức và số liệu đã công bố, không phải khuyến nghị đầu tư.
Điểm chính
- Mệnh giá là con số in trên cổ phiếu, thường 10.000 đồng, hầu như không đổi
- BVPS là vốn chủ mỗi cổ phiếu theo sổ sách, đổi mỗi quý theo kết quả kinh doanh
- Giá thị trường đổi từng phiên theo cung cầu, phản ánh kỳ vọng
- BVPS thấp hơn mệnh giá thường cho thấy lỗ luỹ kế đã ăn vào vốn góp
Ba con số trên một cổ phiếu
Bảng dưới tóm tắt ba khái niệm.
Con số | Là gì | Đổi khi nào |
|---|---|---|
Mệnh giá | Giá trị danh nghĩa của một cổ phiếu, 10.000 đồng | Gần như không đổi |
BVPS | Vốn chủ thuộc cổ đông công ty mẹ chia số cổ phiếu | Mỗi quý, khi có báo cáo tài chính |
Giá thị trường | Mức giá khớp lệnh trên sàn | Từng phiên |
Tính trên cùng cổ phiếu ACB, ba con số nằm ở ba mức khác nhau.
Mệnh giá 10.000 đồng, BVPS 17.920 đồng (30/09/2026) và giá đóng cửa 20.350 đồng (06/11/2026).
Mệnh giá 10.000 đồng dùng để làm gì
Mệnh giá dùng để ghi sổ vốn góp: vốn góp của cổ đông bằng số cổ phiếu nhân với mệnh giá. Ngược lại, số cổ phiếu bằng vốn góp chia 10.000 đồng. Trang thuật ngữ BVPS tính ACB theo đúng cách này, vốn góp 51.366,6 tỷ đồng chia 10.000 ra 5.136,66 triệu cổ phiếu tại 30/06/2026.
Mệnh giá không nói cổ phiếu đáng giá bao nhiêu. Nó chỉ là cơ sở kế toán, nên cổ phiếu 10.000 đồng mệnh giá có thể giao dịch ở 13.600 đồng hay ở 129.800 đồng.
Bảng so sánh mười cổ phiếu
BVPS là số cuối quý 30/09/2026, giá đóng cửa là phiên 06/11/2026, cả hai từ chuỗi dữ liệu HODL.VN. Đơn vị giá là đồng, đã kiểm bằng cách đối chiếu với BVPS và EPS của cùng mã.
Mã | BVPS (đồng) | Giá (đồng) | Giá / BVPS | Giá / mệnh giá |
|---|---|---|---|---|
HAG | 12.580 | 13.600 | 1,08 | 1,36 |
ACB | 17.920 | 20.350 | 1,14 | 2,04 |
HPG | 17.624 | 21.200 | 1,20 | 2,12 |
TCB | 17.601 | 21.650 | 1,23 | 2,17 |
VCB | 30.359 | 53.600 | 1,77 | 5,36 |
FPT | 22.736 | 50.800 | 2,23 | 5,08 |
DHG | 26.900 | 83.500 | 3,10 | 8,35 |
VNM | 16.494 | 57.800 | 3,50 | 5,78 |
HVN | 3.005 | 21.850 | 7,27 | 2,19 |
MCH | 13.854 | 129.800 | 9,37 | 12,98 |
Cột Giá / BVPS chính là P/B. Cột Giá / mệnh giá cho thấy giá thị trường bao nhiêu lần mệnh giá, con số này ít dùng để phân tích vì mệnh giá không chứa thông tin kinh doanh.
Giá và BVPS lệch nhiều hay ít
Giá thị trường chỉ cao hơn BVPS 8% với HAG và 14% với ACB. Với MCH, giá gấp 9,37 lần BVPS. Khác biệt lớn này phản ánh cách doanh nghiệp tạo lợi nhuận: ngân hàng dùng vốn chủ làm nền kinh doanh nên giá thường quanh BVPS, còn doanh nghiệp hàng tiêu dùng cần ít vốn sổ sách nên giá cao hơn BVPS nhiều lần.
Vì vậy không nên so BVPS giữa hai doanh nghiệp khác ngành. Chi tiết ở bài BVPS theo ngành và BVPS cao hay thấp tốt hơn.
BVPS dưới mệnh giá nói gì
Vốn góp ghi theo mệnh giá. Nếu BVPS thấp hơn 10.000 đồng, vốn chủ thuộc cổ đông trên mỗi cổ phiếu đã nhỏ hơn phần vốn góp ban đầu.
Trong bảng, HVN có BVPS 3.005 đồng, thấp hơn mệnh giá hơn 3 lần. Nguyên nhân là lỗ luỹ kế: vốn điều lệ HVN là 31.115 tỷ đồng, nhưng lãi chưa phân phối âm 23.264 tỷ đồng tại 30/09/2026, nên vốn chủ chỉ còn 10.249 tỷ đồng (HODL.VN, cơ sở dữ liệu BCTC hợp nhất). HVN từng có BVPS âm, chi tiết ở bài BVPS có thể âm không.
Điều ngược lại không luôn đúng: BVPS trên mệnh giá chưa chắc doanh nghiệp đang làm ăn tốt, vì còn phụ thuộc vào thặng dư vốn cổ phần và các khoản khác trong vốn chủ sở hữu.
Giá thấp hơn BVPS
Trường hợp giá thị trường thấp hơn BVPS, tức P/B dưới 1, xuất hiện khi thị trường định giá tài sản thấp hơn sổ sách hoặc kỳ vọng lợi nhuận yếu. Trong bảng trên chưa có mã nào ở trạng thái này tại phiên 06/11/2026.
BVPS là giá trị kế toán, không phải giá trị thanh lý, nên P/B dưới 1 không đồng nghĩa tài sản đang bị bán rẻ.
Câu hỏi thường gặp
BVPS khác mệnh giá thế nào?
Mệnh giá là con số cố định, thường 10.000 đồng, dùng để ghi vốn góp. BVPS thay đổi mỗi quý theo vốn chủ, gồm cả lợi nhuận giữ lại và các khoản khác.
Giá cổ phiếu cao hơn mệnh giá có bình thường không?
Rất bình thường. Mệnh giá chỉ là cơ sở kế toán. Trong bảng bài này, giá của 10 cổ phiếu cao hơn mệnh giá từ 1,36 đến 12,98 lần.
BVPS thấp hơn mệnh giá có nghĩa là mất vốn không?
Thường cho thấy vốn chủ đã giảm so với vốn góp ban đầu do lỗ luỹ kế. Cần xem thêm lý do trong báo cáo tài chính, không nên kết luận chỉ từ một con số.
Cổ phiếu có thể giao dịch dưới mệnh giá không?
Có thể. Khi đó giá thị trường thấp hơn 10.000 đồng. Điều này khác với BVPS thấp hơn mệnh giá, vì giá thị trường và BVPS là hai con số độc lập.
Vì sao cùng mệnh giá 10.000 đồng mà BVPS mỗi mã khác nhau?
Vì mỗi doanh nghiệp tạo lợi nhuận, giữ lại, chia cổ tức và phát hành thêm khác nhau. Mệnh giá chỉ giống nhau ở lúc phát hành, còn BVPS thay đổi theo vốn chủ qua từng kỳ.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 30/09/2026
Ứng dụng HODL
Tải app HODL
Bảng giá, cảnh báo giá và bài phân tích ngay trên điện thoại.
