El Niño ảnh hưởng ngành điện thế nào?
Nội dung bài8 phần
Độ khó: Người mới
El Niño tác động đến ngành điện Việt Nam qua ba kênh: lượng nước về hồ thuỷ điện, nhu cầu điện khi trời nóng và nguồn nhiên liệu cho nhiệt điện. Bài giải thích từng kênh, rồi đối chiếu số liệu EVN năm 2023 và nhận định của cơ quan nhà nước năm 2026.
Nội dung chỉ nhằm giải thích kiến thức và số liệu đã công bố, không phải khuyến nghị đầu tư.
Điểm chính
- Ba kênh tác động: nước về hồ thuỷ điện, nhu cầu điện khi nắng nóng, nhiên liệu than và khí
- Năm 2023, EVN ước tính thuỷ điện thấp hơn 2022 khoảng 22,5 tỷ kWh và nhiệt điện than cao hơn khoảng 28,2 tỷ kWh
- Lợi nhuận sau thuế năm 2023 của cả ba nhóm cổ phiếu (thuỷ điện, than, khí) đều thấp hơn năm 2022, một năm nền cao
- Báo cáo tài chính hợp nhất không tách được phần do El Niño, nên bài chỉ mô tả số và chỉ chỗ kiểm
- Năm 2026-2027 là hai kịch bản của Cục Khí tượng Thủy văn, không phải dự báo chắc chắn
El Niño với thời tiết Việt Nam
El Niño là giai đoạn nước biển vùng xích đạo Thái Bình Dương ấm lên bất thường, kéo theo thay đổi của hoàn lưu khí quyển. Ở Việt Nam, hiện tượng này thường đi cùng nắng nóng và lượng mưa thấp hơn trung bình.
Theo báo cáo của Cục Khí tượng Thủy văn đăng ngày 23/07/2026, xác suất El Niño tiếp tục nửa cuối 2026 và kéo sang 2027 là trên 95%. Mức tác động khác nhau theo vùng: mưa thiếu cục bộ trên 25% (kịch bản rủi ro cao) hoặc trên 50% (rủi ro rất cao) ở duyên hải Nam Trung Bộ.
Ba kênh tác động đến ngành điện
Mỗi kênh chạm vào một nhóm doanh nghiệp khác nhau.
Kênh thứ nhất là nước về hồ. Thuỷ điện phụ thuộc dòng chảy và nước tích trong hồ, nên mưa ít thì sản lượng có thể thấp đi.
Năm 2023, EVN cho biết cuối mùa khô (giữa tháng 5 đến giữa tháng 6) đa số hồ thuỷ điện lớn miền Bắc xuống mực nước tối thiểu vận hành, gồm Lai Châu, Sơn La, Tuyên Quang, Bản Chát, Hủa Na, Thác Bà.
Kênh thứ hai là nhu cầu điện khi nóng. Năm 2023, toàn hệ thống phát và nhập 280,6 tỷ kWh, tăng 4,56% so với 2022; công suất đỉnh Pmax đạt 46.348 MW, tăng 2,01%. Đây là số cả năm, bài không có dữ liệu để tách phần tăng do thời tiết.
Kênh thứ ba là nhiên liệu. Khi thuỷ điện ít nước, các nguồn khác phải chạy nhiều hơn, nhưng nguồn than và khí có giới hạn riêng. EVN nêu nguồn than nhiệt điện EVN cấp năm 2023 là 24,08 triệu tấn (95,44% khối lượng thoả thuận), khí tiêu thụ ở Đông Nam bộ đạt 94,21% kế hoạch và Tây Nam bộ đạt 77,69%.
Bảng tóm thuỷ điện, than, khí
Bảng dưới gộp ba kênh theo từng loại hình. Số 2023 là số EVN, riêng cột thay đổi so với 2022 là ước tính của EVN tại ngày 01/11/2023.
Loại hình | Kênh chính | Sản lượng 2023 (triệu kWh) | Thay đổi so với 2022 | Bài chi tiết |
|---|---|---|---|---|
Thuỷ điện | Nước về hồ | 80.904 | Thấp hơn khoảng 22,5 tỷ kWh | |
Nhiệt điện than | Huy động và nguồn than | 129.577 | Cao hơn khoảng 28,2 tỷ kWh | |
Điện khí | Nguồn khí | 26.315 | EVN không định lượng |
Nhiệt điện dầu cũng cao hơn 2022 khoảng 1,2 tỷ kWh, còn năng lượng tái tạo cao hơn khoảng 2,8 tỷ kWh. Phần khí không có con số so sánh vì EVN không định lượng.
Năm 2023 qua số liệu EVN
Năm 2023 là năm El Niño bắt đầu giữa năm. Trong tổng 280.629 triệu kWh, thuỷ điện chiếm khoảng 28,8%, nhiệt điện than khoảng 46,2% và tua bin khí khoảng 9,4% (tỷ trọng tự tính từ bảng sản lượng của EVN).
Ước tính của EVN tại ngày 01/11/2023 cho thấy thuỷ điện thấp hơn kế hoạch khoảng 13,9 tỷ kWh và thấp hơn 2022 khoảng 22,5 tỷ kWh. Nhiệt điện than cao hơn kế hoạch 9,3 tỷ kWh và cao hơn 2022 khoảng 28,2 tỷ kWh. Than và khí nhiệt điện chiếm tới 55% tổng sản lượng.
Với 11 tháng đầu 2023, EVN ghi thuỷ điện 74,57 tỷ kWh (29%), than 45,7% và nhiệt điện khí 24,8 tỷ kWh (9,6%). Cơ cấu nguồn điện năm đó vì vậy nghiêng từ thuỷ điện sang than.
Lợi nhuận 2023 so với 2022
Lợi nhuận của ba nhóm cổ phiếu dưới đây đều thấp hơn năm 2022, trái với quan niệm nhiệt điện được lợi khi thuỷ điện thiếu nước. Cùng thời điểm, doanh thu nhóm than tăng nhưng lợi nhuận giảm.
Nhóm | Số mã | LNST 2022 (tỷ đồng) | LNST 2023 (tỷ đồng) | Thay đổi LNST | Thay đổi doanh thu |
|---|---|---|---|---|---|
Thuỷ điện (TMP, VSH, CHP, SJD, SBA, DNH, HNA, GHC, S4A, TBC) | 10 | 5.482 | 3.870 | -29,4% | -19,3% |
Nhiệt điện than (QTP, HND, PPC, NBP) | 4 | 1.823 | 1.442 | -20,9% | +11,5% |
Điện khí (POW, NT2, BTP, PGV) | 4 | 5.510 | 2.648 | -51,9% | -4,0% |
Nguồn: HODL.VN, BCTC hợp nhất theo năm, tổng hợp theo nhóm. Nhóm than và nhóm khí chỉ có 4 mã, là mẫu nhỏ, chỉ dùng để mô tả.
Có hai điều cần giữ khi đọc bảng. Năm 2022 là năm nền cao: LNST nhóm thuỷ điện năm đó là mức cao nhất trong giai đoạn 2021-2025. Ngoài ra, BCTC hợp nhất không tách được phần do El Niño, nên không thể nói mức giảm nào thuộc về thời tiết.
Muốn tìm nguyên nhân từng doanh nghiệp, hãy mở thuyết minh BCTC và xem chi phí nhiên liệu, giá thị trường điện, chênh lệch tỷ giá. Cách đọc báo cáo nằm ở bài đọc báo cáo doanh nghiệp điện, còn cách giá bán điện hình thành nằm ở thị trường phát điện cạnh tranh và hợp đồng mua bán điện.
Kịch bản 2026-2027
Cục Khí tượng Thủy văn đưa ra hai kịch bản làm công cụ lập kế hoạch, không phải dự báo chắc chắn và không kèm xác suất riêng cho từng kịch bản (báo cáo đăng ngày 23/07/2026).
Chỉ tiêu | Rủi ro cao | Rủi ro rất cao |
|---|---|---|
El Niño | Trung bình đến mạnh, suy yếu đầu 2027 | Kéo dài sang giai đoạn chuyển mùa |
Nhiệt độ so với trung bình nhiều năm | Cao hơn khoảng 0,5-1 °C | Cao hơn khoảng 1-2 °C, nóng nhất tháng 3-6/2027 |
Mưa mùa mưa 2026 | Thiếu 10-20% | Thiếu 20-40% |
Dòng chảy | Giảm khoảng 10-20% | Giảm khoảng 20-40% |
Về điện, Cục nêu nguy cơ nước cho thuỷ điện giảm, đặc biệt là sông Đà vào cao điểm tháng 5-6/2027. Báo cáo không đưa số MW hay TWh và cho rằng tác động lên phát điện cần cơ quan quản lý chuyên ngành đánh giá.
Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tại họp báo ngày 16/09/2026 cho biết dòng chảy thiếu hụt 15-78% so với trung bình nhiều năm. Đa số trong 705 hồ thuỷ điện cả nước và hơn 130 hồ thuỷ lợi lớn "có khả năng không tích đủ nước", thiếu hụt dung tích 15-80% với đa số hồ.
Bài này không có số liệu mực nước hồ hay kế hoạch cung ứng điện của EVN cho năm 2027, nên không nhận định thêm về mức độ ảnh hưởng.
Đọc tiếp theo từng nhóm
- El Niño và thuỷ điện: nước về hồ, sản lượng 2023 và lợi nhuận 10 mã
- El Niño và nhiệt điện than: vì sao doanh thu tăng mà lợi nhuận giảm
- El Niño và điện khí: nguồn khí là ràng buộc
- Cổ phiếu điện qua hai lần El Niño: giá và lợi nhuận không đi cùng nhịp
- Các loại hình doanh nghiệp điện: nền tảng về năm cách kiếm tiền
Diễn biến giá và rổ cổ phiếu của cả ngành nằm ở trang chỉ số ngành Tiện ích HODL.
Câu hỏi thường gặp
El Niño có làm thuỷ điện giảm sản lượng không?
Năm 2023, EVN ước tính thuỷ điện thấp hơn 2022 khoảng 22,5 tỷ kWh. Mức giảm cụ thể mỗi năm còn phụ thuộc lượng nước về hồ của từng lưu vực. Cục Khí tượng Thủy văn nêu nguy cơ này cho sông Đà vào tháng 5-6/2027 trong kịch bản của mình.
Nhiệt điện có được lợi khi El Niño không?
Sản lượng nhiệt điện than năm 2023 cao hơn 2022 khoảng 28,2 tỷ kWh. Tuy vậy, LNST nhóm 4 mã than giảm 20,9% trong khi doanh thu tăng 11,5%. Muốn biết lý do, cần đọc thuyết minh BCTC từng doanh nghiệp.
BCTC có cho biết lợi nhuận giảm bao nhiêu là do El Niño không?
Không. BCTC hợp nhất gộp mọi yếu tố: thời tiết, giá nhiên liệu, giá thị trường điện, tỷ giá và các khoản một lần. Vì vậy bài chỉ nêu số và chỉ chỗ kiểm.
Kịch bản 2026-2027 có chắc xảy ra không?
Không. Đó là hai kịch bản lập kế hoạch của Cục Khí tượng Thủy văn (23/07/2026), không có xác suất riêng. Điều Cục nêu với mức trên 95% là khả năng El Niño tiếp tục, không phải mức độ của từng kịch bản.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 09/11/2026
Ứng dụng HODL
Tải app HODL
Bảng giá, cảnh báo giá và bài phân tích ngay trên điện thoại.
