Nghiệp vụ thị trường mở (OMO) là gì

Nghiệp vụ thị trường mở là gì? Còn gọi là OMO (Open Market Operations), đó là việc ngân hàng trung ương mua hoặc bán giấy tờ có giá trên thị trường để điều chỉnh lượng tiền trong hệ thống ngân hàng. Ở Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước dùng công cụ này để giữ thanh khoản ổn định và dẫn dắt lãi suất ngắn hạn.

Nghiệp vụ thị trường mở: cách làm

Ngân hàng trung ương là bên cung cấp tiền cuối cùng cho hệ thống. Khi thị trường thiếu tiền, ngân hàng trung ương mua giấy tờ có giá (trái phiếu chính phủ, tín phiếu và các giấy tờ đủ điều kiện) từ ngân hàng thương mại và chuyển tiền vào tài khoản của họ. Khi thị trường dư tiền, ngân hàng trung ương bán giấy tờ có giá hoặc phát hành tín phiếu để thu tiền về.

Thao tác thường theo hình thức có kỳ hạn. Mua kỳ hạn nghĩa là ngân hàng trung ương mua giấy tờ có giá và hẹn bán lại sau một số ngày. Đến hạn, ngân hàng thương mại trả tiền cộng lãi và nhận lại giấy tờ. Nhờ vậy lượng tiền bơm ra chỉ ở lại hệ thống tạm thời.

Bơm tiền và hút tiền

Bảng dưới tóm tắt hai chiều của OMO.

OMO khác nghiệp vụ tái cấp vốn ở chỗ giao dịch diễn ra trên thị trường theo kết quả đấu thầu. Ngân hàng nào cần tiền và có giấy tờ phù hợp thì tham gia. Còn tái cấp vốn là khoản vay có bảo đảm với mức lãi suất niêm yết, xem bài lãi suất tái cấp vốn và tái chiết khấu.

Ví dụ nghiệp vụ thị trường mở

Giả sử thị trường thiếu tiền cuối tháng. Ngân hàng A cần 2.000 tỷ đồng trong 7 ngày và có trái phiếu chính phủ để làm tài sản bảo đảm. Ngân hàng trung ương mua kỳ hạn 7 ngày với lãi suất giả định 4,0% một năm. Số lãi A phải trả khi đến hạn tính như sau.

Khoản tiền bơm ra là 2.000 tỷ đồng, đến hạn hệ thống thu về 2.001,53 tỷ đồng. Đây là số giả định minh hoạ, không phải mức lãi suất thực tế của một phiên cụ thể.

OMO và lãi suất liên ngân hàng

Tác động của OMO thể hiện rõ ở lãi suất liên ngân hàng, tức lãi suất các ngân hàng cho nhau vay. Dữ liệu của HODL.VN ghi nhận lãi suất qua đêm biến động mạnh dù lãi suất điều hành đứng yên. Bản công bố 18/08/2026 là 4,91% một năm, bản 12/10/2026 chỉ 0,99% và bản 19/10/2026 là 3,14%.

Chênh lệch giữa bản 12/10 và 19/10 là 2,15 điểm %. Kỳ hạn 3 tháng thay đổi ít hơn, từ 6,64% lên 7,23%. Lãi suất kỳ hạn dài còn phụ thuộc kỳ vọng và dự trữ nên phản ứng chậm hơn với thanh khoản hằng ngày.

Khi lãi suất qua đêm xuống sát 1%, thanh khoản đang dư. Ngân hàng trung ương có thể hút tiền để tránh áp lực lên tỷ giá. Khi lãi suất qua đêm leo cao, ngược lại, họ có thể bơm. Bài lãi suất điều hành trình bày thêm cách các mức lãi suất này nối với nhau.

Liên hệ với thị trường chứng khoán

Thanh khoản hệ thống ngân hàng ảnh hưởng đến cổ phiếu theo ba đường. Thứ nhất là chi phí vốn ngắn hạn: ngân hàng thiếu tiền phải vay liên ngân hàng đắt hơn, biên lãi ròng bị ép. Thứ hai là dòng tiền vào tài sản rủi ro: tiền dư thường tìm đến cổ phiếu và trái phiếu. Thứ ba là tỷ giá: hút tiền mạnh thường đi kèm động thái giữ tỷ giá, xem bài tỷ giá USD/VND.

Nhà đầu tư nên đọc OMO cùng bài thanh khoản toàn thị trường, vì thanh khoản tiền tệ và thanh khoản cổ phiếu là hai thứ khác nhau.

Giới hạn nghiệp vụ thị trường mở

Thứ nhất, một phiên bơm hay hút chưa nói lên xu hướng. Cần xem khối lượng lưu hành cộng dồn qua nhiều tuần. Thứ hai, OMO phản ứng với nhu cầu thanh khoản nên khó tách ý định chính sách khỏi nhu cầu thị trường. Thứ ba, kết quả đấu thầu chi tiết có thể do nhiều yếu tố chi phối, nên không nên suy ra điểm vào lệnh cổ phiếu từ một phiên.

Nội dung bài để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp