So sánh cổ phiếu cùng ngành là gì

So sánh cổ phiếu cùng ngành là gì? Đó là cách đặt các doanh nghiệp cùng lĩnh vực kinh doanh cạnh nhau, đối chiếu cùng một bộ chỉ số tăng trưởng, sinh lời, nợ và định giá để biết mã nào mạnh hơn hoặc đắt hơn so với phần còn lại.

Con số của ba mã ngành thép

Ba cổ phiếu HPG, HSG và NKG cùng thuộc ngành thép. Số liệu là bốn quý từ Q3/2025 đến Q2/2026 trong báo cáo hợp nhất kỳ Q2/2026, giá đóng cửa phiên 26/10/2026.

Bốn bước so sánh cùng ngành

1. Chọn nhóm. Từ ba đến bảy mã có sản phẩm và khách hàng gần nhau.
2. Thống nhất kỳ. Cùng cửa sổ bốn quý, cùng ngày lấy giá, cùng cách tính số cổ phiếu.
3. Chọn bộ chỉ số. Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận, biên lợi nhuận gộp và ròng, ROE, vay nợ trên vốn chủ sở hữu, P/E và P/B.
4. Đọc theo cặp. Biên với ROE, ROE với đòn bẩy, P/E với tăng trưởng. Mỗi chỉ số riêng lẻ dễ đánh lừa.

Cách tính chênh lệch tương đối

Để biết mã A đắt hơn mã B bao nhiêu, dùng phép chênh lệch tương đối:

Kết quả dương nghĩa là chỉ số của mã A cao hơn mã B, kết quả âm nghĩa là thấp hơn. Phép tính dùng được cho P/E, P/B hay bất kỳ chỉ số nào. Chỉ cần hai mã cùng kỳ và cùng cách tính.

Áp công thức vào P/E của bảng trên. P/E của HSG so với HPG là 13,53 / 6,91 - 1 = +95,8%, tức cao hơn gần gấp đôi. P/E của NKG so với HPG là 34,87 / 6,91 - 1 = +404,7%.

Bài liên quan Mặt bằng P/E các nhóm ngành nằm ở P/E theo ngành ở Việt Nam. Đặc thù ngành thép có chu kỳ nằm ở bài cổ phiếu thép chu kỳ. Các mô hình định giá nằm ở 12 mô hình định giá chứng khoán.

Đọc so sánh cùng ngành

Đọc theo cặp cho bức tranh khác với đọc từng cột. HPG dẫn đầu cả biên lợi nhuận gộp, biên lợi nhuận ròng lẫn ROE, và có P/E thấp nhất trong ba mã. HPG cũng vay nợ nhiều hơn HSG tính theo vốn chủ, 0,70 lần so với 0,61 lần.

Cổ phiếu NKG có P/E cao nhất, 34,87 lần. Nhưng lợi nhuận bốn quý chỉ 166,6 tỷ đồng và đang giảm 30,7%. P/E cao ở đây là do mẫu số nhỏ, không có nghĩa thị trường kỳ vọng nhiều.

HSG có P/B 0,75 lần, nghĩa là giá thấp hơn giá trị sổ sách. Cùng lúc ROE chỉ 5,54%. Rẻ so với sổ sách và sinh lời thấp thường đi cùng nhau.

Sai lầm khi so sánh cùng ngành

Thứ nhất, cùng ngành không cùng quy mô và mô hình. Doanh thu HPG gấp 5,3 lần HSG và 13,3 lần NKG. Cơ cấu sản phẩm và khâu sản xuất mỗi doanh nghiệp một khác, cần đọc thuyết minh.

Thứ hai, nhóm nhỏ dễ méo. Với ba mã, một mã ngoại lệ như NKG đã kéo chuẩn trung bình đi xa. Nên dùng trung vị khi nhóm đủ lớn.

Thứ ba, kỳ báo cáo và năm tài chính có thể lệch giữa các doanh nghiệp. Chỉ so các mã đã có cùng kỳ.

Thứ tư, so sánh chỉ nói về hiện tại. Mã đắt hơn có thể vì thị trường kỳ vọng tăng trưởng cao hơn, và kỳ vọng đó có thể đúng hoặc sai.

Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.

Tóm lại

Bảng không cho biết mã nào nên mua. Nó cho biết mã nào đang khác biệt ở chỉ số nào, để bạn đặt đúng câu hỏi.

Câu hỏi thường gặp