OPEC là gì

OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries) là gì? Đó là tổ chức liên chính phủ của các nước xuất khẩu dầu mỏ, thành lập để phối hợp chính sách dầu khí và ổn định thị trường. Tổ chức có thể điều chỉnh sản lượng của các thành viên, nên quyết định của OPEC thường tác động tới giá dầu thế giới.

OPEC là gì và thành lập khi nào

Tổ chức ra đời năm 1960 tại Baghdad, do năm nước sáng lập: Iran, Iraq, Kuwait, Ả Rập Xê Út và Venezuela. Khi đó thị trường dầu do các công ty dầu lớn quốc tế chi phối. Các nước sản xuất muốn có tiếng nói lớn hơn về giá và sản lượng của tài nguyên nằm trên lãnh thổ mình.

Về sau tổ chức mở rộng thêm thành viên và chuyển trụ sở sang Viên. Danh sách thành viên thay đổi theo thời gian, nên bài này không liệt kê hiện trạng. Người đọc cần danh sách mới nhất nên xem công bố của chính tổ chức.

OPEC hoạt động như thế nào

Cơ quan quyết định là hội nghị các bộ trưởng dầu mỏ của thành viên, họp định kỳ. Hội nghị đánh giá thị trường rồi đưa ra mức sản lượng mục tiêu. Nguyên lý rất đơn giản: giảm sản lượng thì nguồn cung giảm và giá có xu hướng tăng. Tăng sản lượng thì ngược lại.

Vì vậy OPEC thường được nhắc cùng khái niệm cartel. Hạn ngạch hoạt động giống thoả thuận hạn chế cung, nhưng OPEC là tổ chức của các quốc gia, có mục tiêu chính trị lẫn kinh tế, khác một hiệp hội doanh nghiệp. Khả năng thực thi cũng phụ thuộc vào việc các thành viên có tuân thủ hay không.

OPEC+ là gì

Từ năm 2016, OPEC bắt đầu phối hợp thường xuyên với một số nước sản xuất dầu ngoài tổ chức, trong đó có Nga. Nhóm mở rộng này thường gọi là OPEC+. Lý do là thị trường dầu có nhiều nhà cung cấp lớn ngoài OPEC, nên chỉ riêng OPEC khó đủ sức tác động tới giá.

Bài học từ năm 1973

Sự kiện được nhắc nhiều nhất là cuộc cấm vận dầu năm 1973, khi các nước Ả Rập hạn chế bán dầu cho một số nước. Giá dầu tăng vọt và nhiều nền kinh tế rơi vào lạm phát cao cùng tăng trưởng thấp. Câu chuyện đầy đủ xem ở bài khủng hoảng dầu mỏ 1973.

OPEC là gì với cổ phiếu Việt Nam

Thông tin từ OPEC thường tác động vào giá dầu, và giá dầu ảnh hưởng nhiều nhóm cổ phiếu trong nước. Doanh nghiệp khai thác và phân phối dầu khí thường hưởng lợi khi giá lên, xem ngành dầu khí. Doanh nghiệp vận tải, hàng không và hoá chất dùng nhiên liệu làm đầu vào nên chịu áp lực chi phí. Cách đọc hai loại giá dầu phổ biến xem bài dầu Brent và WTI.

Khi đọc tin, cần phân biệt tin về quyết định thật và tin về dự kiến. Thị trường thường phản ứng trước khi có quyết định, rồi điều chỉnh khi nội dung chính thức công bố.

Giới hạn khi nhìn vào OPEC

Thứ nhất, giá dầu còn chịu cầu toàn cầu, tồn kho, tỷ giá đô la Mỹ và địa chính trị, không chỉ do OPEC. Thứ hai, quyết định hạn ngạch chưa chắc được các thành viên thực hiện đầy đủ. Thứ ba, sản lượng của các nước ngoài tổ chức, như dầu đá phiến, có thể bù đắp phần cung bị cắt.

Câu hỏi thường gặp