Thuế tiêu thụ đặc biệt là gì

Thuế tiêu thụ đặc biệt là gì? Đó là loại thuế gián thu đánh thêm lên một số hàng hoá và dịch vụ mà nhà nước muốn hạn chế tiêu dùng hoặc điều tiết thu nhập của người tiêu dùng cao cấp. Thuế thường thu ở khâu sản xuất hoặc nhập khẩu, rồi tính vào giá bán. Danh mục chịu thuế và thuế suất do luật quy định và có thể đổi, bài này chỉ nêu cơ chế, xem số cụ thể ở quy định hiện hành.

Thuế tiêu thụ đặc biệt đánh vào đâu

Thuế đánh trên hàng hoá hoặc dịch vụ có hại cho sức khoẻ, xã hội hoặc môi trường, hoặc thuộc nhóm xa xỉ. Người nộp thuế là cơ sở sản xuất hoặc nhập khẩu, còn người chịu cuối cùng là người mua vì thuế được tính vào giá. Hàng hoá xuất khẩu thường không chịu thuế này.

Đặc điểm là thuế chỉ thu một lần ở khâu đầu, không thu lặp lại ở từng khâu lưu thông. Vì vậy khác với thuế giá trị gia tăng, thuế này không có cơ chế khấu trừ qua nhiều khâu. Đọc kỹ danh mục hiện hành khi cần, vì danh mục và thuế suất đổi theo luật.

Công thức thuế tiêu thụ đặc biệt

Khi giá bán đã gồm thuế tiêu thụ đặc biệt nhưng chưa có thuế giá trị gia tăng, giá tính thuế được tách ngược:

Trong đó t là thuế suất tiêu thụ đặc biệt của mặt hàng. Giá tính thuế là phần giá chưa gồm thuế, đây là chỗ nhiều người hay nhầm: thuế không tính trên giá đã gồm thuế.

Ví dụ thuế tiêu thụ đặc biệt

Ví dụ giả định minh hoạ, đơn vị nghìn đồng. Giá bán của nhà sản xuất chưa có VAT là 150. Thuế suất tiêu thụ đặc biệt giả định 50%, thuế giá trị gia tăng giả định 10%. Cả hai thuế suất đều là số giả định, không phải quy định hiện hành.

Hai loại thuế chiếm 65 trên 165, tức khoảng 39,4% số tiền người mua trả. Nếu mặt hàng này không chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, giá chưa VAT chỉ 100 và người mua trả 110. Thuế tiêu thụ đặc biệt làm giá bán lẻ cao hơn 50,00% so với không có thuế (165 so với 110).

Lưu ý VAT tính trên giá đã gồm thuế tiêu thụ đặc biệt (150, không phải 100). Đó là lý do người ta nói thuế chồng thuế.

Tác động tới doanh nghiệp

Thuế tiêu thụ đặc biệt nằm trong khoản giảm trừ doanh thu, nên doanh thu thuần là doanh thu sau khi trừ thuế này. Xem bài doanh thu thuần. Khi luật tăng thuế suất, nhà sản xuất phải chọn giữa hai hướng: tăng giá bán và mất sản lượng, hoặc giữ giá và chịu biên lợi nhuận thấp hơn.

Độ co giãn của cầu quyết định hướng nào hợp lý. Hàng tiêu dùng gây nghiện có cầu ít co giãn, nên tăng giá thường truyền được sang người mua. Hàng cao cấp có cầu nhạy hơn.

Với nhà đầu tư cổ phiếu, thuế này là rủi ro chính sách của các nhóm như đồ uống có cồn, thuốc lá, ô tô, nhiên liệu. Thay đổi lịch trình thuế có thể làm doanh thu thuần và biên lợi nhuận đổi hướng. Phần thu từ thuế cũng góp vào thu ngân sách của nhà nước.

Giới hạn của thuế tiêu thụ đặc biệt

Thứ nhất, thuế suất trong ví dụ là giả định. Đừng dùng để tính cho mặt hàng thật.

Thứ hai, cách tính chi tiết phụ thuộc loại hàng. Có mặt hàng tính theo giá trị, có mặt hàng tính theo số lượng hoặc đơn vị, nên công thức giá tính thuế ở trên chỉ là cách tính phổ biến.

Thứ ba, tác động tới một doanh nghiệp còn phụ thuộc tỷ trọng sản phẩm chịu thuế trong tổng doanh thu và khả năng tăng giá.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem thêm doanh thu thuần, thu ngân sách và thuế thu nhập doanh nghiệp. Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cơ chế, không phải tư vấn thuế hay khuyến nghị đầu tư.