P/E toàn thị trường là gì: cách tính và cách đọc

P/E toàn thị trường là gì? Đó là chỉ số định giá chung của cả thị trường, bằng tổng vốn hoá của các doanh nghiệp chia cho tổng lợi nhuận sau thuế của họ trong bốn quý gần nhất. Con số cho biết nhà đầu tư đang trả bao nhiêu đồng cho mỗi đồng lợi nhuận.

P/E toàn thị trường là gì

P/E của một cổ phiếu là giá chia lợi nhuận mỗi cổ phiếu. P/E toàn thị trường làm điều tương tự cho cả rổ cổ phiếu. Thay vì giá và EPS của một mã, ta dùng tổng vốn hoá và tổng lợi nhuận.

Chỉ số này trả lời câu hỏi: so với lợi nhuận doanh nghiệp tạo ra, thị trường đang đắt hay rẻ? Người ta thường đặt P/E hiện tại cạnh P/E lịch sử của chính thị trường đó để thấy mức tương đối.

Cần nói rõ P/E này không phải một con số duy nhất. P/E của chỉ số VN-Index do sở công bố tính theo phương pháp riêng. Bài này dùng cách tính của HODL.VN trên dữ liệu báo cáo hợp nhất, để minh hoạ cách làm.

Công thức P/E toàn thị trường

Vốn hoá mỗi mã bằng giá đóng cửa nhân số cổ phiếu lưu hành, lấy từ vốn góp chia mệnh giá 10.000 đồng. Lợi nhuận là cộng bốn quý liên tiếp, lấy dòng lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ. Rổ chỉ gồm những mã có đủ bốn quý.

Công thức này gộp theo tổng, nên mã nào lớn hơn có trọng số lớn hơn. Cách gộp khác là lấy trung vị P/E các mã, cho mỗi mã một trọng số như nhau.

Ví dụ cổ phiếu VIC

Cổ phiếu VIC niêm yết trên HOSE. Bài tính cho các mã HOSE có đủ giá phiên 23/10/2026 và báo cáo bốn quý từ Q3/2025 đến Q2/2026, tổng cộng 388 mã. Dữ liệu đến phiên 23/10/2026, phiên gần nhất có đủ giá cho toàn bộ sàn.

Bây giờ thử loại cổ phiếu VIC. Vốn hoá của VIC là 1.828.971 tỷ đồng, chiếm 23,3% vốn hoá của rổ. Lợi nhuận 4 quý là 21.300 tỷ đồng, nên P/E riêng là 85,9 lần. Khi loại VIC, rổ còn 387 mã.

Chỉ một mã đã kéo P/E tổng hợp từ 9,05 lên 11,43, tức tăng 2,4 điểm. Chiều ngược lại cũng xảy ra: lợi nhuận bốn quý của cổ phiếu VHM là 79.933 tỷ đồng, cao bất thường so với vốn hoá 264.107 tỷ, nên P/E riêng chỉ 3,3 lần. Loại cả VIC và VHM thì P/E lên 9,83. Hai mã lớn, hai chiều lệch khác nhau.

Theo nhóm ngành trong rổ HOSE, 23 mã ngân hàng có vốn hoá 2.400.870 tỷ đồng và lợi nhuận 302.657 tỷ đồng, P/E 7,93 lần. Các mã còn lại, 365 mã, có P/E 14,18 lần. Nhóm ngân hàng chiếm 30,5% vốn hoá nên kéo chung xuống nhiều.

Trung vị P/E của 367 mã HOSE có lãi là 9,30 lần. Thấp hơn P/E tổng hợp 11,43, vì các mã lớn có P/E cao hơn mã nhỏ.

Đọc P/E toàn thị trường thế nào

P/E thị trường thấp thường nghĩa là thị trường rẻ so với lợi nhuận hiện tại, nhưng chưa chắc. Lợi nhuận có thể đang ở đỉnh chu kỳ, hoặc chứa khoản bất thường. P/E cao có thể phản ánh kỳ vọng tăng trưởng, hoặc lợi nhuận đang ở đáy tạm thời.

Nên so P/E hiện tại với chính lịch sử của cùng một phương pháp tính. So P/E của hai nguồn dùng rổ và công thức khác nhau không có nhiều ý nghĩa.

Cũng nên đọc P/E cùng P/E theo ngành. Ngân hàng, bất động sản, thực phẩm có mặt bằng P/E rất khác nhau. P/E chung chỉ là bình quân của các nhóm đó.

Giới hạn của P/E toàn thị trường

Thứ nhất, tổng gộp bị chi phối bởi vài mã lớn. Phần trên cho thấy một mã đổi P/E cả sàn hơn 2 điểm.

Thứ hai, lợi nhuận bốn quý chứa khoản bất thường, như bán tài sản hay hoàn nhập dự phòng, làm P/E sai lệch. Cần đọc thuyết minh để biết khoản nào lặp lại.

Thứ ba, độ trễ báo cáo. Bốn quý kết thúc ngày 30/06/2026 trong khi giá lấy ngày 23/10/2026. Báo cáo quý III chưa đủ nên lợi nhuận cũ hơn giá khoảng nhiều tháng.

Thứ tư, số cổ phiếu lấy từ vốn góp, chưa trừ cổ phiếu quỹ. Mã lỗ hoặc thiếu báo cáo bốn quý bị loại khỏi rổ, nên rổ không phản ánh toàn bộ thị trường.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Cách tính P/E cho một mã nằm ở bài P/E trượt TTM. Cách so với ngành nằm ở bài P/E ngành. Quy mô thị trường nằm ở bài vốn hoá toàn thị trường. Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.