Trend trong Bollinger Band: giá ở trên hay dưới band

Trend Bollinger Band là cách đọc xu hướng qua vị trí giá so với ba đường của dải. Giá ở nửa trên, từ dải giữa lên dải trên, thường được hiểu là xu hướng tăng. Giá ở nửa dưới thì ngược lại. Bài này đo xem cách đọc đó đúng đến đâu trên cổ phiếu Việt Nam, và phần nào đáng tin.

Bài thuộc khoá Kỹ thuật thực chiến, module Technical Indicators. Dữ liệu ngày từ bảng giá D1 của HODL.VN, giá đã điều chỉnh, ngày giao dịch theo giờ Việt Nam. Mẫu gồm HPG, VNM, MBB, VIC, CTG, VHM và POW, từ 01/2019 đến 02/10/2026, HODL.VN tính với thông số mặc định 20 phiên và 2 độ lệch chuẩn. Mẫu có 13.376 phiên đủ dữ liệu cho 20 phiên sau.

Trend Bollinger Band từ dải giữa

Dải giữa là trung bình giản đơn 20 phiên. Nó chia dải thành hai nửa. Chỉ số %b cho biết giá ở đâu: 0 là dải dưới, 0,5 là dải giữa, 1 là dải trên. Nửa trên có %b lớn hơn 0,5.

Theo ChartSchool của StockCharts, một bước tiến đến dải trên cho thấy sức mạnh, còn một bước lao xuống dải dưới cho thấy sự yếu đi. Bollinger nói thêm ở quy tắc 7 rằng trong thị trường có xu hướng, giá có thể và thường đi dọc theo dải trên hoặc dải dưới.

Vị trí này khá bền. Giá đóng cửa nằm trên dải giữa ở 52,5% số phiên trong mẫu. Khi một phiên đóng cửa trên dải giữa, phiên kế tiếp vẫn trên dải giữa ở 89% số lần. Nếu giá đã nằm trên dải giữa liên tục từ 5 phiên trở lên, tỷ lệ này là 93%.

Tuy vậy, bền trong ngày không có nghĩa là bền trong tuần. Một chuỗi liên tục trên dải giữa có trung vị chỉ 4 phiên, trung bình 9,4 phiên. Chỉ 34% chuỗi kéo dài từ 10 phiên trở lên, và 15% từ 20 phiên trở lên. Chuỗi dưới dải giữa cũng có trung vị 4 phiên.

Giá nửa trên hay nửa dưới dải

Với mỗi phiên, HODL.VN ghi lại %b rồi đo thay đổi giá sau 20 phiên. Kết quả theo từng nhóm %b như sau.

Nửa trên cho kết quả khá hơn nửa dưới, nhưng chênh lệch nhỏ. Nhóm từ 0,8 đến 1 có trung vị 1,26%, cao nhất bảng. Hai nhóm quanh dải giữa chỉ khoảng 0,15% đến 0,16%. Tỷ lệ giá cao hơn dao động từ 50% đến 56%, rất gần mức 53% của mọi phiên.

Đáng chú ý là nhóm ngoài dải dưới vẫn có 54% số lần giá cao hơn sau 20 phiên. Giá thấp không bảo đảm giá sẽ tiếp tục thấp. Vị trí trong dải là thông tin về hiện tại, không phải bản án cho tương lai.

Bám dải trên: hiếm, xu hướng mạnh

Bollinger gọi hiện tượng giá đi dọc dải trên là "walk the band". Để đo, bài dùng quy tắc dễ kiểm tra: %b từ 0,8 trở lên trong 5 phiên liên tiếp. Có 1.145 phiên thỏa điều kiện. Trung vị thay đổi giá sau 20 phiên là 2,28%, và 60% số lần giá cao hơn.

Chiều ngược lại, %b từ 0,2 trở xuống trong 5 phiên liên tiếp, có 900 phiên. Trung vị sau 20 phiên là 0,91% và 55% số lần giá cao hơn. Bám dải dưới không báo hiệu giảm tiếp trong mẫu này.

Chuỗi bám dải thật sự dài thì hiếm. Có 763 chuỗi phiên liên tiếp với %b từ 0,8 trở lên. Chỉ 46 chuỗi, tức 6%, kéo dài từ 12 phiên trở lên. Các chuỗi dài này có trung vị tăng 16,1% từ đầu đến cuối chuỗi, nhưng đây là số đo nhìn lại, không ai biết trước chuỗi sẽ dài.

Hai ví dụ. HPG bám dải trên 25 phiên từ 07/06/2023 đến 11/07/2023, giá đi từ 15.270 lên 18.440 đồng, tăng 20,8%. MBB bám dải trên 21 phiên từ 22/12/2023 đến 22/01/2024, từ 9.360 lên 11.304 đồng, tăng 20,8%. Cả hai đều là xu hướng tăng rõ trên biểu đồ.

Hai con số 1.145 và 900 đếm cả những phiên liền nhau, nên các quan sát không độc lập. Số lần thực sự khác nhau ít hơn nhiều.

Trend Bollinger Band và độ dốc

Vị trí giá chỉ là một nửa câu chuyện. Nửa kia là độ dốc dải giữa. Bài coi dải giữa dốc lên khi nó cao hơn mức của 5 phiên trước, và dốc xuống trong trường hợp ngược lại.

Hai điều kiện cùng tốt cho kết quả cao nhất trong bốn tổ hợp, trung vị 1,00%. Hai điều kiện cùng xấu cho kết quả yếu nhất, 0,18%. Hai tổ hợp lệch nhau nằm ở giữa. Mức chênh vẫn nhỏ, nên độ dốc dải giữa là bộ lọc phụ, không phải công tắc.

Thủng dải giữa có phải đổi trend

Nhiều người coi giá đóng cửa xuống dưới dải giữa là dấu hiệu xu hướng tăng đã kết thúc. Mẫu có 254 lần giá thủng dải giữa sau khi đã nằm trên nó từ 10 phiên trở lên. Sau 20 phiên, trung vị thay đổi giá là tăng 1,02%, và 54% số lần giá cao hơn lúc thủng.

Nghĩa là thủng dải giữa sau một chuỗi dài chưa phải tín hiệu bán đáng tin. Chiều ngược lại cũng vậy. Có 226 lần giá vượt lên dải giữa sau từ 10 phiên nằm dưới. Trung vị sau 20 phiên chỉ 0,17%, và 50% số lần giá cao hơn. Vượt dải giữa chưa phải tín hiệu mua rõ ràng.

Dùng trend Bollinger Band hợp lý

Hãy dùng dải để mô tả trạng thái giá, rồi ghép với công cụ xác định xu hướng khác như đường xu hướng hay EMA. Dải Bollinger là chỉ báo biến động, nên mạnh ở chỗ cho biết giá đang cao hay thấp so với biến động gần đây.

Hãy nhớ thêm ba điểm. Nửa trên dải chỉ nhỉnh hơn nửa dưới một chút. Chỉ chuỗi bám dải trên dài mới đi cùng xu hướng rõ, và ta chỉ biết chuỗi dài khi nó đã qua. Thủng dải giữa không đủ để kết luận đổi xu hướng. Để đối chiếu với công thức của dải, bạn có thể xem moving averages.

Nội dung để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.