Ký quỹ phái sinh là gì

Ký quỹ phái sinh là gì? Đó là khoản tiền hoặc tài sản nhà đầu tư nộp để mở và giữ vị thế hợp đồng phái sinh, làm bảo đảm cho nghĩa vụ thanh toán lãi lỗ. Khác với margin mua cổ phiếu, ký quỹ phái sinh là tiền đặt cọc, không phải khoản vay và không có lãi vay.

Ký quỹ phái sinh là gì

Để giao dịch phái sinh, nhà đầu tư có tài khoản giao dịch tại công ty chứng khoán và tài khoản ký quỹ tại thành viên bù trừ. Tiền ký quỹ nằm ở tài khoản ký quỹ để quản lý vị thế, tài sản ký quỹ và thanh toán giao dịch. Trung tâm bù trừ là VSDC.

Ba khái niệm hay gặp. Ký quỹ ban đầu là khoản nộp khi mở vị thế. Ký quỹ yêu cầu là mức tối thiểu phải duy trì khi giữ vị thế, tính theo giá thanh toán mỗi ngày. Ký quỹ bổ sung là khoản nộp thêm khi tài sản ký quỹ thấp hơn mức yêu cầu. Cách đặt tên và hạn nộp bổ sung nằm trong quy chế của VSDC và hợp đồng với công ty chứng khoán, nên hãy đọc văn bản hiện hành.

Công thức ký quỹ phái sinh

Trong đó: giá trị vị thế bằng số điểm nhân 100.000 đồng nhân số hợp đồng, lãi lỗ cộng dồn là tổng lãi lỗ đã thanh toán từ lúc mở vị thế. Điều kiện giữ vị thế an toàn là tài sản ký quỹ không thấp hơn ký quỹ yêu cầu.

VSDC công bố và điều chỉnh định kỳ tỷ lệ ký quỹ ban đầu của hợp đồng tương lai VN30, bài lấy mức 17% làm ví dụ. Công ty chứng khoán có thể đặt mức cao hơn, và VSDC có thể điều chỉnh, nên mức dùng trong bài chỉ để minh hoạ.

Ví dụ ký quỹ phái sinh với VN30

Giả sử bạn mua 1 hợp đồng ở giá thanh toán bằng đóng cửa VN30 ngày 30/09/2026 là 1.906,81 điểm. Giá hợp đồng chưa có trong kho dữ liệu của HODL.VN, nên ví dụ giả định nó bám sát chỉ số. Dữ liệu chỉ số đến phiên 27/10/2026.

Giá trị vị thế là 1.906,81 × 100.000 = 190,68 triệu đồng. Ký quỹ yêu cầu 17% là 32,42 triệu đồng. Giả sử bạn nộp 36 triệu đồng, dư 3,58 triệu đồng.

Chỉ số sau đó giảm gần như liên tục. Bảng dưới theo dõi tài khoản qua các phiên chọn lọc, đơn vị triệu đồng.

Phiên 13/10/2026 là phiên đầu tiên tài sản ký quỹ xuống dưới mức yêu cầu, thiếu 0,22 triệu đồng. Khi đó công ty chứng khoán yêu cầu nộp bổ sung. Đến 19/10/2026 khoản thiếu là 2,03 triệu đồng. Nếu không nộp thêm trong thời hạn quy định, vị thế có thể bị buộc đóng.

Điều đáng chú ý là chỉ số mới giảm 3,5% từ 30/09 đến 19/10 mà tài khoản đã rơi xuống dưới mức yêu cầu. Lý do là phần dư ban đầu chỉ có 3,58 triệu đồng, tức 1,9% giá trị vị thế.

Cách đọc vùng đệm

Nộp đúng bằng mức yêu cầu thì chỉ cần lỗ nhỏ là bị gọi nộp thêm. Nộp nhiều hơn tạo vùng đệm. Cùng một vị thế, vùng đệm càng dày thì càng xa ngưỡng nộp thêm và càng ít bị buộc đóng vào lúc giá xấu.

Có thể đổi vùng đệm ra điểm chỉ số. Chỉ số giảm một điểm làm tài sản ký quỹ mất 100.000 đồng, nhưng ký quỹ yêu cầu cũng giảm 17.000 đồng, nên vùng đệm co lại 83.000 đồng mỗi điểm. Đệm 3,58 triệu đồng chịu được khoảng 43 điểm giảm cho một hợp đồng. Số liệu thật nhất quán: ngày 13/10/2026 chỉ số đã giảm 45,82 điểm so với 30/09/2026 và tài khoản thiếu 0,22 triệu đồng.

Ký quỹ phái sinh khác ký quỹ margin cổ phiếu. Margin là vay tiền mua cổ phiếu, có lãi vay, xử lý bằng call margin và giải chấp. Ký quỹ phái sinh là đặt cọc, lãi lỗ thanh toán hằng ngày.

Giới hạn của ví dụ ký quỹ

Thứ nhất, ví dụ dùng chỉ số thay giá hợp đồng. Giá thanh toán thật do VSDC xác định và có thể lệch.

Thứ hai, tỷ lệ 17%, số tiền 36 triệu đồng và cách xử lý khi thiếu là minh hoạ. Mức thật và thời hạn nộp thêm tuỳ quy chế và hợp đồng.

Thứ ba, nếu chỉ số đi ngược mạnh trong một ngày, tài khoản có thể thiếu nhiều hơn dự kiến trước khi bạn kịp phản ứng.

Thứ tư, phí giao dịch, phí duy trì vị thế chưa được tính.

Câu hỏi thường gặp