Mô hình kinh doanh của GEG: điện gió, điện mặt trời và giá bán điện theo hợp đồng dài hạn

Cổ phiếu GEG là phần vốn của Công ty cổ phần Điện Gia Lai. Doanh nghiệp này vận hành các nhà máy điện gió và điện mặt trời. Phần lớn sản lượng được bán theo hợp đồng dài hạn, nhưng phần lớn tài sản cũng được tài trợ bằng nợ vay.

Số liệu trong bài lấy đến ngày 02/10/2026, từ báo cáo tài chính hợp nhất đã công bố.

Cổ phiếu GEG đại diện cho một khối tài sản xây bằng nợ vay

Cuối quý II/2026, tổng tài sản hợp nhất là 15.481,7 tỷ đồng. Tài sản cố định là 12.889,1 tỷ đồng, chiếm 83,3% tổng tài sản. Phần tài sản còn lại là 2.592,6 tỷ đồng.

Nợ phải trả là 8.730,6 tỷ đồng. Lợi ích cổ đông thiểu số là 1.570,6 tỷ đồng. Cộng hai khoản này lại, phần không thuộc cổ đông công ty mẹ là 10.301,2 tỷ đồng. Phần thuộc cổ đông công ty mẹ chỉ còn 5.180,5 tỷ đồng, bằng 33,5% tổng tài sản.

Vốn điều lệ 4.327,2 tỷ đồng tương ứng khoảng 432,7 triệu cổ phiếu đang lưu hành. Với giá đóng cửa 11.800 đồng phiên 02/10/2026, vốn hoá vào khoảng 5.106 tỷ đồng. Người đọc báo cáo doanh nghiệp điện lần đầu nên xem cấu trúc báo cáo tài chính trước.

Doanh thu tăng đều theo số nhà máy mới

Doanh thu thuần năm 2021 là 1.381,1 tỷ đồng. Năm 2022 là 2.093,2 tỷ đồng. Năm 2023 là 2.163,5 tỷ đồng. Năm 2024 là 2.325,3 tỷ đồng. Năm 2025 là 2.998,9 tỷ đồng.

Đường tăng này khá đều. Nó khác hẳn kiểu nhảy vọt của doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp. Nguyên nhân nằm ở cách vận hành. Mỗi nhà máy mới đưa vào hoạt động góp doanh thu đều theo từng tháng. Doanh thu mới cộng dần vào doanh thu của các nhà máy cũ.

Báo cáo tài chính hợp nhất không công bố sản lượng điện bán ra theo gió hoặc theo nắng của từng nhà máy. Người đọc chỉ thấy được doanh thu và lợi nhuận hợp nhất. Chi phí lãi vay đi kèm việc xây thêm nhà máy cũng chỉ thấy ở mức tổng.

Từ doanh thu tới lợi nhuận của cổ đông công ty mẹ

Năm 2025, doanh thu là 2.998,9 tỷ đồng. Giá vốn hàng bán là 1.284,5 tỷ đồng. Lãi gộp vì vậy là 1.714,4 tỷ đồng, biên lợi nhuận gộp 57,2%.

Biên lợi nhuận gộp cao là điều bình thường ở doanh nghiệp phát điện tái tạo. Chi phí nhiên liệu của gió và nắng gần như bằng không. Nhưng khoản chi phí tài chính, bán hàng và quản lý sau đó lại rất lớn. Tổng cộng là 741,4 tỷ đồng, chủ yếu là lãi vay cho các nhà máy đã xây.

Sau khi trừ khoản này, lợi nhuận còn 973,0 tỷ đồng. Thuế, lợi ích cổ đông thiểu số và các khoản khác cộng lại là 264,5 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ năm 2025 còn 708,5 tỷ đồng.

Lợi ích cổ đông thiểu số biến động mạnh hơn lợi nhuận hợp nhất

Đây là điểm riêng của mô hình GEG. Nhiều nhà máy điện gió và điện mặt trời được GEG hợp nhất toàn bộ vào báo cáo. Nhưng GEG chỉ sở hữu một phần vốn của công ty dự án đó. Phần còn lại thuộc nhà đầu tư khác, ghi vào dòng lợi ích cổ đông thiểu số.

Năm 2025, lợi nhuận sau thuế hợp nhất toàn bộ là 946,8 tỷ đồng. Lợi ích cổ đông thiểu số là 238,3 tỷ đồng, chiếm 25,2% lợi nhuận hợp nhất. Năm 2024, dòng này còn âm 22,7 tỷ đồng. Phần cổ đông thiểu số năm đó lỗ nhiều hơn phần lãi.

Sự thay đổi dấu này cho thấy lợi nhuận của từng công ty dự án không đều nhau theo năm. Người đọc báo cáo GEG nên theo dõi riêng dòng lợi ích thiểu số, không chỉ nhìn lợi nhuận hợp nhất. Tên gọi đầy đủ của dòng này có trong 162 thuật ngữ báo cáo tài chính.

Cổ phiếu GEG và những gì mô hình này không làm

GEG không bán điện trực tiếp cho người dùng cuối. Sản lượng được bán qua hợp đồng mua bán điện dài hạn, nên giá bán ít biến động theo thị trường ngắn hạn.

Nhưng mô hình này cũng không tránh được rủi ro lãi suất. Doanh nghiệp vay nợ lớn để xây nhà máy trước, rồi thu tiền bán điện dần qua nhiều năm. Khi lãi suất tăng, chi phí tài chính tăng ngay, còn doanh thu bán điện không tăng theo cùng tốc độ.

Bức tranh rút gọn: doanh thu tăng đều theo số nhà máy mới, biên lợi nhuận gộp cao. Nhưng chi phí tài chính và lợi ích cổ đông thiểu số ăn vào phần lớn lợi nhuận trước khi đến tay cổ đông công ty mẹ. Bài tiếp theo đi vào các chỉ số định giá chứng khoán áp cho mã này.

Nội dung trên chỉ để tham khảo và học cách đọc số liệu doanh nghiệp, không phải khuyến nghị đầu tư.