Đỉnh và đáy tăng: nhận diện xu hướng tăng từ đó

Đỉnh đáy tăng là cấu trúc kinh điển của xu hướng tăng: mỗi đỉnh mới cao hơn đỉnh trước, mỗi đáy mới cao hơn đáy trước. Sách phân tích kỹ thuật coi đây là định nghĩa gốc của xu hướng tăng. Bài này đo xem cấu trúc đó xuất hiện thường xuyên đến đâu và nó có báo trước giá tăng tiếp hay không.

Bài thuộc khoá Kỹ thuật thực chiến, module Hỗ trợ - Kháng cự. Dữ liệu ngày từ bảng giá D1 của HODL.VN, giá đã điều chỉnh, ngày giao dịch theo giờ Việt Nam. Mẫu gồm HPG, VNM, MBB, VIC, CTG, VHM và POW từ 01/2019 đến 02/10/2026, HODL.VN tính.

Đỉnh đáy tăng là gì và đo thế nào

Một đỉnh xoay là giá đóng cửa cao nhất trong khoảng 5 phiên trước và 5 phiên sau nó. Một đáy xoay là giá đóng cửa thấp nhất trong cùng khoảng. Vì cần 5 phiên sau để xác nhận, ta chỉ biết một đỉnh hay đáy sau 5 phiên. Đây là độ trễ không tránh được của mọi cách đánh dấu đỉnh đáy.

Bài gọi một phiên là đỉnh đáy tăng khi hai điều kiện cùng đúng, theo các xoay đã được xác nhận tại phiên đó. Đỉnh xoay gần nhất cao hơn đỉnh xoay liền trước. Đáy xoay gần nhất cao hơn đáy xoay liền trước. Ngược lại, đỉnh đáy giảm là cả hai đều thấp hơn. Các trường hợp còn lại là lẫn lộn.

Cách đo này đơn giản có chủ ý. Nó tránh phải vẽ đường xu hướng bằng mắt, nên máy tính đếm được trên hàng nghìn phiên. Các phiên liền nhau ở cùng một cấu trúc không độc lập, nên số phiên bên dưới chỉ để tham khảo quy mô.

Đỉnh đáy tăng chiếm bao lâu

Trong 13.376 phiên, cấu trúc đỉnh đáy tăng chiếm 32,9%. Cấu trúc đỉnh đáy giảm chiếm 27,1%. Phần lẫn lộn chiếm 39,9%, nhiều nhất. Nghĩa là trong gần bốn phiên trên mười, giá không ở xu hướng tăng hay giảm rõ ràng theo định nghĩa này.

Một đoạn đỉnh đáy tăng kéo dài không lâu. Có 184 đoạn liên tục, độ dài trung vị 16,5 phiên, trung bình 23,9 phiên. Chỉ 44% đoạn kéo dài từ 20 phiên trở lên, khoảng một tháng giao dịch.

Đỉnh đáy tăng báo giá tăng tiếp

Bảng trên cho kết quả bất ngờ. Sau những phiên đỉnh đáy tăng, trung vị 20 phiên là 0,60%, và 53% số lần giá cao hơn. Con số này gần như trùng mức của mọi phiên là 0,58% và 53%. Cấu trúc tăng không cho lợi thế nào so với chọn phiên ngẫu nhiên.

Còn bất ngờ hơn, sau những phiên đỉnh đáy giảm, giá lại tăng nhiều hơn: trung vị 1,24%, và 56% số lần cao hơn. Có hai lý do hợp lý. Một là các đáy xoay chỉ biết sau 5 phiên, khi giá đã bật lên một phần. Hai là sau một nhịp giảm kéo dài, giá thường hồi kỹ thuật.

Bài học không phải là cấu trúc đỉnh đáy vô dụng. Nó mô tả đúng trạng thái giá hiện tại, và là ngôn ngữ chung của người xem biểu đồ. Nhưng nó là mô tả, không phải dự báo. Chỉ nhìn cấu trúc thì không đủ để quyết định mua.

Chuỗi đáy cao dài được bao nhiêu

Nhiều người tin đáy cao hai lần thì xu hướng đã chắc. Để kiểm tra, bài đếm các chuỗi đáy xoay liên tiếp cao dần. Có 332 chuỗi. Với mỗi chuỗi, tính xác suất đáy xoay kế tiếp tiếp tục cao hơn.

Xác suất quanh 50%, như tung đồng xu. Có đáy cao thứ hai rồi, khả năng có đáy cao thứ ba vẫn chỉ 50%. Tương tự với đỉnh: sau hai đỉnh cao dần, xác suất có đỉnh thứ ba cao hơn là 51%, và sau ba đỉnh, xác suất có đỉnh thứ tư là 46%.

Vậy xu hướng không có quán tính hình học. Mỗi đáy mới là một lần thử lại, không phải phần thưởng cho chuỗi trước. Điều này giải thích vì sao cấu trúc không dự báo được. Nó chỉ cho biết người mua đã thắng bao lần, không bảo đảm lần kế tiếp.

Ví dụ VNM từ tháng 6 đến 9/2026

VNM có một chuỗi đỉnh đáy tăng rõ trong mùa hè 2026. Bảng dưới ghi các đỉnh đáy xoay theo giá đóng cửa đã điều chỉnh.

Sau ba bậc, cấu trúc hoàn chỉnh: hai đỉnh cao dần, hai đáy cao dần. Từ đáy 54.800 đồng đến đỉnh 64.000 đồng, giá tăng 16,8%. Chuỗi bị phá khi giá đóng cửa 01/10/2026 ở 58.600 đồng, dưới đáy cao nhất 59.300 đồng của ngày 14/09/2026.

Ví dụ này minh họa cả hai mặt. Cấu trúc đỉnh đáy tăng mô tả đúng đoạn tăng 16,8%. Nhưng ở thời điểm đáy cao thứ ba vừa được xác nhận, cấu trúc không cho biết đoạn tăng đã gần kết thúc.

Dùng cấu trúc đỉnh đáy cho đúng

Hãy dùng đỉnh đáy tăng như ngôn ngữ mô tả và như mức vô hiệu. Giá còn nằm trên đáy cao gần nhất thì kịch bản tăng còn nguyên. Giá đóng cửa dưới đáy đó thì kịch bản đã bị phá, như ví dụ VNM ở trên. Đáy cao gần nhất vì vậy là một mức hỗ trợ để theo dõi, và bài sau trong loạt đo xem mức này giữ được bao nhiêu phần trăm.

Hãy ghép với công cụ khác. Xác định xu hướng giá cổ phiếu và đường xu hướng cho góc nhìn bổ sung. Cách đọc vùng giá có trong bài hỗ trợ và kháng cự.

Số liệu trên là thống kê quá khứ của 7 mã vốn hóa lớn. Độ dài cửa sổ 5 phiên là lựa chọn của bài. Cửa sổ khác cho số khác, nên đừng coi con số cụ thể là hằng số.

Nội dung để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.