Quy định về khối ngoại trên HOSE, HNX, UPCoM: giống và khác nhau ở đâu

Quy định về khối ngoại trên HOSE, HNX, UPCoM: giống và khác nhau ở đâu

Khối ngoại theo quy định của HOSE, HNX và UPCoM cùng chịu một mức room do Nghị định 155/2020/NĐ-CP đặt ra. Phần khác nhau nằm ở quy chế giao dịch của từng thị trường. Bài viết so sánh cách mỗi sàn trừ room, xử lý lệnh và hiển thị lệnh mua của nhà đầu tư nước ngoài. Văn bản được rà đến ngày 02/10/2026.

Room khối ngoại theo quy định chung

Tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa được xác định theo ngành nghề của công ty, tại khoản 1 Điều 139 Nghị định 155/2020/NĐ-CP. Điều khoản không phân biệt công ty niêm yết ở HOSE, HNX hay đăng ký giao dịch trên UPCoM. Vì vậy, một công ty chuyển sàn vẫn giữ nguyên room.

Quy tắc khi room bị vượt cũng chung. Khoản 5 Điều 139, sửa bởi điểm b khoản 56 Điều 1 Nghị định 245/2025/NĐ-CP, áp dụng cho mọi công ty đại chúng. Cách xác định room có trong bài trụ của nhóm về room ngoại.

Về tổ chức thị trường, HOSE vận hành thị trường cổ phiếu niêm yết. HNX vận hành cổ phiếu niêm yết sàn HNX và thị trường UPCoM, theo Quyết định 37/2020/QĐ-TTg và trang giới thiệu của HNX. Kiến thức nền có trong bài cấu trúc thị trường chứng khoán.

Điều kiện trước khi đặt lệnh

Trước khi giao dịch trên bất kỳ sàn nào, nhà đầu tư nước ngoài phải có mã số giao dịch chứng khoán. Khoản 2 Điều 138 Nghị định 155/2020/NĐ-CP đã được sửa bởi khoản 55 Điều 1 Nghị định 245/2025/NĐ-CP. Theo bản sửa, nhà đầu tư đăng ký mã số tại thành viên lưu ký. Thành viên lưu ký đăng ký tiếp với tổng công ty lưu ký.

Khoản 3 Điều 138 cho phép mở tài khoản giao dịch và đầu tư ngay sau khi được cấp mã số dưới hình thức xác nhận điện tử. Nhà đầu tư đầu tư gián tiếp qua ủy thác cho công ty quản lý quỹ thì không phải tự đăng ký mã số. Khi đó, công ty quản lý quỹ đăng ký mã số theo quy định riêng.

Khối ngoại theo quy định HOSE, HNX

Cổ phiếu niêm yết trên HOSE và HNX dùng chung Quy chế ban hành kèm Quyết định 22/QĐ-HĐTV ngày 16/03/2026. Điều 28 quy chế dành riêng cho giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài. Phạm vi áp dụng gồm cổ phiếu và chứng chỉ quỹ đóng.

Với giao dịch khớp lệnh, điểm a khoản 2 Điều 28 đặt năm quy tắc. Khối lượng mua bị trừ vào room còn lại ngay khi lệnh được nhập. Lệnh mua lớn hơn room còn lại sẽ không được chấp nhận. Lệnh sửa giảm khối lượng trả lại phần room tương ứng. Lệnh sửa tăng bị từ chối nếu room còn lại không đủ. Lệnh bị hủy trả lại toàn bộ khối lượng đã trừ.

Với giao dịch thỏa thuận, điểm b khoản 2 phân biệt theo đối tác. Giao dịch nước ngoài mua từ trong nước bán làm giảm room ngay khi lệnh bên mua được nhập. Giao dịch giữa hai nhà đầu tư nước ngoài không làm thay đổi room.

Điều 28 còn hai điểm riêng. Khoản 1 dẫn chiếu Thông tư 51/2021/TT-BTC về nghĩa vụ trong hoạt động đầu tư nước ngoài. Khoản 5 giao thành viên giao dịch kiểm soát giao dịch thỏa thuận của nhà đầu tư nước ngoài, theo khoản 5 Điều 139 đã sửa.

Lệnh mua khối ngoại hiển thị

Khoản 3 Điều 28 quy chế HOSE, HNX quy định cách bảng giá thể hiện lệnh mua của nhà đầu tư nước ngoài. Lệnh mua được cộng vào khối lượng mua của toàn thị trường tại từng mức giá. Phần cộng chỉ dừng khi hết room còn được mua.

Hệ thống cập nhật hiển thị mỗi khi lệnh mua của khối ngoại được nhập hoặc bị hủy. Theo khoản 4, room còn được mua trong ngày được tính trên số liệu do tổng công ty lưu ký cung cấp cho sở.

Khối ngoại trên UPCoM

Khác HOSE, HNX: cổ phiếu UPCoM theo Quy chế ban hành kèm Quyết định 23/QĐ-HĐTV ngày 18/03/2026. Điều 31 quy chế này quy định giao dịch cổ phiếu của nhà đầu tư nước ngoài.

Cơ chế trừ room gần như giống hệt. Khoản 1 Điều 31 có cùng năm quy tắc cho khớp lệnh và cùng cách xử lý giao dịch thỏa thuận. Khoản 3 tính room còn lại trên số liệu tổng công ty lưu ký. Khoản 4 quy định hiển thị lệnh mua như trên sàn niêm yết.

Khác biệt nằm ở phạm vi và cách viết. Điều 31 chỉ nói về cổ phiếu. Điều 28 Quy chế 22 nói cả cổ phiếu và chứng chỉ quỹ đóng. Khoản 2 Điều 31 yêu cầu chung là tuân thủ pháp luật Việt Nam về giao dịch cổ phiếu. Quy chế UPCoM không có khoản riêng giao thành viên giao dịch kiểm soát thỏa thuận như khoản 5 Điều 28 Quy chế 22.

Khung giao dịch chung của UPCoM cũng khác. Lệnh khớp lệnh liên tục trên UPCoM chỉ là lệnh giới hạn LO (Điều 21). Giá tham chiếu là giá bình quân gia quyền phiên trước, không phải giá đóng cửa (khoản 4 Điều 20). Biên độ thông thường là 15% (khoản 1 Điều 19).

Quy định khối ngoại HOSE, HNX

Khi thấy một cổ phiếu báo hết room, khối ngoại vẫn giao dịch được với nhau qua thỏa thuận. Giao dịch đó không làm thay đổi room, trên cả ba thị trường. Hậu quả cụ thể khi room đầy được phân tích ở bài riêng trong nhóm này.

Số liệu mua bán của khối ngoại trên một mã cụ thể có thể xem ở các bài phân tích như khối ngoại mua ròng cổ phiếu POW. Quy chế của sở có thể được sửa đổi. Khi tra cứu, hãy đọc quy chế mới nhất trên trang của HOSE và HNX.

Nội dung bài viết chỉ để tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư hay tư vấn pháp lý.