Tỷ suất sinh lợi là gì

Tỷ suất sinh lợi là gì khi một người mua cổ phiếu MSN ở 78.500 đồng và một năm sau thấy giá còn 73.000 đồng? Đó là tỷ lệ lãi hoặc lỗ của một khoản đầu tư so với số tiền bỏ ra ban đầu. Tỷ lệ này gồm chênh lệch giá và thu nhập nhận được như cổ tức, trong một khoảng thời gian.

Tỷ suất sinh lợi là gì và công thức

Trong đó P0 là giá lúc mua, P1 là giá lúc bán hoặc giá hiện tại. D là tổng cổ tức tiền mặt nhận được khi nắm giữ. Kết quả R là tỷ suất sinh lợi theo kỳ nắm giữ.

Kỳ nắm giữ khác nhau thì không so trực tiếp được. Lãi 20% trong ba tháng khác hẳn lãi 20% trong ba năm. Vì vậy người ta quy về tỷ suất theo năm, dùng cùng cách tính với tốc độ tăng trưởng kép:

Trong đó n là số năm nắm giữ. Chỉ nên quy ra năm khi kỳ nắm giữ từ một năm trở lên. Với kỳ ngắn hơn, con số quy ra năm dễ thổi phồng.

Chuỗi giá D1 của HODL.VN là giá đã điều chỉnh quyền. Khi cổ phiếu chia cổ tức hoặc chia thưởng, các mức giá cũ được điều chỉnh để chuỗi liền mạch. Vì thế tỷ suất tính trên chuỗi này đã gồm tác động của quyền, như thể cổ tức được tái đầu tư.

Ví dụ chạy đúng: MSN

Cổ phiếu MSN, dữ liệu đến phiên 26/10/2026. Giá đóng cửa ngày 27/10/2025 là 78.500 đồng và ngày 26/10/2026 là 73.000 đồng. Theo dữ liệu sự kiện của HODL.VN, MSN không có đợt cổ tức tiền mặt hay cổ phiếu thưởng nào trong kỳ này. Vì vậy giá điều chỉnh trùng giá thật và D bằng 0.

VN-Index là chỉ số giá, không gồm cổ tức. Tỷ suất của chỉ số này vì thế hơi thấp hơn tỷ suất tổng thể của rổ cổ phiếu. Kỳ CPI tháng 9/2026 lệch vài tuần so với kỳ giá, nên tỷ suất thực chỉ là ước lượng gần đúng.

Để thấy tác động của cổ tức, giả sử MSN trả 1.000 đồng mỗi cổ phiếu trong kỳ. Đây là GIẢ ĐỊNH minh hoạ, không phải sự kiện thật. Khi đó tỷ suất là (73.000 - 78.500 + 1.000) / 78.500 = -5,73%. Con số này tốt hơn -7,01% khoảng 1,28 điểm %.

Với kỳ ba năm, giá MSN từ 61.400 đồng ngày 26/10/2023 lên 73.000 đồng, tăng 18,89%. Tỷ suất theo năm là 1,1889 luỹ thừa một phần ba trừ 1, bằng 5,94%. Cùng kỳ, VN-Index từ 1.055,45 lên 1.763,55 điểm, tăng 67,09%, tương đương 18,66% mỗi năm.

Bài liên quan

Để quy nhiều năm về một con số, xem CAGR là gì. Phần cổ tức của tỷ suất được giải thích ở tỷ lệ chi trả cổ tức là gì và bài học cổ tức là gì. Hiệu quả của doanh nghiệp xem ở ROA là gì.

Ví dụ làm tỷ suất sinh lợi sai

Khoảng thời gian chọn có tác động mạnh. Cùng cổ phiếu MSN, kỳ một năm cho -7,01% mỗi năm, kỳ ba năm cho +5,94% mỗi năm. Đổi mốc đầu là đổi kết luận.

Tỷ suất dương chưa chắc là đáng hài lòng. Phải so với thước đo phù hợp, như chỉ số chung, lãi suất tiết kiệm không rủi ro hoặc lạm phát. MSN lỗ 7,01% trong năm khi chỉ số tăng 6,72%, tức kém thị trường 13,73 điểm %.

Tỷ suất kế toán như ROA hay ROE là loại khác: chúng đo lợi nhuận của doanh nghiệp so với tài sản hoặc vốn, không đo lãi của người giữ cổ phiếu. Hai khái niệm dễ bị nhầm khi cùng gọi là tỷ suất sinh lợi.

Dấu hiệu cảnh báo

Một vài dấu hiệu cho thấy con số tỷ suất đang bị đọc quá tay.

Hai khoản đầu tư cùng tỷ suất nhưng chịu rủi ro khác nhau thì không ngang nhau. Tỷ suất chỉ nói kết quả đã xảy ra, không nói đường đi. Một khoản từng sụt sâu rồi hồi lại có thể cho cùng kết quả với khoản đi thẳng. Nhưng cảm giác nắm giữ rất khác.

Thứ nhất, tỷ suất trong quá khứ không bảo đảm cho tương lai. Một năm tốt chưa nói gì về năm sau.

Thứ hai, ví dụ bỏ qua phí giao dịch và thuế bán 0,1% giá trị mỗi lần bán. Hai khoản này làm tỷ suất ròng thấp hơn tỷ suất tính trên giá.

Thứ ba, tỷ suất theo năm giả định lãi được cộng dồn đều. Khi có nhiều lần nạp rút tiền, cần phương pháp khác như tỷ suất theo trọng số tiền.

Thứ tư, thuế và chênh lệch giá mua bán khiến tỷ suất của từng người khác nhau, dù mua cùng một cổ phiếu.

Câu hỏi thường gặp