Giá dầu lên thì mã nào hưởng lợi, mã nào chịu thiệt

Giá dầu lên thì mã nào hưởng lợi, mã nào chịu thiệt

Giá dầu và cổ phiếu dầu khí không đi cùng một chiều ở mọi mã. Cùng một đợt giá dầu tăng, có doanh nghiệp lãi gấp đôi, có doanh nghiệp lãi giảm.

Lý do rất đơn giản khi nhìn vào báo cáo. Giá dầu vào phía doanh thu của nhóm này, vào phía giá vốn của nhóm kia. Dữ liệu trong bài đến 02/10/2026.

Giá dầu và cổ phiếu dầu khí

Có ba vị trí mà giá dầu có thể xuất hiện trong một bộ báo cáo.

Vị trí thứ nhất là phía doanh thu. Doanh nghiệp bán dầu, khí hoặc sản phẩm có giá neo vào giá dầu. Giá dầu lên thì doanh thu lên.

Vị trí thứ hai là phía giá vốn. Doanh nghiệp mua dầu thô hoặc xăng dầu thành phẩm làm nguyên liệu, hoặc mua khí để bán lại. Giá dầu lên thì chi phí lên.

Vị trí thứ ba là cả hai phía. Đây là trường hợp phổ biến nhất, và cũng là chỗ dễ đọc sai nhất. Khi giá dầu vào cả hai phía, điều quyết định không phải mức giá dầu mà là phần chênh giữa hai phía.

Vì vậy câu hỏi đúng không phải giá dầu lên hay xuống. Câu hỏi đúng là phần chênh giữa giá bán và giá mua của doanh nghiệp đó đang rộng hay hẹp.

Giá dầu ở phía doanh thu

Nhóm rõ nhất là doanh nghiệp khí và lọc dầu. Phần lớn hợp đồng bán khí có công thức giá gắn vào giá dầu hoặc một giá tham chiếu quốc tế, nên doanh thu đi theo giá dầu với độ trễ ngắn.

Bốn quý tới quý 2/2026, Tổng công ty Khí Việt Nam có doanh thu 160.642 tỷ đồng, tăng 51,6% so với bốn quý liền trước. Đây là mức tăng rất lớn với một doanh nghiệp hạ tầng.

Nhưng lợi nhuận sau thuế cổ đông mẹ chỉ tăng 5,3%, lên 12.705 tỷ đồng. Biên lợi nhuận gộp cùng kỳ giảm từ 16,3 xuống 12,6%.

Nghĩa là doanh thu của công ty hưởng lợi từ giá dầu, nhưng giá vốn hưởng lợi ngược lại và mạnh hơn. Giá khí đầu vào cũng đi theo giá dầu.

Đây là ví dụ cho việc đọc doanh thu một mình thì ra kết luận sai. Phải đọc biên lợi nhuận gộp cùng lúc.

Giá dầu ở phía giá vốn

Nhóm này gồm doanh nghiệp phân phối xăng dầu và doanh nghiệp mua khí để bán lại. Họ không sở hữu mỏ, nên giá dầu chỉ là chi phí.

Trên nguyên tắc, phần chênh bán lẻ được bảo vệ bằng cơ chế điều hành giá, nên giá dầu lên không làm họ lỗ ngay. Nhưng biên lợi nhuận tính theo phần trăm luôn mỏng đi khi mẫu số phình ra.

CNG Việt Nam cho thấy rõ. Bốn quý gần nhất, doanh thu đi từ 3.991 lên 5.763 tỷ đồng, tức tăng 44,4%. Biên lợi nhuận gộp giảm từ 8,1 xuống 7,7%. Lợi nhuận sau thuế cổ đông mẹ giảm 7,1%, còn 78 tỷ.

Doanh thu tăng gần một nửa mà lợi nhuận giảm. Với một doanh nghiệp mua khí bán lại, đó là kết cục bình thường của một đợt giá đầu vào cao.

Hai doanh nghiệp phân phối xăng dầu thì khác, vì quy mô tuyệt đối bù được phần biên mỏng. Dầu Việt Nam tăng lợi nhuận 103,3%, với lãi gộp đi từ 3.852 lên 5.849 tỷ đồng. Thu nhập tài chính cùng kỳ là 826 tỷ, so với 694 tỷ kỳ trước, nên phần tăng chủ yếu vẫn từ lõi.

Nhóm dịch vụ chịu tác động trễ

Doanh nghiệp khoan, dịch vụ kỹ thuật và bọc ống không bán dầu. Họ bán công việc cho chủ mỏ.

Chuỗi tác động đi qua bốn chặng. Giá dầu cao làm chủ mỏ có tiền. Chủ mỏ phê duyệt dự án mới. Dự án đấu thầu và ký hợp đồng. Doanh nghiệp dịch vụ ghi doanh thu theo tiến độ.

Mỗi chặng mất hàng quý tới hàng năm. Vì vậy một đợt giá dầu cao hôm nay hiện ra trong doanh thu nhóm dịch vụ sau hai đến ba năm.

Số liệu bốn quý gần nhất cho thấy chặng cuối đang diễn ra. Khoan và Dịch vụ khoan Dầu khí có doanh thu 13.345 tỷ đồng, tăng 45,1%, với biên lợi nhuận gộp nhích từ 17,6 lên 18,5%. Lợi nhuận sau thuế tăng 40,1% lên 1.112 tỷ, trong khi lợi nhuận khác giảm từ 140 xuống 70 tỷ, nên phần tăng đến từ lõi.

Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí có doanh thu 36.633 tỷ đồng, tăng 31,5%, với biên gộp đi từ 4,5 lên 7,2%.

Hệ quả cho người đọc: nhìn nhóm dịch vụ theo giá dầu tuần này là nhìn sai biến số. Biến số đúng là số dự án được phê duyệt và khối lượng hợp đồng đã ký.

Giá dầu và cổ phiếu dầu khí: ba lỗi

Bảng dưới đặt ba con số cạnh nhau cho bảy doanh nghiệp, bốn quý tới quý 2/2026 so với bốn quý liền trước.

Nguồn: BCTC hợp nhất BSR, OIL, PVS, PLX, PVD, GAS, CNG · 4 quý tới Q2/2026 · HODL.VN

Cả bảy mã đều tăng doanh thu hai chữ số, vì giá dầu cao đẩy mẫu số lên ở mọi khúc. Nhưng kết cục ở dòng lợi nhuận trải từ âm 7,1% tới chuyển lỗ thành lãi.

Thứ phân tách bảng này là cột giữa. Bốn mã có biên gộp đi lên thì lợi nhuận tăng mạnh. Ba mã có biên gộp đi xuống thì lợi nhuận tăng ít hoặc giảm.

Lọc hoá dầu Bình Sơn là trường hợp cực đoan. Biên lợi nhuận gộp đi từ 0,1 lên 12,9%, và lợi nhuận đi từ lỗ 50 tỷ đồng sang lãi 19.694 tỷ. Phần chênh giữa giá sản phẩm và giá dầu thô quyết định tất cả.

Ba lỗi hay gặp khi ghép

Lỗi thứ nhất là coi mọi mã dầu khí như một rổ. Bảng trên cho thấy cùng một môi trường giá, bảy mã ra bảy kết quả khác nhau.

Lỗi thứ hai là đọc doanh thu thay cho lợi nhuận. Doanh thu của nhóm này gần như luôn đi theo giá dầu, nên nó không chứa thông tin mới.

Lỗi thứ ba là áp độ trễ sai. Nhóm lọc dầu và phân phối phản ứng trong vài tuần. Nhóm khí phản ứng trong vài quý. Nhóm dịch vụ phản ứng sau nhiều năm.

Cách làm gọn là ghi sẵn ba câu cho mỗi mã trước khi đọc báo cáo. Giá dầu vào phía nào. Phần chênh của doanh nghiệp là gì. Độ trễ bao lâu.

Muốn ôn lại cách hàng hoá cơ bản đi vào giá cổ phiếu, xem hàng hoá trên thị trường chứng khoán. Thuật ngữ trong thuyết minh tra ở danh sách thuật ngữ báo cáo tài chính.

Nội dung trên để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.