Thương chiến và thuế quan là gì

Thương chiến và thuế quan là gì? Thuế quan là thuế đánh vào hàng nhập khẩu khi qua biên giới. Thương chiến là tình trạng các nước liên tiếp tăng thuế hoặc dựng rào cản thương mại để đáp trả nhau.

Thuế quan là gì và ai chịu

Thuế quan có hai dạng thường gặp: theo tỷ lệ phần trăm trên giá trị hàng, và theo số tiền cố định trên đơn vị hàng. Thuế do nhà nhập khẩu nộp, nhưng giá bán lẻ tăng thì người tiêu dùng cũng chịu một phần.

Công thức giá sau thuế:

Giả định minh hoạ: hàng giá 10 USD, thuế suất 20%. Giá sau thuế là 12 USD. Nếu nhà nhập khẩu chỉ chấp nhận mức giá 11 USD, nhà xuất khẩu phải hạ giá. Giá mới là 11 chia 1,2, tức 9,17 USD. Mức giảm là 8,3%. Thuế 20% khiến người bán mất 8,3% giá, phần còn lại do người mua gánh.

Thương chiến thường kéo theo trả đũa, chuỗi cung ứng dịch chuyển và biến động tỷ giá. Chính sách thuế cụ thể của từng nước thay đổi nhanh, xin xem văn bản và thông báo hiện hành.

Số liệu thương mại thật

Cán cân thương mại của Mỹ, số âm là thâm hụt, tính theo tỷ USD mỗi tháng:

Chuỗi dao động rất mạnh. Thâm hụt giảm từ 133,0 tỷ USD tháng 3/2025 xuống 60,3 tỷ USD tháng 4/2025. Từ tháng 4/2026 đến tháng 8/2026, thâm hụt tăng gần gấp đôi, từ 52,9 lên 105,6 tỷ USD. Thương mại có thể dịch chuyển nhanh quanh các thay đổi chính sách thuế, nhưng một chuỗi số liệu không đủ để quy kết riêng cho thuế.

Về phía Việt Nam, xuất khẩu 9 tháng đầu 2026 đạt 433,83 tỷ USD, tăng 24,8% so với cùng kỳ năm trước.

Ví dụ cổ phiếu TNG

Cổ phiếu TNG thuộc nhóm dệt may xuất khẩu. Số liệu lấy từ BCTC hợp nhất kỳ Q3/2026, giá đóng cửa phiên 26/10/2026 là 19.400 đồng. Bốn quý gần nhất tính từ Q4/2025 đến Q3/2026.

Giả định doanh nghiệp giảm giá bán để chia sẻ thuế với khách hàng, còn chi phí và sản lượng không đổi:

Giảm giá 3% làm lãi gộp từ 13,8% xuống còn 11,1% doanh thu. Với biên lãi gộp chỉ 13,8%, mỗi điểm % giá nhường lại ăn vào lợi nhuận rất sâu. Đây là kịch bản giả định chứ không phải dự báo, vì thực tế doanh nghiệp còn chuyển đơn hàng, đổi cơ cấu thị trường và điều chỉnh chi phí.

Đọc thuế quan là gì

Thuế quan tác động mạnh nhất lên doanh nghiệp có biên lãi mỏng, phụ thuộc một thị trường lớn và dễ bị thay thế bởi nhà cung cấp nước khác. Doanh nghiệp có sản phẩm khó thay thế, hợp đồng dài hạn hoặc nhiều thị trường chịu ít hơn.

Hãy xem ba thứ: tỷ trọng doanh thu theo thị trường, biên lãi gộp và khả năng chuyển chi phí cho khách hàng. Thuế quan cũng gián tiếp ảnh hưởng nhóm khác như cảng, logistics và khu công nghiệp.

Giới hạn của kịch bản

Báo cáo tóm tắt không cho biết doanh thu theo thị trường, nên bài không biết bao nhiêu phần của TNG chịu thuế.

Kịch bản giảm giá bỏ qua phản ứng của khách hàng, như đặt hàng ít hơn hoặc chuyển nhà máy.

Thuế quan thay đổi theo từng sản phẩm và từng nước, nên không có mức chung.

Bài chỉ giải thích khái niệm. Ví dụ chỉ để minh hoạ, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem cán cân thương mại và FDI là gì để hiểu bối cảnh. Biên lãi của doanh nghiệp xem ở biên lợi nhuận gộp. Sức mạnh đồng USD xem ở chỉ số DXY.