Rào cản gia nhập ngành là gì

Rào cản gia nhập ngành (barriers to entry) là gì? Đó là những trở ngại khiến doanh nghiệp mới khó hoặc tốn kém khi bước vào một ngành, nhờ đó các doanh nghiệp đang có mặt giữ được lợi nhuận cao hơn mức trung bình trong thời gian dài.

Các loại rào cản gia nhập ngành

1. Vốn đầu tư ban đầu lớn. Nhà máy, mạng lưới, hạ tầng đòi hỏi vốn nhiều năm mới thu hồi.
2. Lợi thế quy mô. Hãng lớn có chi phí mỗi đơn vị thấp hơn, người mới sản xuất ít nên chi phí cao ngay từ đầu.
3. Giấy phép và quy định. Ngành cần giấy phép, hạn chế số tổ chức được hoạt động, hoặc phải đạt chuẩn kỹ thuật.
4. Thương hiệu và chi phí chuyển đổi. Khách hàng quen sản phẩm hoặc đã gắn dữ liệu, quy trình với một nhà cung cấp.
5. Tiếp cận kênh phân phối và nguồn cung. Điểm bán, nguồn nguyên liệu, mặt bằng đã bị đối thủ chiếm.

Một số rào cản do chính doanh nghiệp tạo ra (thương hiệu, quy mô), số khác do nhà nước đặt ra (giấy phép).

Ví dụ rào cản gia nhập ngành

Số liệu sau là giả định minh hoạ. Thị trường tiêu thụ 10 triệu đơn vị mỗi năm, giá bán 100.000 đồng mỗi đơn vị. Chi phí cố định 90 tỷ đồng mỗi năm, chi phí biến đổi 60.000 đồng mỗi đơn vị. Chi phí trung bình bằng chi phí cố định chia sản lượng cộng chi phí biến đổi.

Doanh nghiệp hiện hữu bán 3 triệu đơn vị, chi phí trung bình 90.000 đồng và có lãi. Doanh nghiệp mới với 500.000 đơn vị phải chịu chi phí trung bình 240.000 đồng, lỗ nặng. Để hoà vốn ở giá 100.000 đồng, người mới cần bán ít nhất 2.250.000 đơn vị, tức 22,5% thị trường. Công thức: 90 tỷ chia (100.000 trừ 60.000) bằng 2,25 triệu.

Vì vậy người mới muốn vào phải chiếm gần một phần tư thị trường ngay lập tức, điều rất khó khi đối thủ có thể giảm giá để phản ứng. Đây là cách lợi thế quy mô và vốn lớn biến thành rào cản.

Rào cản gia nhập và moat

Rào cản gia nhập là một nguồn của lợi thế cạnh tranh moat. Dấu vết trên báo cáo tài chính là biên lợi nhuận gộp cao và ổn định qua nhiều năm, vì người mới không kéo giá bán xuống được. Ngược lại, ngành rào cản thấp thường có biên mỏng do liên tục có người mới vào.

Góc nhìn chứng khoán VN

Với nhà đầu tư cổ phiếu, câu hỏi cần đặt ra là rào cản của doanh nghiệp đến từ đâu và có bền không. Rào cản do giấy phép có thể thay đổi khi chính sách đổi. Rào cản do quy mô bền hơn nhưng cần kiểm tra bằng thị phần qua nhiều năm. Ví dụ trong bài là số giả định, không đại diện cho ngành cụ thể nào.

Giới hạn của rào cản gia nhập

Thứ nhất, rào cản cao chưa chắc đem lại lợi nhuận cao nếu khách hàng có quyền mặc cả lớn. Thứ hai, công nghệ mới có thể bỏ qua rào cản cũ, như dịch vụ số thay mạng lưới chi nhánh. Thứ ba, rào cản vốn lớn cũng khoá chặt doanh nghiệp hiện hữu vào ngành khi muốn rút lui vì tài sản khó bán.

Câu hỏi thường gặp