Tỷ lệ chiết khấu là gì: cách chọn và ví dụ

Tỷ lệ chiết khấu là gì? Đó là mức lãi suất dùng để quy một dòng tiền nhận trong tương lai về giá trị tại thời điểm hiện tại. Thuật ngữ tiếng Anh là Discount Rate.

Tỷ lệ chiết khấu là gì

Giá trị hiện tại của một dòng tiền tương lai là:

Trong đó: CF là dòng tiền nhận ở kỳ n, r là tỷ lệ chiết khấu mỗi kỳ. Mẫu số tăng theo mũ n nên dòng tiền càng xa thì càng bị chia nhiều.

Có hai lý do để chiết khấu. Một là tiền hôm nay có thể sinh lãi nên đáng giá hơn tiền ngày mai. Hai là dòng tiền tương lai không chắc chắn, nên cần một mức bù cho rủi ro.

Cách chọn tỷ lệ chiết khấu

Tỷ lệ chiết khấu thường được dựng từ hai phần: lãi suất phi rủi ro và phần bù rủi ro. Lãi suất phi rủi ro thường lấy từ lợi suất trái phiếu chính phủ cùng kỳ hạn. Phần bù rủi ro tăng khi doanh nghiệp biến động mạnh, nợ cao hoặc ngành bất định.

Trong định giá doanh nghiệp, tỷ lệ chiết khấu phụ thuộc loại dòng tiền được chiết khấu:

Quy tắc là tử số và mẫu số phải cùng đối tượng. Dòng tiền sau khi trả nợ thì chiết khấu bằng chi phí vốn chủ. Dòng tiền trước khi trả nợ thì chiết khấu bằng WACC.

Ví dụ bằng số giả định

Số dưới đây là giả định minh hoạ. Một khoản 100 triệu đồng nhận sau 3 năm được chiết khấu với ba mức khác nhau.

Chỉ khác nhau 7 điểm % ở tỷ lệ, giá trị hiện tại lệch 15,20 triệu đồng, tương đương 17,6% so với mức 5%. Với dòng tiền kéo dài nhiều năm, độ lệch còn lớn hơn.

Tỷ lệ chiết khấu và giá cổ phiếu

Giả sử một cổ phiếu giả định trả cổ tức đều 2.000 đồng mỗi năm mãi mãi, không tăng. Giá trị hiện tại của chuỗi này là cổ tức chia tỷ lệ chiết khấu:

Với r bằng 10%, giá là 20.000 đồng. Với r bằng 12%, giá còn 16.667 đồng. Với r bằng 8%, giá lên 25.000 đồng. Một thay đổi nhỏ ở tỷ lệ chiết khấu làm giá trị lý thuyết đổi rất mạnh.

Đó là lý do khi lãi suất thị trường tăng, định giá cổ phiếu thường chịu áp lực: lãi suất phi rủi ro cao hơn kéo tỷ lệ chiết khấu lên. Cổ phiếu tăng trưởng, có dòng tiền ở xa, nhạy hơn cổ phiếu trả cổ tức đều. Xem thêm định giá DCF.

Giới hạn

Thứ nhất, tỷ lệ chiết khấu không quan sát trực tiếp được, chỉ ước tính từ mô hình, nên hai người có thể chọn hai con số khác nhau. Thứ hai, giữ tỷ lệ cố định suốt nhiều năm là giản lược, trong khi lãi suất và rủi ro đổi theo thời gian. Thứ ba, bảng độ nhạy luôn nên đi kèm kết quả định giá để người đọc thấy khoảng dao động.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem tiếp WACC là gì, định giá DCF là gì và NPV là gì. Học sâu: 12 mô hình định giá chứng khoán. Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.