Thép xây dựng và tôn mạ khác nhau thế nào trong báo cáo tài chính

Thép xây dựng và tôn mạ khác nhau thế nào trong báo cáo tài chính

Thép xây dựng và tôn mạ nằm cùng một ngành nhưng là hai công việc khác nhau. Một bên luyện thép từ quặng, một bên gia công thép thành tấm mạ. Báo cáo tài chính của hai bên vì thế đọc không giống nhau.

Nhiều người so hai nhóm bằng cùng một bộ chỉ số rồi kết luận bên này rẻ hơn bên kia. Bài này chỉ ra bốn chỗ khác biệt lớn nhất. Số liệu đến 02/10/2026.

Thép xây dựng và tôn mạ

Thép xây dựng và tôn mạ dùng hai bộ nguyên liệu khác nhau. Thép xây dựng đi từ quặng sắt và than cốc. Lò cao biến quặng thành gang, lò thổi biến gang thành thép, rồi cán ra thép thanh và thép cuộn. Chi phí lớn nhất là nguyên liệu thô cộng điện và than.

Tôn mạ đi từ thép cuộn cán nóng. Dây cán nguội làm mỏng tấm thép, rồi dây mạ phủ kẽm, nhôm hoặc hợp kim chống ăn mòn. Chi phí lớn nhất là thép cuộn cán nóng, kế đó là kẽm và nhôm.

Khác biệt này quyết định chiều phản ứng với giá. Giá thép cuộn cán nóng tăng có lợi cho doanh nghiệp lò cao, vì họ bán món đó. Cùng mức tăng lại làm hẹp biên của doanh nghiệp tôn mạ, vì họ mua món đó.

Biên lợi nhuận gộp bình quân tám quý tới quý 2/2026 phản ánh rõ: Hoà Phát 15,6%, Hoa Sen 12,0%, Nam Kim 6,1%.

Tài sản cố định nặng hay nhẹ

Lò cao là công trình nhiều tỷ đô la. Dây cán mạ thì nhẹ hơn hẳn. Khác biệt này hiện ngay trên bảng cân đối.

Cuối quý 2/2026, tài sản cố định của Hoà Phát là 132.716 tỷ đồng trên tổng tài sản 278.930 tỷ, tức 47,6%. Tồn kho 55.683 tỷ, chiếm 20,0%. Phần tài sản còn lại là 90.531 tỷ đồng.

Bên nguồn vốn, nợ phải trả 137.414 tỷ đồng và vốn chủ sở hữu 141.516 tỷ. Một cấu trúc nửa nợ nửa vốn chủ cho một ngành thâm dụng vốn.

Hoa Sen cùng thời điểm có tài sản cố định 4.434 tỷ đồng trên tổng tài sản 22.215 tỷ, tức 20,0%. Nam Kim có 1.762 tỷ trên 18.454 tỷ, tức 9,5%, nhưng xây dựng cơ bản dở dang tới 5.149 tỷ vì đang dựng nhà máy mới.

Hệ quả là khấu hao. Năm 2025, Hoà Phát khấu hao 8.471 tỷ đồng, bằng 5,4% doanh thu. Hoa Sen khấu hao 907 tỷ, bằng 2,6%. Nam Kim 362 tỷ, bằng 2,4%.

Chi phí bán hàng và phân phối

Đây là chỗ khác biệt mà bảng so sánh thường bỏ qua. Doanh nghiệp bán qua đại lý có chi phí bán hàng rất mỏng. Doanh nghiệp tự nuôi hệ thống cửa hàng thì gánh nặng hơn.

Nguồn: BCTC hợp nhất các mã trong bảng, bốn quý tới quý 2/2026 · HODL.VN

Hoa Sen ở 8,0% vì họ có hệ thống phân phối và cửa hàng riêng. Chi phí đó mua lại hai thứ: biên gộp cao hơn Nam Kim và khả năng giữ giá bán khi thị trường yếu.

Khi so hai doanh nghiệp tôn mạ, phải nhìn biên lợi nhuận sau chi phí bán hàng chứ không chỉ biên gộp. Biên gộp cao mà chi phí bán hàng cao thì phần còn lại chưa chắc hơn.

Vốn lưu động và nợ vay của hai nhóm

Doanh nghiệp tôn mạ giữ tồn kho dài hơn tính theo ngày doanh thu, vì nguyên liệu phải nhập về trước. Nam Kim giữ 148 ngày, Hoa Sen 87 ngày, Hoà Phát 107 ngày.

Nợ vay cũng khác về tính chất. Hoà Phát vay để xây lò, kỳ hạn dài, trả theo dòng tiền nhiều năm. Nam Kim và Hoa Sen vay chủ yếu cho vốn lưu động, kỳ hạn ngắn, quay vòng theo lô hàng.

Cuối quý 2/2026, vay của Hoà Phát là 98.530 tỷ đồng, bằng 0,70 lần vốn chủ sở hữu cổ đông mẹ. Nam Kim ở 1,12 lần, Hoa Sen ở 0,61 lần. Trong đó vay ngắn hạn của Hoa Sen là 7.252 tỷ và không có vay dài hạn.

Cấu trúc này đổi cách đọc rủi ro. Vay ngắn hạn phải đảo liên tục, nên nhạy với lãi suất và với khả năng tiếp cận tín dụng. Vay dài hạn thì nhạy với tiến độ dự án.

Tách thép xây dựng và tôn mạ

Có bốn chỗ cần tách khi so thép xây dựng và tôn mạ.

1. Biên lợi nhuận gộp: chỉ so trong cùng nhóm, vì cấu trúc nguyên liệu khác nhau.
2. Tài sản cố định và khấu hao trên doanh thu: nói nhóm nào thâm dụng vốn hơn.
3. Chi phí bán hàng trên doanh thu: nói ai tự phân phối, ai bán qua đại lý.
4. Cấu trúc nợ vay theo kỳ hạn: ngắn hạn cho vốn lưu động hay dài hạn cho dự án.

Thêm một yếu tố không nằm trong con số: tỷ trọng xuất khẩu. Nhóm tôn mạ xuất khẩu nhiều hơn, nên chịu rủi ro phòng vệ thương mại ở nước nhập. Con số này nằm trong báo cáo thường niên, bài thuế chống bán phá giá cùng nhóm bàn riêng.

Cấu trúc một bộ báo cáo có ở cấu trúc báo cáo tài chính. Thuật ngữ tra ở danh sách thuật ngữ báo cáo tài chính. Một ví dụ đọc mã tôn mạ có ở bài phân tích Thép Nam Kim.

Nội dung trên để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.