Thương mại điện tử là gì

Thương mại điện tử là gì? Đó là hoạt động mua bán hàng hoá và dịch vụ qua internet, gồm sàn thương mại điện tử, website bán hàng riêng của doanh nghiệp và bán hàng trên mạng xã hội. Với nhà đầu tư, câu hỏi không phải kênh này lớn đến đâu, mà là nó làm thay đổi doanh thu và chi phí của các doanh nghiệp bán lẻ niêm yết thế nào.

Thương mại điện tử là gì

Có ba mô hình chính. Mô hình thứ nhất là sàn trung gian, nơi nhiều người bán cùng đăng sản phẩm và sàn thu phí. Mô hình thứ hai là doanh nghiệp tự bán qua website hoặc ứng dụng của mình. Mô hình thứ ba là bán qua mạng xã hội và livestream.

Doanh nghiệp bán lẻ truyền thống thường chọn cách kết hợp kênh trực tuyến với cửa hàng, gọi là đa kênh. Khách xem hàng trên mạng, nhận hoặc đổi trả tại cửa hàng.

Thương mại điện tử không loại bỏ chi phí. Nó chuyển chi phí từ mặt bằng và nhân viên bán hàng sang vận chuyển, đóng gói, khuyến mãi, phí sàn và công nghệ.

Bán lẻ hàng hoá đang tăng thế nào

Cục Thống kê công bố tăng trưởng bán lẻ hàng hoá so với cùng kỳ năm trước. Số liệu này gồm cả kênh truyền thống và trực tuyến, không tách riêng thương mại điện tử.

Dữ liệu đến tháng 9/2026. Ba tháng liên tiếp tăng trên 14% cho thấy sức mua chung đang mạnh. Phần đóng góp của kênh trực tuyến không nằm trong số này, nên không thể suy ra thương mại điện tử tăng bao nhiêu.

Công thức lãi mỗi đơn hàng

Trong đó: giá trị đơn là giá trị bình quân một đơn hàng. Phí sàn tính theo phần trăm giá trị đơn. Các khoản trừ là chi phí trực tiếp của đơn hàng bán trực tuyến.

Ví dụ thương mại điện tử qua DGW

Cổ phiếu DGW là nhà phân phối hàng công nghệ cho các kênh bán lẻ, có trang riêng trên HODL.VN. Báo cáo của DGW không tách doanh thu thương mại điện tử. Bài dùng biên thật của DGW để thấy vì sao biên gộp quyết định kênh trực tuyến có lãi không.

Số liệu lấy từ BCTC hợp nhất bốn quý từ Q3/2025 đến Q2/2026, đơn vị tỷ đồng.

Phần đơn hàng dưới đây là giả định để minh hoạ, không phải số của DGW: giá trị đơn 500.000 đồng, vận chuyển 30.000 đồng, khuyến mãi 20.000 đồng, phí sàn 5% giá trị đơn tức 25.000 đồng. Tổng chi phí trực tiếp là 75.000 đồng.

Cùng một đơn hàng, cùng chi phí vận chuyển và khuyến mãi, kịch bản biên gộp 20,7% lãi 28.500 đồng, kịch bản biên gộp 9,9% lỗ 25.500 đồng. Biên gộp 20,7% là biên bốn quý thật của chuỗi bán lẻ MWG, biên 9,9% là của DGW.

Điều này cho thấy kênh trực tuyến thuận lợi hơn với doanh nghiệp có biên gộp cao. Doanh nghiệp biên mỏng cần giá trị đơn lớn hơn, chi phí vận chuyển thấp hơn hoặc ít khuyến mãi hơn.

Giá đóng cửa DGW phiên 26/10/2026 là 45.200 đồng. Với 221,3 triệu cổ phiếu, vốn hoá là 10.003,7 tỷ đồng. P/E trượt là 10.003,7 / 835,3 = 11,98 lần.

Đọc thương mại điện tử là gì

Thứ nhất, tách số liệu thị trường chung ra khỏi số liệu doanh nghiệp. Bán lẻ chung tăng không có nghĩa mọi doanh nghiệp được lợi.

Thứ hai, theo dõi chi phí bán hàng so với doanh thu. Nếu kênh trực tuyến làm tỷ lệ này tăng mà biên gộp không tăng theo, lợi nhuận bị bào mòn.

Thứ ba, xem biên gộp theo xu hướng. Cạnh tranh giá trên sàn thường kéo biên gộp xuống.

Thứ tư, hỏi doanh nghiệp công bố gì về doanh thu trực tuyến. Một số doanh nghiệp nêu tỷ trọng ở báo cáo thường niên hoặc buổi gặp nhà đầu tư.

Giới hạn

Thứ nhất, số bán lẻ hàng hoá của Cục Thống kê không tách thương mại điện tử.

Thứ hai, DGW là nhà phân phối, không bán trực tiếp đến người dùng cuối như chuỗi bán lẻ. Vì thế bảng đơn hàng chỉ là minh hoạ về vai trò của biên gộp.

Thứ ba, các chi phí trong bảng đơn hàng là giả định. Chi phí thực tế phụ thuộc hợp đồng với đơn vị vận chuyển và sàn.

Ví dụ trong bài chỉ để minh hoạ cách đọc, không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

Học tiếp

Xem tiếp biên bán lẻ là gì, biên lợi nhuận gộp là gì và biên lợi nhuận ròng là gì. Bài thực hành: cách đọc báo cáo doanh nghiệp bán lẻ.