Ví cứng là gì và cách chọn

Độ khó: Người mới

Ví cứng là thiết bị chuyên dụng giữ khoá riêng tách khỏi máy tính và điện thoại. Giao dịch được ký ngay trong thiết bị, nên khoá không đi qua môi trường có thể nhiễm mã độc. Bài này giải thích cách hoạt động, giới hạn và tiêu chí chọn, không xếp hạng thương hiệu. Nội dung chỉ nhằm giải thích kiến thức, không phải khuyến nghị đầu tư.

Ví cứng giải quyết vấn đề gì

Quyền chi tiêu tiền mã hoá nằm ở khoá riêng. Ai nắm khoá thì chuyển được tiền, và không có cơ quan nào đảo ngược giao dịch. Ví phần mềm trên máy tính hay điện thoại lưu khoá trên thiết bị đang chạy trình duyệt, ứng dụng và đủ thứ phần mềm khác, nên mã độc có chỗ để tấn công.

Ví cứng tách bước ký ra một thiết bị nhỏ, chỉ làm việc đó. Phần mềm trên máy tính soạn giao dịch, thiết bị hiển thị nội dung, bạn xác nhận bằng nút bấm, thiết bị trả về chữ ký. Khoá riêng được thiết kế để không rời thiết bị.

Cách hoạt động từng bước

Với Bitcoin, định dạng PSBT (BIP 174, gán số 12/07/2017) chuẩn hoá bước này. Theo đặc tả, giao dịch mang theo mọi thông tin người ký cần, nên thiết bị ký có thể làm việc offline mà không cần truy cập dữ liệu chuỗi. Đó là nền tảng của các thiết bị ký "air-gapped", không nối trực tiếp với máy tính.

Cụm từ khôi phục và con số 132 bit

Khi khởi tạo, thiết bị tạo ra một dãy 12 hoặc 24 từ theo chuẩn BIP 39. Dãy này là bản sao lưu của toàn bộ khoá: nhập lại vào thiết bị khác là khôi phục được ví. Chi tiết cách cất giữ ở bài seed phrase là gì.

Ví dụ số cho thấy vì sao đoán ra gần như không khả thi. Bảng có 2.048 từ, mỗi từ mã hoá 11 bit, nên dãy 12 từ là 132 bit: 128 bit ngẫu nhiên và 4 bit checksum. Số dãy hợp lệ là 2^128, cỡ 3,4 × 10^38.

Điều quan trọng hơn con số: bất kỳ ai nhìn thấy 12 từ này đều dựng lại được ví của bạn trên thiết bị khác. Vì thế ví cứng bảo vệ khoá khỏi mã độc nhưng không bảo vệ được tờ giấy ghi cụm từ.

Ví cứng không làm được gì

• Không phân biệt giao dịch tốt và xấu. Nếu bạn xác nhận chuyển tiền cho kẻ lừa đảo hoặc ký cấp quyền cho hợp đồng độc hại, thiết bị ký đúng như lệnh.
• Không cứu được khi lộ cụm từ khôi phục, ví dụ chụp ảnh lưu lên đám mây rồi bị chiếm tài khoản.
• Không bảo vệ khi mua phải thiết bị bị can thiệp từ trước, nên kênh mua rất quan trọng.
• Không có "quên mật khẩu" để đòi lại. Mất cả thiết bị lẫn bản sao lưu thì không ai khôi phục giúp.

Nhóm lừa đảo nhắm vào bước xác nhận được nói ở bài phishing là gì. Ví cứng chỉ phát huy tác dụng khi bạn đọc kỹ nội dung trên màn hình thiết bị.

Bảy tiêu chí chọn ví cứng

Bài này không xếp hạng sản phẩm vì tính năng, giá và lỗ hổng thay đổi theo từng đời máy. Thay vào đó, đây là các tiêu chí tự kiểm tra được trên trang chính thức của nhà sản xuất:

Một thiết bị đạt cả bảy mục vẫn không thay thế được thói quen đúng. Phần thói quen nằm ở bài 10 mẹo dùng ví cứng an toàn.

Mua ở đâu để tránh hàng can thiệp

Nhà sản xuất khuyến nghị mua từ cửa hàng chính hãng hoặc đại lý được công bố trên trang của họ. Hàng bán qua kênh không chính thức có thể đã bị mở hộp, cài sẵn thứ gì đó hoặc kèm sẵn một tờ giấy cụm từ khôi phục.

Dấu hiệu rõ nhất: nếu hộp có sẵn tờ giấy ghi 12 hoặc 24 từ, người gửi đã biết cụm từ đó. Thiết bị đúng cách phải để bạn tự tạo cụm từ trên màn hình của nó. Gặp trường hợp này thì ngừng dùng, không chuyển tiền vào.

Ví cứng trong bức tranh tổng thể

Ví cứng hợp với phần tài sản giữ lâu dài, ít khi chuyển. Phần cần giao dịch thường xuyên thường nằm ở ví nóng hoặc sàn, như phân tích ở bài ví nóng và ví lạnh. Toàn bộ các lớp bảo vệ được tập hợp ở bài bảo mật tiền mã hoá.

Học tiếp trong khoá Crypto

Các bài học liên quan trong Khoá học Crypto của HODL.VN:

• Ví nóng và ví lạnh: khác nhau thế nào, dùng cái nào
• Cách chọn ví crypto: 7 tiêu chí trước khi tải
• Seed phrase là gì: 12 từ giữ toàn bộ tài sản của bạn

Câu hỏi thường gặp