Giá dầu theo kỳ hạn: vì sao hợp đồng tháng gần đổi

Giá dầu kỳ hạn là giá của hợp đồng tương lai dầu thô, mỗi hợp đồng gắn với một tháng giao hàng cụ thể. Vì mỗi tháng có một hợp đồng riêng với một mức giá riêng, giá dầu WTI mà biểu đồ hiển thị thực ra là giá của một hợp đồng nào đó, và hợp đồng đó đổi theo thời gian.

Hợp đồng tương lai dầu WTI

Hợp đồng futures dầu WTI niêm yết trên sàn NYMEX (thuộc CME Group), mỗi hợp đồng đại diện 1.000 thùng dầu ngọt nhẹ. Đây là nguồn của giá chuẩn WTI mà thị trường theo dõi, phân biệt với Brent ở dầu Brent và WTI.

Mỗi hợp đồng có mã gồm ký hiệu sản phẩm, một chữ cái cho tháng giao và chữ số cuối của năm. Ví dụ CLZ6 là dầu WTI giao tháng 12 năm 2026. Các chữ cái tháng theo chuẩn của thị trường kỳ hạn: F tháng 1, G tháng 2, H tháng 3, J tháng 4, K tháng 5, M tháng 6, N tháng 7, Q tháng 8, U tháng 9, V tháng 10, X tháng 11, Z tháng 12.

Mỗi hợp đồng có ngày ngừng giao dịch do CME ấn định theo lịch, rơi vào tháng trước tháng giao hàng. Sau ngày đó hợp đồng không còn giao dịch nữa.

Giao vật chất tại Cushing

Hợp đồng WTI của CME thanh toán bằng giao nhận vật chất: bên còn giữ vị thế đến hạn phải nhận hoặc giao dầu thật tại trung tâm lưu trữ Cushing, bang Oklahoma, Mỹ. Cơ chế này neo giá hợp đồng vào dầu thật và sức chứa kho tại điểm giao.

Phần lớn người tham gia không muốn nhận dầu thật, nên đóng hoặc chuyển vị thế sang tháng sau trước ngày hợp đồng hết hạn. Sức ép đó dồn vào các ngày cuối của hợp đồng tháng gần, và là bối cảnh của phiên giá âm tháng 4/2020 ở bài dầu WTI âm giá năm 2020.

Vì sao biểu đồ phải chuyển kỳ hạn

Một hợp đồng chỉ sống vài tuần ở vị trí tháng gần nhất rồi hết hạn.

Điểm chuyển gọi là chuyển kỳ hạn (roll). Mỗi nhà cung cấp dữ liệu chọn quy tắc riêng về thời điểm chuyển và có làm mịn chênh lệch hay không, nên cùng một ngày giá liên tục ở hai nơi có thể lệch nhau. Muốn đọc đúng một đường giá liên tục, cần biết nó đang đại diện cho hợp đồng nào. Cách xem biểu đồ trên HODL.VN nằm ở bài cách xem biểu đồ USOIL.

Biểu đồ sống dưới đây là đường giá liên tục của dầu WTI (USOIL) trên HODL.VN, nơi việc chuyển kỳ hạn nằm sau lưng đường giá.

Chênh lệch giữa hai tháng

Tại cùng một thời điểm, hợp đồng tháng gần và tháng kế có giá khác nhau. Chênh lệch này quyết định biểu đồ nối có bước nhảy hay không khi chuyển kỳ hạn.

Bảng dưới là ví dụ minh hoạ bằng số giả định, không phải giá thị trường, để thấy cơ chế:

Nếu nối thẳng hai hợp đồng, đường giá liên tục sẽ có khoảng nhảy đúng bằng chênh lệch này dù thị trường dầu không có biến động nào trong thực tế. Vì vậy một cú nhảy đúng ngày chuyển kỳ hạn chưa chắc là tin tức mới.

Liên hệ contango và backwardation

Khi giá các tháng xa cao hơn tháng gần, thị trường ở trạng thái contango. Khi tháng xa thấp hơn tháng gần, thị trường ở trạng thái backwardation.

Đường cong giá theo tháng giao cũng bị tác động bởi lượng dầu tồn trữ, như bài tồn kho dầu thô EIA mô tả, và bởi cung của OPEC. Hiểu cấu trúc kỳ hạn giúp tách phần giá dầu thay đổi thật với phần chỉ do đổi hợp đồng.

Bảng so sánh nhanh hai chuẩn giá dầu WTI và Brent trên HODL.VN:

Giới hạn khi đọc giá kỳ hạn

Thứ nhất, bảng ví dụ dùng số giả định để minh hoạ cơ chế, không thể suy ra mức giá hay xu hướng thực tế.

Thứ hai, quy tắc chuyển kỳ hạn khác nhau giữa các nguồn dữ liệu, nên cần xem mô tả của chính nguồn đang dùng.

Thứ ba, mức biến động mỗi phiên của đường giá liên tục gồm cả phần do giá dầu và có thể gồm phần do đổi hợp đồng, xem USOIL biến động bao nhiêu mỗi phiên. Tổng quan về chuẩn giá này nằm ở USOIL là gì, và diễn biến giá xem tại trang giá USOIL. Nền tảng về hàng hoá này ở dầu thô là gì.

Câu hỏi thường gặp