Công ty chứng khoán kiếm tiền từ đâu: môi giới, cho vay ký quỹ, tự doanh

Công ty chứng khoán kiếm tiền từ ba nguồn chính: phí môi giới khi khách mua bán, lãi cho vay ký quỹ khi khách vay tiền mua cổ phiếu, và lãi lỗ từ đầu tư bằng tiền của chính công ty, gọi là tự doanh. Ngoài ra còn mảng ngân hàng đầu tư, gồm bảo lãnh phát hành, tư vấn, nhưng ở Việt Nam phần này nhỏ.

Mỗi công ty pha ba nguồn theo tỷ lệ khác nhau, và tỷ lệ đó quyết định lợi nhuận dao động mạnh hay nhẹ theo thị trường. Bài này đọc báo cáo năm 2025 của bảy công ty chứng khoán niêm yết. Dữ liệu đến 02/10/2026.

Công ty chứng khoán kiếm tiền

Lấy SSI làm ví dụ. Năm 2025, doanh thu hoạt động là 12.931 tỷ đồng. Lãi từ tự doanh và đầu tư, gồm tài sản tài chính ghi theo giá trị hợp lý, khoản nắm giữ đến ngày đáo hạn và tài sản sẵn sàng để bán, là 6.632 tỷ đồng. Lãi từ cho vay ký quỹ và ứng trước là 3.562 tỷ đồng. Doanh thu môi giới là 2.345 tỷ đồng. Các dịch vụ khác cộng lại 392 tỷ đồng.

Đây là doanh thu gộp. Với tự doanh, con số gộp dễ đánh lừa, vì lỗ được ghi ở dòng chi phí riêng. Năm 2025, SSI ghi lỗ từ tài sản tài chính ghi theo giá trị hợp lý 3.081 tỷ đồng. Muốn biết tự doanh lãi thật bao nhiêu, phải trừ dòng lỗ đó.

Môi giới: thu theo thanh khoản

Phí môi giới tính trên giá trị giao dịch của khách. Thị trường sôi động, khách mua bán nhiều, doanh thu môi giới tăng. Thị trường trầm lắng thì ngược lại.

Môi giới có chi phí đi kèm lớn: lương nhân viên, hoa hồng cho người giới thiệu, chi phí hệ thống. SSI năm 2025 thu 2.345 tỷ đồng môi giới nhưng chi phí môi giới 1.587 tỷ đồng, lãi gộp còn 758 tỷ đồng. Cạnh tranh về phí giữa các công ty khiến mảng này ngày càng mỏng.

Giá trị thật của môi giới nằm ở chỗ khác: nó kéo khách hàng về, và khách hàng là nguồn cho vay ký quỹ.

Cho vay ký quỹ: nguồn thu đều nhất

Khách mua cổ phiếu bằng một phần tiền vay của công ty chứng khoán, trả lãi theo ngày. Lãi suất cho vay ký quỹ cao hơn lãi công ty đi vay ngân hàng, phần chênh là lợi nhuận.

Mảng này đều hơn tự doanh vì không phụ thuộc giá cổ phiếu lên hay xuống, chỉ phụ thuộc khách có vay hay không. Nhưng nó có rủi ro riêng: khi thị trường giảm mạnh, khách không bổ sung ký quỹ kịp, công ty phải bán giải chấp, có khi lỗ.

Dư nợ cho vay còn bị giới hạn theo vốn chủ sở hữu. Muốn cho vay thêm, công ty phải tăng vốn. Đó là lý do các công ty chứng khoán phát hành thêm cổ phiếu liên tục. Cuối quý 2/2026, SSI có các khoản cho vay 40.473 tỷ đồng, gần bằng vốn chủ 40.724 tỷ đồng.

Tự doanh: nguồn làm lợi nhuận nhảy

Tự doanh là công ty dùng tiền của mình mua cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi. Một phần là đầu tư thu lãi cố định, khá ổn định. Phần còn lại là cổ phiếu, lãi lỗ theo giá thị trường, ghi nhận cả khi chưa bán.

Ghép lại cả năm 2025 của SSI: tự doanh ròng sau lỗ và chi phí khoảng 3.441 tỷ đồng. Cho vay mang về 3.562 tỷ đồng. Môi giới ròng 758 tỷ đồng. Dịch vụ khác và hoàn nhập dự phòng 63 tỷ đồng. Trừ chi phí lãi vay và tài chính ròng 2.486 tỷ đồng, chi phí quản lý ròng 255 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế là 5.083 tỷ đồng.

VIX là ví dụ tự doanh làm lợi nhuận nhảy. Năm 2024 lợi nhuận cổ đông công ty mẹ 663 tỷ đồng. Năm 2025 là 5.410 tỷ đồng, gấp hơn tám lần, khi lãi tự doanh chiếm 84% doanh thu. Một năm thị trường giảm, con số có thể đi ngược với tốc độ tương tự.

Lợi nhuận tăng mạnh thì tách nguồn

Lợi nhuận cổ đông công ty mẹ của SSI đi từ 2.293 tỷ đồng năm 2023 lên 2.704 tỷ năm 2024 và 4.106 tỷ đồng năm 2025. Năm 2025 tăng khoảng 52%. Tăng nhờ đâu?

Lãi cho vay ký quỹ tăng từ 2.079 tỷ lên 3.562 tỷ đồng, khoảng 71%. Phần này phản ánh khách hàng vay nhiều hơn, khá bền chừng nào thị trường còn sôi động. Doanh thu tự doanh gộp tăng từ 4.355 tỷ lên 6.632 tỷ đồng, nhưng lỗ tự doanh cũng tăng từ 1.458 tỷ lên 3.081 tỷ đồng. Phần ròng của tự doanh vì vậy tăng ít hơn nhiều so với con số gộp.

Kết luận cho năm 2025: phần lớn mức tăng đến từ cho vay và môi giới đi theo thanh khoản thị trường, không chỉ từ một cú thắng tự doanh.

So công ty chứng khoán kiếm tiền

Nguồn: BCTC hợp nhất năm 2025, tỷ trọng trên doanh thu hoạt động gộp · HODL.VN tính

FTS và HCM sống chủ yếu bằng cho vay ký quỹ, lợi nhuận vì vậy đều hơn. VIX, CTS, VND nghiêng hẳn về tự doanh, lợi nhuận phụ thuộc thị trường nhiều hơn. SSI nằm giữa, pha cả ba.

Khi đọc báo cáo một công ty chứng khoán, câu hỏi đầu tiên là lợi nhuận quý này đến từ đâu. Lợi nhuận tăng vì cho vay tăng bền hơn lợi nhuận tăng vì cổ phiếu tự doanh lên giá.

Cách định giá cổ phiếu ngành này nằm ở bài cùng nhóm. Ví dụ đọc một công ty cụ thể: phân tích cổ phiếu SSI tháng 9/2026 và phân tích cổ phiếu VND. Thuật ngữ tra ở danh sách thuật ngữ báo cáo tài chính.

Nội dung trên để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.