Trích lập dự phòng rủi ro tín dụng là gì

Trích lập dự phòng là gì? Đó là khoản chi phí ngân hàng ghi nhận trong kỳ để lập quỹ dự phòng cho các khoản vay có thể không thu hồi được. Chi phí này trừ thẳng vào lợi nhuận trước thuế, ngay cả khi khoản vay chưa vỡ nợ thật.

Công thức trích lập dự phòng

Lợi nhuận trước dự phòng là tổng thu nhập hoạt động trừ chi phí hoạt động. Chi phí dự phòng là dòng chi phí dự phòng rủi ro tín dụng trong báo cáo kết quả kinh doanh. Ngân hàng phân loại nợ thành năm nhóm. Nợ từ nhóm 3 đến nhóm 5 là nợ xấu, nhóm càng cao thì mức trích càng lớn. Tỷ lệ và cách phân loại chi tiết xem văn bản hiện hành của Ngân hàng Nhà nước.

Quỹ dự phòng trên bảng cân đối vận động theo quan hệ sau.

Chi phí dự phòng so với quy mô cho vay được gọi là chi phí tín dụng.

Ví dụ trích lập dự phòng VPB

Cổ phiếu VPB có báo cáo hợp nhất đến quý 3/2026, dữ liệu đến 27/10/2026. Bảng dưới là chín tháng đầu năm, cộng ba quý.

Lợi nhuận trước thuế tăng 46,7%, nhanh hơn mức tăng 30,9% của lợi nhuận trước dự phòng. Nguyên nhân là chi phí dự phòng chỉ tăng 14,0%. Phần lợi nhuận tăng thêm đến từ việc dự phòng chiếm tỷ trọng nhỏ đi.

Bảng tiếp theo cho thấy quỹ dự phòng vận động ra sao.

Dòng nợ đã xử lý không có sẵn trong dữ liệu. Bài suy ngược bằng cách lấy chi phí dự phòng trừ phần tăng của quỹ (20.406,7 trừ 17.429,0 bằng 2.977,7). Số này chỉ là ước tính, vì chi phí dự phòng còn gồm cả dự phòng cho tài sản khác. Số làm tròn nên có thể lệch 0,1.

Chi phí tín dụng quy năm là 21.824,3 nhân 4/3, được 29.099,0 tỷ đồng. Dư nợ bình quân của đầu năm và cuối quý 3 là (943.901,6 + 1.212.143,8) / 2 = 1.078.022,7 tỷ đồng. Chi phí tín dụng bằng 2,70%.

Đọc chi phí dự phòng thế nào

Chi phí dự phòng cao so với lợi nhuận trước dự phòng nghĩa là phần lớn thu nhập phải dành để bù rủi ro. Chi phí thấp có thể do chất lượng tài sản tốt, hoặc do ngân hàng đã trích dư từ trước.

Hãy so cùng nửa đầu năm 2026. VPB có chi phí dự phòng bằng 45,2% lợi nhuận trước dự phòng, còn VCB là 9,3%. Cùng kỳ, quỹ dự phòng của VCB gấp khoảng 2,8 lần nợ xấu, còn VPB bao phủ khoảng 56,2%. Hai ngân hàng có chiến lược cho vay khác nhau nên mức trích khác nhau là điều dễ hiểu.

Quỹ dự phòng của VPB bằng 1,68% dư nợ ở cuối quý 3/2026, giảm từ 1,85% ở cuối năm 2025. Cùng lúc tỷ lệ nợ xấu trong dữ liệu là 3,12%, giảm từ 3,33%. Quỹ dự phòng so với nợ xấu là tỷ lệ bao phủ nợ xấu, ở đây bằng 54,0%.

Giới hạn của chỉ số

Thứ nhất, dự phòng là ước tính của ban điều hành. Hai ngân hàng cùng nợ xấu có thể trích khác nhau.

Thứ hai, chi phí dự phòng có thể âm trong kỳ nếu ngân hàng hoàn nhập, nên đọc nhiều quý liên tiếp thay vì một quý.

Thứ ba, trích dự phòng ít hơn làm lợi nhuận đẹp lên nhưng không làm khoản vay tốt hơn. Cần đọc cùng tỷ lệ nợ xấu.

Thứ tư, chi phí dự phòng ở đây là dòng của báo cáo hợp nhất, có thể gồm cả dự phòng cho công ty con và các tài sản ngoài cho vay.

Câu hỏi thường gặp

Bài liên quan

Cách đọc từng khoản mục của ngân hàng có ở bài đọc báo cáo tài chính ngân hàng. Vòng mở rộng và thu hẹp tín dụng ảnh hưởng đến dự phòng được giải thích ở bài chu kỳ tín dụng. Cách định giá cổ phiếu ngân hàng nằm ở bài định giá cổ phiếu ngân hàng. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.