Chuỗi cung ứng là gì

Chuỗi cung ứng là gì? Đó là toàn bộ mạng lưới đưa một sản phẩm từ nguyên liệu đến tay người dùng cuối, gồm nhà cung cấp, nhà máy, kho bãi, vận tải và phân phối. Tiếng Anh là supply chain.

Chuỗi cung ứng gồm khâu nào

Một chuỗi điển hình có năm khâu. Nguồn nguyên liệu là nơi mua đầu vào. Sản xuất biến đầu vào thành thành phẩm. Lưu kho giữ hàng chờ bán. Vận tải chuyển hàng giữa các khâu. Phân phối và bán lẻ đưa hàng đến khách.

Mỗi khâu có chi phí riêng và có thể là điểm nghẽn. Quản trị chuỗi cung ứng là việc phối hợp các khâu để hàng đúng nơi, đúng lúc, với chi phí thấp. Chi phí vận tải xem ở bài chi phí vận chuyển.

Tồn kho đệm và điểm đặt hàng lại

Doanh nghiệp giữ tồn kho để đệm cho thời gian giao hàng và biến động nhu cầu. Công thức điểm đặt hàng lại:

Khi hàng trong kho chạm mức này thì đặt hàng mới. Khái niệm tồn kho an toàn xem ở bài tồn kho an toàn.

Ví dụ giả định khi giao hàng chậm

Một doanh nghiệp bán 200 đơn vị mỗi ngày. Để đơn giản, giả định tồn kho an toàn bằng 0.

Thời gian giao dài thêm 10 ngày khiến doanh nghiệp phải giữ thêm 2.000 đơn vị. Nếu giá vốn mỗi đơn vị là 50.000 đồng, vốn lưu động bị giữ thêm là 2.000 nhân 50.000, bằng 100 triệu đồng. Số tiền này nằm im trong kho thay vì xoay vòng. Hậu quả là vòng quay hàng tồn kho chậm lại và chi phí lãi vay tăng nếu vay để tài trợ.

Vì sao chuỗi cung ứng bị đứt

Nguyên nhân thường gặp có bốn loại. Thứ nhất là thiên tai và dịch bệnh làm đóng nhà máy, cảng. Thứ hai là xung đột và chính sách, ví dụ thuế quan hay lệnh cấm. Thứ ba là tắc nghẽn vận tải. Thứ tư là phụ thuộc vào một nhà cung cấp.

Doanh nghiệp đối phó bằng đa dạng nhà cung cấp, tăng tồn kho an toàn hoặc đặt nhà máy gần thị trường hơn. Mỗi cách đều tốn kém, nên không có cách nào miễn phí.

Chuỗi cung ứng và Việt Nam

Năm 2025 Việt Nam xuất khẩu hàng hóa 472,89 tỷ USD và nhập khẩu 453,68 tỷ USD theo số liệu hải quan, hai chiều gần bằng nhau, bằng 96% tính theo nhập chia xuất. Quy mô gần nhau phù hợp với mô hình nhập nguyên liệu và linh kiện rồi xuất thành phẩm. Tuy vậy số tổng không tách được cơ cấu mặt hàng, nên bài không kết luận mức phụ thuộc của từng ngành.

Chuỗi cung ứng và cổ phiếu

Với nhà đầu tư, dấu hiệu chuỗi cung ứng căng thường hiện ở báo cáo tài chính. Hàng tồn kho tăng nhanh hơn doanh thu, vòng quay tồn kho giảm, giá vốn tăng vì cước vận tải. Hãy so sánh các chỉ tiêu này qua nhiều quý của cùng doanh nghiệp, và đọc thuyết minh về nhà cung cấp lớn. Tồn kho tăng không luôn xấu, vì doanh nghiệp có thể chủ động dự trữ trước mùa bán. Xem thêm hàng tồn kho.

Giới hạn của ví dụ

Ví dụ giả định bỏ qua tồn kho an toàn và coi nhu cầu cố định. Thực tế nhu cầu dao động, nên cần đệm thêm. Giá vốn 50.000 đồng cũng chỉ để minh hoạ. Ví dụ không phải khuyến nghị đầu tư.

Câu hỏi thường gặp