Cổ tức theo ngành ở Việt Nam: nhóm trả tiền đều, nhóm trả bằng cổ phiếu

Cổ tức theo ngành khác nhau rất xa, và khác theo cả hình thức lẫn tỷ lệ. Có nhóm chi gần hết lợi nhuận bằng tiền mặt mỗi năm. Có nhóm hầu như chỉ chia cổ phiếu, còn tiền thì giữ lại để mở rộng. Bài này đo sự khác biệt đó bằng báo cáo lưu chuyển tiền tệ của 37 doanh nghiệp trong 10 nhóm, giai đoạn 2021 đến 2025. Dữ liệu đến 02/10/2026.

Cách đo cổ tức theo ngành

Chỉ số dùng là tỷ lệ chi tiền. Tử số là tổng cổ tức đã trả bằng tiền trong năm 2021 đến 2025, lấy từ báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Mẫu số là tổng lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ cùng năm.

Phép đo có hai giới hạn. Tiền trả trong năm thường là cổ tức của năm trước, nên lệch kỳ. Con số cũng gồm cổ tức công ty con trả cho cổ đông thiểu số. Vì vậy hãy đọc nó như thước đo xu hướng, không phải con số tuyệt đối từng doanh nghiệp.

Hình thức thứ hai là cổ tức bằng cổ phiếu và cổ phiếu thưởng. Hình thức này không có trong dòng tiền. Nó hiện ra ở vốn điều lệ, nên bài so vốn điều lệ cuối năm 2025 với cuối năm 2020. Vốn điều lệ tăng còn gồm cả phát hành thêm cho nhà đầu tư, nên đây là mức tăng tối đa do chia cổ phiếu.

Cổ tức theo ngành: trả tiền đều

Nhóm tiêu dùng đứng đầu. VNM và SAB cộng lại chi 61.404 tỷ đồng, bằng 90% lợi nhuận 68.497 tỷ đồng. Vốn điều lệ cuối năm 2025 chỉ gấp 1,23 lần cuối năm 2020. Phần lớn lợi nhuận về tay cổ đông bằng tiền, nên không cần chia cổ phiếu.

Dược phẩm đứng thứ hai với DHG, TRA và IMP. Họ chi 4.888 tỷ đồng, bằng 69% lợi nhuận 7.090 tỷ đồng. Trong nhóm, DHG chi khoảng 84%, TRA khoảng 59% và IMP chỉ 30%. IMP giữ tiền để mở rộng và chia thêm cổ phiếu, vốn điều lệ gấp 2,31 lần.

Dầu khí chi 49% với GAS, PLX, PVS và BSR. Công nghệ chi 45% với FPT và CMG. Điện chi 40% với REE, POW, NT2, PC1 và QTP. Trong nhóm điện chênh lệch rất rộng: QTP chi khoảng 94% và NT2 khoảng 77%, trong khi POW chỉ 19%. Doanh nghiệp đang đầu tư nhà máy mới thường giữ tiền lại.

Nhóm trả bằng cổ phiếu

Bảy ngân hàng trong mẫu có tổng lợi nhuận 724.793 tỷ đồng trong năm năm. Họ chi bằng tiền chỉ 71.528 tỷ đồng, tức 10%. Phần còn lại, 653.265 tỷ đồng, ở lại trong ngân hàng để tăng vốn cho vay. Vốn điều lệ của nhóm tăng từ 224.495 tỷ đồng lên 513.558 tỷ đồng, gấp 2,29 lần.

Bên trong nhóm vẫn có khác biệt. VPB chi khoảng 25% lợi nhuận, ACB 16% và TCB 12%. MBB chi 7%, VCB và CTG đều 6%, BID 5%. Mức chi thấp cho thấy ngân hàng ưu tiên giữ lại lợi nhuận hơn là trả tiền mặt.

Thép chi 6% lợi nhuận, và vốn điều lệ gấp 2,22 lần. HPG riêng chi 4.004 tỷ đồng trên lợi nhuận 77.271 tỷ đồng, chỉ 5%, nhưng vốn điều lệ tăng từ 33.133 tỷ đồng lên 76.755 tỷ đồng. Chứng khoán gấp 4,15 lần vốn, vì các công ty vừa chia cổ phiếu vừa phát hành thêm để tăng vốn hoạt động.

Bán lẻ chi 22% và vốn gấp 2,74 lần. Bất động sản chi 10%. Trong nhóm này KDH không chi đồng tiền mặt nào trong năm năm, còn NLG chi khoảng 66% lợi nhuận.

Vì sao cổ tức theo ngành khác nhau

Lý do đầu tiên là nhu cầu vốn. Doanh nghiệp tiêu dùng và dược đầu tư ít vào tài sản cố định, nợ thấp, nên lợi nhuận dư ra có thể trả hết. Ngân hàng, chứng khoán và bất động sản dùng vốn để tạo ra doanh thu, nên cần giữ lại để mở rộng.

Lý do thứ hai là tăng trưởng. Nhóm có tăng trưởng chậm như tiêu dùng khó dùng tiền vào dự án mới sinh lời cao. Chi hết cho cổ đông là lựa chọn hợp lý. Nhóm đang tăng trưởng nhanh dùng lợi nhuận làm nguồn vốn rẻ nhất.

Lý do thứ ba là chu kỳ lợi nhuận. Thép và hàng hoá có năm lãi lớn rồi năm lãi mỏng. Doanh nghiệp thường giữ tiền lại để qua những năm xấu.

Cổ tức cổ phiếu không phải tiền

Cổ tức bằng cổ phiếu làm số cổ phiếu tăng nhưng giá được điều chỉnh giảm tương ứng. Ví dụ minh hoạ: bạn giữ 1.000 cổ phiếu và doanh nghiệp chia cổ tức cổ phiếu 10%. Bạn nhận thêm 100 cổ phiếu. Tổng giá trị sổ sách và giá trị doanh nghiệp không đổi ngay, vì giá điều chỉnh về khoảng 1/1,1 giá cũ.

Điều này nghĩa là thu nhập thực tế chỉ có khi bạn bán cổ phiếu hoặc khi doanh nghiệp trả tiền. Nhiều người nhìn tỷ lệ chia cổ phiếu cao rồi tưởng là cổ tức hấp dẫn. Lợi ích chỉ xuất hiện nếu doanh nghiệp dùng phần lợi nhuận giữ lại để tăng trưởng sinh lời cao hơn mức cổ đông tự đầu tư.

Cách tính chi tiết có ở bài cách tính cổ tức tiền mặt và cổ phiếu. Cách đọc thông báo chia cổ tức có ở bài đọc hiểu thông báo chi trả cổ tức. Ba cách tăng cổ tức có ở bài đầu tư chứng khoán ra tiền: 3 cách tăng cổ tức.

Nội dung trên để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.