Chi phí lãi vay là gì

Chi phí lãi vay là gì? Đó là khoản tiền lãi doanh nghiệp phải trả cho các khoản vay ngân hàng và trái phiếu phát hành trong kỳ. Khoản này được ghi vào chi phí tài chính và trừ trước khi ra lợi nhuận trước thuế.

Chi phí lãi vay của KBC

Cổ phiếu KBC có báo cáo hợp nhất mới nhất kỳ Q3/2026, dữ liệu đến ngày 27/10/2026. Bảng dưới là bốn quý gần nhất. Số liệu làm tròn nên tổng có thể lệch 0,1.

Bốn quý từ Q4/2025 đến Q3/2026, KBC ghi nhận chi phí lãi vay 1.181,6 tỷ đồng. Con số này bằng 17,5% doanh thu thuần 6.760,3 tỷ đồng, bằng 31,1% EBIT và bằng 45,2% lợi nhuận trước thuế.

Bốn quý liền trước, từ Q4/2024 đến Q3/2025, lãi vay chỉ là 517,9 tỷ đồng, bằng 9,1% doanh thu và 19,0% EBIT. Lãi vay đã tăng gấp 2,3 lần. EBIT tăng 39,2% và lợi nhuận trước thuế tăng 18,4%, nên gánh nặng lãi vay đè lên lợi nhuận nặng hơn rõ rệt.

Lãi vay tăng đều qua từng quý, từ 262,4 tỷ đồng lên 357,1 tỷ đồng. Trong khi đó lợi nhuận lên xuống rất mạnh theo từng đợt bàn giao: quý II/2026 chỉ 228,4 tỷ đồng, quý III/2026 lên 1.220,7 tỷ đồng. Hệ số EBIT trên lãi vay vì thế dao động từ 1,8 đến 4,4 lần.

Cuối quý III/2026, tổng vay và nợ thuê tài chính trên bảng cân đối là 33.823,8 tỷ đồng, so với 27.007,0 tỷ đồng cuối quý III/2025. Dư nợ tăng 25,2%, chậm hơn nhiều so với mức tăng gấp 2,3 lần của lãi vay. Nếu lấy dư nợ bình quân 30.415,4 tỷ đồng, lãi vay bốn quý tương ứng khoảng 3,9% mỗi năm. Đây chỉ là con số ước tính thô.

Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách đọc, không phải khuyến nghị đầu tư.

Chi phí lãi vay là gì

Trong đó: dư nợ vay bình quân là trung bình của đầu kỳ và cuối kỳ, EBIT là lợi nhuận trước thuế cộng chi phí lãi vay.

Dòng chi phí lãi vay là dòng con của chi phí tài chính. Chi phí tài chính còn gồm lỗ chênh lệch tỷ giá, chiết khấu thanh toán và dự phòng đầu tư, đồng thời có thể có khoản hoàn nhập. Vì vậy hai dòng có thể lệch nhau. Với KBC, chi phí tài chính bốn quý là 1.170,5 tỷ đồng, thấp hơn lãi vay 1.181,6 tỷ đồng.

Công thức xấp xỉ chỉ cho kết quả gần đúng. Doanh nghiệp thực tế còn có phí bảo lãnh, lãi trái phiếu và phần lãi vay được vốn hoá. Theo chuẩn mực kế toán, chi phí đi vay phục vụ trực tiếp việc xây dựng tài sản dở dang được cộng vào giá trị tài sản chứ không ghi ngay vào chi phí.

Cách đọc chi phí lãi vay

Hãy so lãi vay với EBIT chứ không chỉ nhìn số tuyệt đối. Lãi vay lớn mà EBIT dày thì doanh nghiệp vẫn gánh được. Lãi vay chiếm trên một nửa lợi nhuận trước thuế thường là dấu hiệu đòn bẩy đang nặng. Chỉ số này gọi là khả năng thanh toán lãi vay, và KBC có mức 3,2 lần trong bốn quý.

Chênh lệch giữa tốc độ tăng lãi vay và tốc độ tăng dư nợ đáng chú ý. Báo cáo không nói nguyên nhân. Có thể do lãi suất tăng, do trái phiếu lãi cao thay vay cũ, hoặc do dự án hoàn thành nên lãi hết được vốn hoá và đi thẳng vào chi phí. Muốn biết phải đọc thuyết minh về chi phí đi vay.

Cũng nên đọc cùng nợ vay ròng và đòn bẩy tài chính. Nợ vay bằng 1,2 lần vốn chủ ở cuối quý III/2026, so với 1,0 lần một năm trước. Dư nợ cao thì mỗi điểm % lãi suất tăng đều làm lãi vay tăng thêm đáng kể.

Sai lầm hay gặp

Thứ nhất, lãi vay ghi vào chi phí khác lãi vay đã trả bằng tiền. Phần được vốn hoá không xuất hiện ở dòng này nhưng vẫn là tiền doanh nghiệp phải trả. Doanh nghiệp bất động sản và khu công nghiệp thường có khoản này lớn.

Thứ hai, một quý có thể bị nhiễu bởi bàn giao. Doanh thu ghi nhận theo đợt khiến lợi nhuận biến động mạnh trong khi lãi vay đều đặn. Hệ số bao phủ một quý dễ đánh lừa, nên dùng bốn quý.

Thứ ba, ngân hàng và công ty chứng khoán xem lãi vay là chi phí kinh doanh chính. Không nên áp tỷ lệ lãi vay trên EBIT cho các doanh nghiệp này.

Tóm lại

Chi phí lãi vay phụ thuộc dư nợ và lãi suất, và phần lãi của dự án đang xây dựng có thể được vốn hoá, nên lãi ghi vào chi phí khác lãi đã trả. Cách đọc đúng là đặt lãi vay cạnh EBIT. Với KBC, lãi vay bốn quý bằng 31,1% EBIT, tương ứng hệ số bao phủ 3,2 lần.

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Chỉ số đo khả năng trả lãi nằm trong khả năng thanh toán lãi vay. Lợi nhuận trước lãi vay và thuế được giải thích ở EBITDA là gì. Vị trí các dòng chi phí xem ở cấu trúc báo cáo tài chính.