Siêu chu kỳ hàng hóa là gì

Siêu chu kỳ hàng hóa là gì? Đó là giai đoạn kéo dài nhiều năm, thậm chí cả thập kỷ, trong đó giá nhiều loại hàng hóa như dầu, kim loại và nông sản cùng nằm trên xu hướng tăng. Giai đoạn này khác với chu kỳ giá thông thường, vốn chỉ kéo dài vài năm. Tên tiếng Anh là commodity supercycle.

Siêu chu kỳ hàng hóa hình thành

Cơ chế nằm ở độ trễ giữa cầu và cung. Khi một nền kinh tế lớn công nghiệp hóa nhanh hoặc đầu tư hạ tầng ồ ạt, nhu cầu về kim loại và năng lượng tăng vọt. Cung không đáp ứng kịp, vì tìm ra mỏ, xin phép và xây dựng mỏ có thể mất nhiều năm. Giá vì thế tăng và đi lên trong thời gian dài.

Giá cao kích thích đầu tư. Sau vài năm, mỏ mới ra đời, cung tăng. Khi cung vượt cầu, giá quay đầu giảm và giai đoạn đi xuống thường kéo dài tương tự. Cơ chế cung cầu cơ bản xem ở bài quy luật cung cầu là gì.

Thập niên 2000 thường được nhắc là một ví dụ, gắn với quá trình công nghiệp hóa nhanh của một số nền kinh tế lớn. Tuy vậy các nhà kinh tế vẫn tranh luận về thời điểm bắt đầu và kết thúc của từng siêu chu kỳ.

Dấu hiệu của siêu chu kỳ hàng hóa

Có bốn dấu hiệu thường được dùng để nghi ngờ một siêu chu kỳ đang hình thành.

• Giá của nhiều nhóm hàng hóa cùng tăng, không chỉ một mặt hàng.
• Đầu tư vào khai thác thiếu hụt nhiều năm trước đó.
• Có động lực nhu cầu dài hạn, như hạ tầng, đô thị hóa hay chuyển đổi năng lượng.
• Tồn kho thấp trong thời gian dài.

Không dấu hiệu nào đủ để kết luận. Nhà phân tích chỉ chắc chắn sau khi chu kỳ đã đi qua.

Giá thật từ 2020 đến 2026

Bảng dưới đây lấy giá thấp nhất và cao nhất mỗi năm của dầu WTI và đồng. Đơn vị giá dầu là USD mỗi thùng, giá đồng là USD mỗi pound. Dữ liệu đến 28/10/2026, năm 2026 chưa kết thúc.

Giá đồng cao nhất năm 2026 là 6,925 USD, cao gấp hơn ba lần mức thấp nhất năm 2020. Giá dầu thì đi theo đường khác: đỉnh 131,82 USD năm 2022, rơi về 55,09 USD năm 2025, rồi lên 119,58 USD ngày 09/03/2026.

Trong riêng năm 2026, giá dầu từ đáy 55,84 USD lên đỉnh 119,58 USD, tăng 114,15%. Từ đỉnh đó về giá đóng cửa phiên 28/10/2026 là 103,26 USD, giảm 13,65%.

Giới hạn của bảng giá

Bảng cho thấy hai điều. Giá hàng hóa có thể tăng mạnh trong nhiều năm, và biên độ trong một năm có thể rất rộng. Giá dầu năm 2022 dao động từ 70,34 đến 131,82 USD.

Nhưng bảng không đủ để kết luận có siêu chu kỳ. Bảy năm là một khoảng ngắn so với siêu chu kỳ vốn kéo dài nhiều năm hơn. Giá dầu và giá đồng cũng chịu các cú sốc riêng, như đại dịch và biến động nguồn cung, chứ không chỉ chịu động lực dài hạn.

Siêu chu kỳ và cổ phiếu Việt Nam

Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, nhóm chịu ảnh hưởng của chu kỳ hàng hóa gồm dầu khí, thép, phân bón, hóa chất, cao su và khai khoáng. Lợi nhuận của họ thường tăng vọt khi giá hàng hóa lên và giảm sâu khi giá xuống. Nhóm này thường được gọi là cổ phiếu chu kỳ, xem ở bài cổ phiếu chu kỳ là gì.

Điều cần nhớ là thị trường định giá cổ phiếu chu kỳ theo kỳ vọng. Khi lợi nhuận lên đỉnh, hệ số P/E thường nhìn thấp, vì thị trường đã dự đoán lợi nhuận sẽ giảm. Chu kỳ riêng của từng ngành xem ở bài chu kỳ ngành là gì.

Giới hạn siêu chu kỳ hàng hóa

Thứ nhất, không có định nghĩa thống nhất về độ dài hay mức tăng giá. Mỗi nghiên cứu dùng một tiêu chuẩn riêng.

Thứ hai, bảng chỉ có hai mặt hàng và một nguồn giá nền tảng, nên chỉ minh hoạ, không khái quát cho cả thị trường hàng hóa.

Thứ ba, người ta thường chỉ gọi tên một siêu chu kỳ sau khi nó kết thúc. Gọi sớm dễ dẫn tới sai lầm đuổi theo giá.

Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem tiếp chu kỳ kinh tế là gì và hàng hóa là gì.