Lãi suất tái cấp vốn và tái chiết khấu là gì

Lãi suất tái cấp vốn là gì? Đó là mức lãi suất ngân hàng trung ương áp dụng khi cho ngân hàng thương mại vay có bảo đảm. Lãi suất tái chiết khấu là mức áp dụng khi ngân hàng trung ương mua lại giấy tờ có giá chưa đến hạn từ ngân hàng thương mại. Hai mức này là lãi suất điều hành chính của Ngân hàng Nhà nước.

Lãi suất tái cấp vốn là gì

Khi ngân hàng thương mại thiếu tiền mà không vay được trên thị trường, họ có thể vay ngân hàng trung ương. Khoản vay này gọi là tái cấp vốn và phải có tài sản bảo đảm, thường là giấy tờ có giá. Mức lãi suất áp dụng là lãi suất tái cấp vốn.

Mức này đóng vai trò trần chi phí vốn cho ngân hàng thương mại trong điều kiện bình thường. Không ngân hàng nào muốn vay thị trường đắt hơn mức vay từ ngân hàng trung ương. Vì vậy thay đổi lãi suất tái cấp vốn thường được xem là tín hiệu về hướng chính sách tiền tệ.

Lãi suất tái chiết khấu là gì

Ngân hàng thương mại có thể cầm các giấy tờ có giá chưa đến hạn (như thương phiếu hay trái phiếu) và bán cho ngân hàng trung ương để lấy tiền ngay. Ngân hàng trung ương trừ đi phần lãi theo lãi suất tái chiết khấu trên thời gian còn lại, gọi là phần chiết khấu. Đến hạn, ngân hàng trung ương nhận đủ mệnh giá.

Hai công cụ khác nhau ở bản chất giao dịch nhưng giống nhau ở mục tiêu. Cả hai giúp ngân hàng thương mại có thanh khoản khi cần. Chúng khác với nghiệp vụ thị trường mở ở chỗ mức lãi suất do ngân hàng trung ương công bố, không hình thành qua đấu thầu.

Lãi suất tái cấp vốn của Việt Nam

Theo dữ liệu của HODL.VN, lãi suất tái cấp vốn của Ngân hàng Nhà nước là 4,5% một năm và lãi suất tái chiết khấu là 3,0% một năm. Cả hai chưa đổi kể từ 03/2023 và còn nguyên ở dữ liệu đến 26/10/2026. Mức áp dụng cụ thể cần xem theo văn bản hiện hành.

Chênh lệch giữa hai mức là 1,5 điểm %. Lãi suất liên ngân hàng qua đêm bản 19/10/2026 là 3,14%, nằm giữa hai mức. Kỳ hạn 3 tháng cùng bản là 7,23%, cao hơn tái cấp vốn 2,73 điểm %. Điều này cho thấy lãi suất thị trường có thể cách xa lãi suất điều hành.

Ví dụ lãi suất tái cấp vốn

Hai ví dụ dưới đây dùng mức lãi suất thực của Việt Nam nhưng giá trị giao dịch là giả định minh hoạ.

Ví dụ thứ nhất là tái cấp vốn. Ngân hàng A vay 1.000 tỷ đồng trong 30 ngày với lãi suất 4,5% một năm.

Ví dụ thứ hai là tái chiết khấu. Ngân hàng B có giấy tờ có giá mệnh giá 1.000 tỷ đồng, còn 90 ngày đến hạn, và bán lại cho ngân hàng trung ương theo lãi suất tái chiết khấu 3,0% một năm.

Ngân hàng B nhận 992,60 tỷ đồng ngay, nghĩa là mệnh giá trừ phần chiết khấu 7,40 tỷ đồng.

Liên hệ với thị trường chứng khoán

Lãi suất điều hành là điểm neo của mặt bằng lãi suất. Khi hai mức này tăng, chi phí vốn của ngân hàng và doanh nghiệp có xu hướng tăng, còn lãi suất tiền gửi tiết kiệm hấp dẫn hơn so với cổ phiếu. Khi hai mức giảm, chiều ngược lại. Bài lãi suất điều hành có ví dụ tính tác động lên chi phí lãi vay của một doanh nghiệp niêm yết.

Cổ phiếu ngân hàng nhạy với lãi suất vì lợi nhuận đến từ chênh lệch giữa lãi cho vay và lãi huy động, xem bài NIM. Ngành vay nhiều như bất động sản, xây dựng và thép nhạy với chi phí vay.

Giới hạn khi đọc hai mức lãi suất

Thứ nhất, ngân hàng ít khi vay tái cấp vốn trong điều kiện bình thường, vì họ có kênh rẻ và linh hoạt hơn như thị trường liên ngân hàng. Thứ hai, mức niêm yết đứng yên không có nghĩa là chính sách không đổi, vì ngân hàng trung ương còn dùng OMO và hạn mức tín dụng. Thứ ba, ví dụ trên bỏ qua phí và điều kiện bảo đảm.

Nội dung bài để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp