ROE bình quân là gì: tính ROE trên vốn chủ bình quân
Nội dung bài6 phần
ROE bình quân là gì? Đó là ROE tính bằng lợi nhuận sau thuế của cổ đông công ty mẹ chia cho vốn chủ sở hữu bình quân của kỳ, thay vì chia cho vốn chủ cuối kỳ. Cách này phản ánh đúng hơn khi vốn chủ thay đổi nhiều trong kỳ.
Điểm chính
- Lợi nhuận được tạo ra suốt kỳ, nên mẫu số phải là vốn chủ bình quân của kỳ, không phải số cuối kỳ đã gồm cả lợi nhuận vừa tạo ra.
- Vốn chủ tăng nhanh, ví dụ do giữ lại lợi nhuận hoặc phát hành thêm, thì ROE cuối kỳ thấp hơn ROE bình quân. Chênh lệch có thể vài điểm %.
- Khi đọc ROE ở bất kỳ nguồn nào, hãy hỏi tính cho kỳ nào, vốn chủ lấy theo cách nào.
Công thức ROE bình quân
Trong đó: LNST mẹ là lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ, VCSH đầu và cuối là vốn chủ sở hữu thuộc cổ đông công ty mẹ ở đầu và cuối kỳ.
Vốn chủ thuộc cổ đông công ty mẹ bằng vốn chủ sở hữu trừ lợi ích của cổ đông thiểu số. Tử số và mẫu số phải cùng phạm vi: lợi nhuận của cổ đông mẹ chia cho vốn của cổ đông mẹ. Dùng lợi nhuận sau thuế tổng, gồm cả phần của cổ đông thiểu số, chia cho vốn chủ đã trừ phần đó là sai phạm vi.
Có ba cách lấy mẫu số. Hai điểm là bình quân đầu kỳ và cuối kỳ. Năm điểm là bình quân vốn chủ năm mốc cuối quý, gồm mốc đầu kỳ, hợp với kỳ bốn quý. Cuối kỳ là cách đơn giản nhất nhưng dễ lệch nhất.
Ví dụ ROE bình quân của HAH
Cổ phiếu HAH có báo cáo hợp nhất kỳ Q2/2026. Lợi nhuận cổ đông công ty mẹ cộng bốn quý từ Q3/2025 đến Q2/2026 là 1.263,3 tỷ đồng. Vốn chủ thuộc cổ đông công ty mẹ là vốn chủ sở hữu trừ lợi ích cổ đông thiểu số. Số làm tròn một chữ số thập phân nên tổng có thể lệch 0,1.
Mốc | Vốn chủ sở hữu | Lợi ích thiểu số | Vốn chủ cổ đông mẹ (tỷ đồng) |
|---|---|---|---|
30/06/2025 | 4.810,2 | 784,2 | 4.026,0 |
30/09/2025 | 5.034,8 | 833,1 | 4.201,7 |
31/12/2025 | 5.394,8 | 885,5 | 4.509,3 |
31/03/2026 | 6.039,4 | 936,4 | 5.103,0 |
30/06/2026 | 6.097,4 | 984,5 | 5.112,9 |
Vốn chủ cổ đông công ty mẹ tăng 27,0% trong một năm, từ 4.026,0 lên 5.112,9 tỷ đồng. Bảng dưới tính ROE bốn quý theo bốn cách lấy mẫu số.
Cách lấy mẫu số | Vốn chủ (tỷ đồng) | ROE |
|---|---|---|
Cuối kỳ | 5.112,9 | 24,71% |
Đầu kỳ | 4.026,0 | 31,38% |
Bình quân hai điểm | 4.569,5 | 27,65% |
Bình quân năm điểm | 4.590,6 | 27,52% |
Chênh lệch giữa ROE cuối kỳ và ROE bình quân là khoảng 2,8 đến 2,9 điểm %. Vốn chủ cuối kỳ đã gồm cả lợi nhuận kiếm được trong năm, nên chia vào đó làm ROE thấp hơn. Hai cách bình quân gần nhau, 27,65% và 27,52%, vì vốn chủ tăng khá đều qua các quý.
Bốn quý liền trước, từ Q3/2024 đến Q2/2025, lợi nhuận cổ đông công ty mẹ là 1.074,3 tỷ đồng. Vốn chủ bình quân hai điểm là 3.412,4 tỷ đồng, ROE bình quân 31,48%. ROE bình quân vì vậy giảm 3,84 điểm % trong một năm. Lợi nhuận tăng 17,6% nhưng vốn chủ bình quân tăng 33,9%, nhanh hơn.
Cách đọc kết quả
Một ROE bình quân thấp đi không hẳn là doanh nghiệp làm ăn kém. Với HAH, lợi nhuận bốn quý vẫn tăng. ROE giảm vì vốn chủ phình ra nhanh hơn, nghĩa là mỗi đồng vốn mới chưa tạo ra lợi nhuận bằng mỗi đồng vốn cũ.
ROE quý nhân bốn cũng là cách hay gặp. Lợi nhuận Q2/2026 của HAH là 351,7 tỷ đồng, nhân bốn ra 1.406,8 tỷ đồng, chia vốn chủ bình quân hai điểm 5.107,95 tỷ đồng được 27,54%. Con số này sát ROE bốn quý, nhưng chỉ vì quý II của HAH không lệch nhiều so với các quý còn lại. Với doanh nghiệp theo mùa vụ, nhân bốn sẽ đánh lừa.
Cần so ROE với chi phí vốn chủ sở hữu. ROE cao hơn chi phí vốn chủ nghĩa là doanh nghiệp đang tạo giá trị cho cổ đông.
Giới hạn khi tính
Thứ nhất, bình quân hai điểm bỏ qua đường đi của vốn chủ giữa kỳ. Nếu vốn chủ tăng đột ngột vào cuối kỳ do phát hành thêm, bình quân hai điểm nghiêng lên. Bình quân năm điểm khắc phục phần nào.
Thứ hai, vốn chủ tăng do phát hành cổ phiếu mới khác với vốn chủ tăng do giữ lại lợi nhuận. ROE giảm trong trường hợp đầu là hệ quả của việc huy động vốn, chưa phải hiệu quả kinh doanh kém.
Thứ ba, đòn bẩy làm ROE cao giả tạo. Doanh nghiệp vay nhiều có ROE cao hơn doanh nghiệp vay ít dù hiệu quả hoạt động như nhau. Phải đọc ROE cùng đòn bẩy tài chính.
Thứ tư, vốn chủ nhỏ hoặc âm làm ROE vô nghĩa. Ngân hàng cần đọc ROE cùng tỷ lệ an toàn vốn.
Câu hỏi thường gặp
ROE bình quân khác ROE thường ở đâu?
Không có một ROE "thường". Có nơi chia cho vốn chủ cuối kỳ, có nơi chia cho vốn chủ bình quân. Bài này gọi cách thứ hai là ROE bình quân.
Dùng bình quân hai điểm hay năm điểm?
Hai điểm đơn giản và đủ dùng khi vốn chủ thay đổi đều. Năm điểm tốt hơn khi vốn chủ biến động mạnh trong năm.
Vì sao ROE trên trang web khác ROE tôi tính?
Có thể do khác kỳ, khác cách lấy vốn chủ, hay dùng lợi nhuận tổng thay vì lợi nhuận cổ đông công ty mẹ.
Bài liên quan
Cách tách ROE thành biên lợi nhuận, vòng quay tài sản và đòn bẩy xem ở bài về ROE. Hiệu quả trên tổng tài sản xem ở bài về ROA. Hiệu quả trên cả vốn vay xem ở bài về ROIC. Đòn bẩy xem ở bài về đòn bẩy tài chính. Các thuật ngữ trên báo cáo xem ở 162 thuật ngữ báo cáo tài chính. Phương pháp định giá dùng ROE nằm trong 12 mô hình định giá chứng khoán. Ví dụ trên chỉ để minh hoạ cách tính, không phải khuyến nghị đầu tư.
Duyệt bởi Ban biên tập HODL.VN · Cập nhật 26/10/2026
Ứng dụng HODL
Tải app HODL
Bảng giá, cảnh báo giá và bài phân tích ngay trên điện thoại.
