Lợi nhuận đầu tư của quỹ hưu trí tự nguyện: ai được chia và chia thế nào

Lợi nhuận quỹ hưu trí tự nguyện không được chia thành cổ tức như cổ phiếu. Quỹ ghi kết quả đầu tư vào tài khoản hưu trí cá nhân của từng người tham gia. Phần ghi nhận là kết quả sau khi trừ chi phí. Bài này giải thích hai điều theo Nghị định 85/2026/NĐ-CP. Ai được hưởng lợi nhuận đó, và quỹ chia ra sao.

Nghị định 85 có hiệu lực từ 10/05/2026 và thay Nghị định 88/2016/NĐ-CP. Quỹ hưu trí tự nguyện nay thuộc bảo hiểm hưu trí bổ sung. Văn bản tra ngày 04/10/2026 từ bản gốc trên cổng thông tin của Chính phủ.

Lợi nhuận quỹ hưu trí tự nguyện

Điều 20 Nghị định 85 liệt kê nguồn thu của quỹ. Nguồn thứ nhất là đóng góp của người lao động và người sử dụng lao động. Nguồn thứ hai là tiền sinh lời từ hoạt động đầu tư. Nguồn thứ ba là phí chi trả đột xuất khi người tham gia rút trước tuổi hưu.

Lợi nhuận chính là tiền sinh lời từ đầu tư. Điều 19 quy định quỹ chỉ được đầu tư vào các nhóm tài sản nhất định. Đó là công cụ nợ của Chính phủ và trái phiếu chính quyền địa phương. Đó là tiền gửi và trái phiếu ngân hàng. Đó còn là cổ phiếu, trái phiếu niêm yết và chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán.

Nhà nước không bảo đảm kết quả đầu tư. Vì vậy lợi nhuận có thể thấp hơn kỳ vọng. Khi thị trường giảm, kết quả đầu tư cũng có thể âm. Điều 24 ghi rõ điều này.

Trái phiếu Chính phủ chiếm tỷ trọng lớn trong danh mục. Bạn có thể xem nền tảng ở bài học trái phiếu (bond).

Ai được chia lợi nhuận

Điều 16 Nghị định 85 xác định quyền sở hữu tài khoản hưu trí cá nhân. Người lao động sở hữu khoản đóng góp của mình. Họ cũng sở hữu kết quả đầu tư của khoản đó sau khi trừ chi phí hoạt động của quỹ.

Phần của người sử dụng lao động thì khác. Người lao động chỉ sở hữu phần này nếu đáp ứng điều kiện trong văn bản thỏa thuận. Điều kiện ấy có thể là thời gian làm việc tối thiểu, nhưng không quá 05 năm.

Quỹ theo dõi riêng phần đóng góp của người sử dụng lao động trong tài khoản cá nhân. Khi người lao động đáp ứng điều kiện, phần này trở thành phần của người lao động. Kết quả đầu tư và chi phí đã phân bổ đi theo phần đó.

Nếu người lao động không đáp ứng điều kiện, người sử dụng lao động nhận lại phần của mình. Họ nhận cả kết quả đầu tư, sau khi trừ chi phí đã phân bổ và nghĩa vụ thuế đã hoàn thành. Quy định này nằm ở khoản 6 Điều 16 và Điều 26.

Người lao động cũng có thể chỉ định người thừa kế để hưởng chi trả. Khi người tham gia qua đời, người thừa kế hợp pháp được hưởng quyền lợi theo Bộ luật Dân sự. Căn cứ là khoản 2 Điều 25.

Cách chia lợi nhuận của quỹ

Quỹ không chia lợi nhuận bằng tiền mặt. Doanh nghiệp quản lý quỹ hạch toán kết quả đầu tư vào từng tài khoản hưu trí cá nhân. Họ phải làm việc này đầy đủ, chính xác và kịp thời (Điều 21).

Nghị định không đưa ra một công thức phân bổ cố định. Doanh nghiệp quản lý quỹ xây dựng quy trình và phương pháp, rồi ghi vào chương trình và Điều lệ quỹ. Người tham gia có quyền đọc các tài liệu này trước khi ký.

Hằng tháng, doanh nghiệp hoặc ngân hàng giám sát xác định giá trị tài sản ròng của quỹ và giá trị từng tài khoản. Giá trị tài sản ròng của quỹ phải được công bố trong vòng 03 ngày làm việc kể từ ngày định giá (Điều 22).

Để dễ hình dung, hãy dùng ví dụ giả định. Ví dụ này phân bổ theo tỷ lệ số dư mỗi tài khoản. Cách phân bổ thực tế do từng chương trình quy định.

Giả định tài khoản của bạn có 600 triệu đồng. Trong kỳ, quỹ có kết quả đầu tư gộp 6%. Phần của tài khoản là 36 triệu đồng. Chi phí quỹ phân bổ cho tài khoản là 1% số dư, tức 6 triệu đồng. Số dư sau kỳ là 630 triệu đồng.

Trong đó: r gộp là kết quả đầu tư gộp của quỹ trong kỳ, c là chi phí quỹ phân bổ cho tài khoản, tính theo phần trăm số dư.

Phép tính cho thấy một điều quan trọng. Con số bạn nhận là kết quả sau chi phí. Nó nhỏ hơn con số công bố gộp của quỹ.

Chi phí và lợi nhuận quỹ hưu trí

Điều 18 Nghị định 85 liệt kê các chi phí trừ vào quỹ rồi phân bổ cho từng tài khoản. Có năm nhóm chính. Nhóm đầu là chi phí quản lý tài khoản hưu trí cá nhân. Nhóm hai là chi phí lưu ký, giám sát, kế toán và kiểm toán. Nhóm ba là chi phí quản trị quỹ. Nhóm bốn là chi phí chuyển đổi tài khoản giữa các quỹ. Nhóm cuối là các chi phí khác theo Điều lệ quỹ.

Nghị định không đặt trần chung cho từng khoản. Nguyên tắc xác định chi phí phải ghi trong Điều lệ quỹ, hợp đồng tham gia và tài liệu giới thiệu quỹ. Vì vậy bạn cần đọc ba tài liệu này.

Chi phí nhỏ mỗi năm vẫn ăn vào lợi nhuận tích lũy. Triết lý này được John C. Bogle nhấn mạnh trong các nguyên tắc đầu tư của ông.

Khi quỹ tính sai: quyền được đền bù

Điều 23 Nghị định 85 cho người tham gia quyền được đền bù thiệt hại. Có ba trường hợp. Trường hợp đầu là quỹ đầu tư không đúng quy định hoặc không đúng chính sách đầu tư. Trường hợp thứ hai là quỹ xác định sai giá trị tài sản ròng hoặc sai giá trị tài khoản. Trường hợp thứ ba là lỗi hệ thống, lỗi kỹ thuật hay lỗi nghiệp vụ của tổ chức cung cấp dịch vụ.

Với lỗi định giá, quy chế xác định giá trị tài sản ròng của quỹ phải ghi mức sai sót cần đền bù. Mức này không thấp hơn 0,75% giá trị tài sản ròng của quỹ.

Doanh nghiệp quản lý quỹ, ngân hàng giám sát, tổ chức lưu ký và tổ chức quản trị tài khoản chịu trách nhiệm liên đới. Họ phải đền bù đầy đủ cho người tham gia khi xảy ra thiệt hại do sai sót của từng bên.

Thuế đánh vào tiền quỹ chi trả

Thu nhập do quỹ chi trả được miễn thuế thu nhập cá nhân. Điểm này nằm ở khoản 9 Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 và khoản 2 Điều 27 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Nghị định ghi rõ miễn thuế không phân biệt chi trả định kỳ hay một lần, trước hay sau tuổi nghỉ hưu.

Phần ưu đãi thuế khi đóng góp sẽ có bài riêng. Nội dung để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.